پایگاه خبری وبدا

مرکز جامع تکامل کودکان بیمارستان اکبر از مراکز زیر پوشش دانشگاه علوم پزشکی مشهد با ارائه خدمات تخصصی ارزیابی رشد، شناسایی زودهنگام اختلالات تکاملی و توانبخشی هدفمند، از رویکردی بین‌رشته‌ای بهره می‌گیرد که با تلفیق دانش پزشکی، علوم اعصاب و مهندسی پزشکی، به طراحی برنامه‌های درمانی متناسب با نیازهای هر کودک کمک می‌کند.

دکتر زهرا چایچی، متخصص بیماری‌های کودکان و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در گفتگو با وب دا با تشریح اهداف و فعالیت‌های مرکز جامع تکامل کودکان اظهار کرد: این مرکز با هدف پایش رشد و تکامل کودکان، شناسایی زودهنگام اختلالات رشدی و ارائه خدمات تخصصی ارزیابی، مداخله و توانبخشی راه‌اندازی شده است و تلاش می‌کند با ارزیابی جامع و شناسایی نیازهای اختصاصی هر کودک، زمینه مداخلات به‌موقع و ارتقای کیفیت زندگی کودکان و خانواده‌های آنان را فراهم کند.

وی پایش و ارزیابی تکامل کودکان با استفاده از ابزارهای استاندارد و متناسب با سن را از محورهای اصلی فعالیت این مرکز برشمرد و افزود: در این زمینه از ابزارهایی مانند ASQ-3 برای غربالگری حوزه‌های مختلف تکامل، ASQ برای بررسی رشد اجتماعی‌ـ‌هیجانی، آزمون تکاملی بیلی (Bayley) برای ارزیابی تخصصی‌تر توانایی‌های تکاملی و آزمون M-CHAT-R/F برای غربالگری احتمال اختلال طیف اوتیسم استفاده می‌شود.

این متخصص بیماری‌های کودکان ادامه داد: کودکانی که با مشکلاتی مانند تأخیر گفتار، دشواری‌های ارتباطی، اختلالات رفتاری، مشکلات یادگیری یا تأخیر در مهارت‌های حرکتی به مرکز مراجعه می‌کنند، متناسب با شرایط بالینی و نیازهای فردی ارزیابی می‌شوند. پس از تکمیل فرایند سنجش نیز در صورت نیاز، برنامه اختصاصی مداخله و توانبخشی برای آنان تدوین و روند پیشرفتشان به‌صورت مستمر پیگیری می‌شود.

تمرین‌های توانبخشی در قالب بازی برای تقویت مهارت‌های حرکتی

دکتر چایچی، توانبخشی حسی‌ـ‌حرکتی کودکان دارای اختلالات عصبی و حرکتی، از جمله کودکان مبتلا به فلج مغزی، سکته مغزی و ضایعات نخاعی را از محورهای مهم فعالیت این مرکز دانست و گفت: در این بخش از روش‌های نوین توانبخشی مبتنی بر تمرین‌های حرکتی‌ـ‌شناختی و اصول یادگیری حرکتی استفاده می‌شود.

وی افزود: این تمرین‌ها به‌گونه‌ای طراحی می‌شوند که از نگاه کودک به بازی شباهت داشته باشند، اما در عین حال اهداف مشخصی را برای بهبود مهارت‌های حرکتی و عملکردی دنبال کنند.

بهره‌گیری از تجهیزات تخصصی و برنامه‌های اختصاصی توانبخشی

پزشک واحد تکامل بیمارستان کودکان اکبر مشهد با اشاره به تجهیزات مورد استفاده در این بخش اظهار کرد: متناسب با نیاز کودک و امکانات موجود، تجهیزاتی مانند سیستم‌های تعلیق، شبیه‌سازهای حرکتی و سامانه‌های پیشرفته تحلیل حرکت به کار گرفته می‌شوند.

وی تصریح کرد: برنامه توانبخشی هر کودک بر اساس ارزیابی بالینی، توانایی‌های عملکردی و اهداف درمانی او تدوین می‌شود. همچنین، اطلاعات حاصل از تصویربرداری‌های مغز و نخاع، در صورت وجود و بر اساس ضرورت‌های بالینی، در برنامه‌ریزی تخصصی مورد توجه قرار می‌گیرد و ارزیابی مجدد و پایش مستمر پیشرفت کودک، بخش جدایی‌ناپذیر روند توانبخشی است.

پیوند پژوهش و درمان در توانبخشی حرکتی کودکان

دکتر چایچی، همکاری‌های بین‌رشته‌ای را از ویژگی‌های ارزشمند فعالیت‌های این مرکز برشمرد و گفت: روش‌های نوین توانبخشی مورد استفاده در این حوزه، حاصل پژوهش‌های مشترک میان گروه فوق‌تخصصی مغز و اعصاب کودکان و مرکز تحقیقات مهندسی پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد است.

وی افزود: در این همکاری، اصول علوم اعصاب و یادگیری حرکتی با ظرفیت‌های مهندسی پزشکی تلفیق شده است تا زمینه توسعه فناوری‌ها و روش‌های نوین برای توانبخشی حرکتی اندام‌های فوقانی و تحتانی کودکان فراهم شود.

این متخصص بیماری‌های کودکان ادامه داد: در چارچوب پروتکل‌های تخصصی و پژوهشی، امکان ارزیابی‌های دوره‌ای و ثبت و تحلیل سیگنال‌های مغزی و عضلانی سطحی، از جمله EEG و EMG، برای بررسی پاسخ کودک به مداخلات وجود دارد. این رویکرد پژوهشی‌ـ‌بالینی، علاوه بر فراهم‌کردن امکان بررسی علمی نتایج مداخلات، می‌تواند به توسعه روش‌ها و فناوری‌های جدید در حوزه توانبخشی کمک کند.

شناسایی زودهنگام تأخیرهای رشدی را جدی بگیرید

پزشک واحد تکامل بیمارستان کودکان اکبر مشهد با تأکید بر اهمیت مراجعه به‌موقع والدین خاطرنشان کرد: هرگونه نگرانی درباره رشد، گفتار، حرکت، مهارت‌های ارتباطی یا رفتار کودک باید جدی گرفته شود و والدین برای ارزیابی تخصصی اقدام کنند؛ چراکه شناسایی زودهنگام اختلالات تکاملی و آغاز مداخلات مناسب، فرصت‌های ارزشمندی برای حمایت از رشد و یادگیری کودک فراهم می‌کند.

وی در پایان تأکید کرد: مرکز جامع تکامل کودکان بیمارستان اکبر تلاش می‌کند با تکیه بر دانش تخصصی، ابزارهای استاندارد ارزیابی، همکاری‌های بین‌رشته‌ای و روش‌های نوین توانبخشی، خدماتی متناسب با نیازهای هر کودک ارائه دهد و در مسیر بهبود عملکرد حرکتی و ارتقای کیفیت زندگی کودکان و خانواده‌های آنان گام بردارد.