تشخیص زودهنگام اختلالات یادگیری؛ کلید موفقیت تحصیلی کودکان
به مناسبت روز جهانی اختلال یادگیری، مسئول واحد گفتاردرمانی بیمارستان و مرکز آموزشی، پژوهشی و درمانی تخصصی روان‌پزشکی ابن‌سینا مشهد، با تشریح نشانه‌ها و انواع اختلالات یادگیری، بر اهمیت تشخیص زودهنگام، ارزیابی تخصصی و مداخلات چندجانبه برای بهبود عملکرد تحصیلی و کیفیت زندگی کودکان تأکید کرد.
خانم حکیمی، در گفتگو با وب دا با اشاره به اینکه اختلالات یادگیری به مشکلات پایدار در مهارت‌هایی مانند خواندن، نوشتن و ریاضیات گفته می‌شود، اظهار کرد: این اختلالات لزوماً با سطح هوش فرد ارتباطی ندارند و می‌توانند ریشه‌های عصب‌زیستی داشته باشند. بر اساس برآوردهای مطرح‌شده، حدود ۵ تا ۱۰ درصد دانش‌آموزان با درجاتی از اختلال یادگیری خواندن مواجه‌اند و شناسایی به‌موقع این مشکلات می‌تواند به اثربخشی بیشتر مداخلات کمک کند.
سه نوع شایع اختلال یادگیری
وی اختلالات یادگیری را در سه گروه اصلی شامل اختلال خواندن، اختلال نوشتن و اختلال ریاضی معرفی کرد و افزود: اختلال خواندن یا «دیسلکسی» می‌تواند با کندخوانی، حدس‌زدن کلمات، دشواری در تشخیص صداهای گفتاری و درک مطلب همراه باشد.
حکیمی ادامه داد: اختلال نوشتن یا «دیسگرافیا» ممکن است به شکل بدخطی، کندی در نوشتن، اشتباهات املایی مکرر، وارونه‌نویسی و دشواری در رعایت فاصله میان کلمات بروز کند. همچنین کودکان دارای اختلال ریاضی یا «دیسکلکولیا» ممکن است در درک مفاهیم عددی، انجام محاسبات ساده، یادگیری جدول ضرب و حل مسائل ریاضی با مشکل مواجه شوند.
تشخیص زودهنگام؛ گامی مؤثر در مسیر تحصیلی کودک
مسئول واحد گفتاردرمانی بیمارستان ابن‌سینا مشهد با تأکید بر اهمیت شناسایی نشانه‌ها در سال‌های ابتدایی تحصیل، به‌ویژه پایه اول دبستان، تصریح کرد: ارزیابی این اختلالات باید متناسب با شرایط هر کودک و با مشارکت متخصصان مرتبط انجام شود.
به گفته وی، در فرآیند ارزیابی ممکن است متخصصانی از حوزه‌های روان‌پزشکی، گفتاردرمانی، کاردرمانی و روان‌شناسی آموزشی مشارکت داشته باشند و در صورت نیاز، ارزیابی‌های تخصصی‌تر نیز انجام شود. بررسی توانایی‌های شناختی، مهارت‌های خواندن و نوشتن، عملکرد ریاضی، حافظه کاری و آگاهی واج‌شناختی از جمله محورهای این ارزیابی‌هاست.
مداخلات تخصصی و همراهی خانواده در بهبود عملکرد کودک
حکیمی درباره روند مداخله و حمایت از کودکان دارای اختلال یادگیری اظهار کرد: اگرچه این اختلالات ممکن است در طول زندگی ادامه داشته باشند، تشخیص به‌موقع، آموزش متناسب با نیاز کودک و حمایت مستمر می‌تواند مهارت‌های یادگیری و عملکرد فرد را بهبود بخشد و زمینه موفقیت او را در تحصیل، زندگی روزمره و محیط کار فراهم کند.
وی افزود: مداخلات گفتاردرمانی با هدف تقویت پردازش واجی، حافظه شنیداری و توالی صداها، آموزش چندحسی با استفاده هم‌زمان از محرک‌های دیداری، شنیداری و لمسی و نیز مداخلات کاردرمانی متناسب با نیازهای کودک، از جمله رویکردهای قابل استفاده در برنامه حمایتی هستند. همچنین مشارکت خانواده و انجام تمرین‌های هدفمند در خانه، در کنار برنامه تخصصی، اهمیت زیادی دارد.
چه زمانی باید به متخصص مراجعه کرد؟
مسئول واحد گفتاردرمانی بیمارستان ابن‌سینا مشهد از والدین و مربیان خواست نشانه‌های احتمالی اختلال یادگیری را جدی بگیرند و در صورت مشاهده مواردی مانند دشواری در شناخت حروف و ارتباط صداها با کلمات، کندخوانی و ضعف در درک مطلب، اشتباهات املایی مکرر یا مشکل پایدار در یادگیری مفاهیم پایه ریاضی، برای ارزیابی تخصصی کودک اقدام کنند.
وی در پایان تأکید کرد: توجه به تفاوت‌های یادگیری کودکان، پرهیز از سرزنش و مقایسه آنان با همسالان و فراهم‌کردن فرصت دریافت خدمات تخصصی، می‌تواند به شناسایی بهتر نیازهای کودک و حمایت مؤثرتر از مسیر رشد و یادگیری او کمک کند.
درج نظر