تنبلی چشم؛ اختلالی خاموش که تشخیص زودهنگام آن می‌تواند بینایی کودک را نجات دهد
مدیر گروه آموزشی بینایی‌سنجی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اینکه تنبلی چشم معمولاً بدون علامت است، بهترین زمان تشخیص و درمان این اختلال را سنین ۳ تا ۶ سالگی دانست و از والدین خواست معاینات بینایی کودکان را جدّی بگیرند.
دکتر جواد هرویان، عضو هیأت علمی و مدیر گروه آموزشی رشته بینایی‌سنجی دانشکده پیراپزشکی و توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در گفتگو با وب دا با اشاره به اهمیت مراقبت‌های اولیه بینایی اظهار کرد: تنبلی چشم اختلالی بدون علامت است و شیوع آن در ایران حدود ۲ تا ۴ درصد گزارش شده است؛ ازاین‌رو، معاینه به‌موقع کودکان نقش مهمی در شناسایی و درمان این مشکل دارد.
وی افزود: بهترین زمان برای تشخیص و درمان تنبلی چشم، سنین ۳ تا ۶ سالگی است و چنانچه والدین کودکان خود را در این دوره برای معاینه و بررسی وضعیت بینایی به کلینیک‌های بینایی‌سنجی مراجعه دهند، امکان درمان این اختلال وجود دارد.
بینایی‌سنجی؛ نخستین سطح مراقبت و سلامت چشم
مدیر گروه آموزشی بینایی‌سنجی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تشریح جایگاه این رشته در نظام سلامت گفت: بینایی‌سنجی یا اپتومتری یکی از رشته‌های مراقبت اولیه سلامت چشم است و بینایی‌سنج‌ها به‌عنوان مراقبان اولیه سلامت چشم، عیوب انکساری و بسیاری از اختلالات و بیماری‌های چشمی را بررسی و تشخیص می‌دهند و در صورت نیاز، بیمار را برای دریافت خدمات تخصصی و درمان دارویی یا جراحی به چشم‌پزشک ارجاع می‌کنند.
دکتر هرویان اصلاح عیوب انکساری شامل نزدیک‌بینی، دوربینی، آستیگماتیسم و پیرچشمی را از مهم‌ترین وظایف بینایی‌سنج‌ها برشمرد و افزود: تجویز انواع عینک، از جمله عینک‌های تک‌دید، دوکانونی، تدریجی و منشوری، همچنین تجویز لنزهای تماسی از جمله خدمات این حوزه است.
وی ادامه داد: انجام تمرینات و ورزش‌های چشمی یا ویژن‌تراپی برای برخی اختلالات بینایی و انحرافات آشکار و پنهان چشم، درمان توانبخشی افراد کم‌بینا و تجویز ابزارهای کمک‌بینایی مانند عینک‌های تلسکوپی و انواع ذره‌بین نیز از دیگر خدمات بینایی‌سنج‌ها به شمار می‌رود.
ظرفیت آموزشی و پژوهشی گروه بینایی‌سنجی در سه مقطع تحصیلی
این استاد دانشگاه با اشاره به سابقه شکل‌گیری رشته بینایی‌سنجی در مشهد اظهار کرد: تحصیل در این رشته را از سال ۱۳۵۳ در دانشگاه فردوسی مشهد آغاز کردم و در سال ۱۳۵۷ فارغ‌التحصیل شدم. پس از آن، همراه سه نفر از هم‌دوره‌ای‌هایم در مرکز آموزشی بینایی‌سنجی مشهد مشغول فعالیت شدیم و پس از ادامه تحصیلات تکمیلی در کشورهای انگلیس و آمریکا، به‌تدریج از سال ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۱ به کشور بازگشتیم و به عضویت هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد درآمدیم.
دکتر هرویان با اشاره به توسعه این رشته در دانشگاه گفت: در سال ۱۳۸۲ موفق شدیم با اخذ موافقت وزارتخانه، مقطع کارشناسی ارشد بینایی‌سنجی را راه‌اندازی کنیم و در نخستین دوره، هشت دانشجو پذیرش شدند. همچنین در سال ۱۳۹۱، با توجه به امکانات آموزشی و پژوهشی و ظرفیت اعضای هیأت علمی، مقطع دکتری این رشته نیز راه‌اندازی شد و تاکنون شش دوره دانشجوی دکتری از این مقطع فارغ‌التحصیل شده‌اند.
وی با بیان اینکه گروه آموزشی بینایی‌سنجی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در هر سه مقطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری دانشجو می‌پذیرد، افزود: در حال حاضر ۸۵ دانشجوی کارشناسی، ۱۲ دانشجوی کارشناسی ارشد و ۱۰ دانشجوی دکتری در این گروه مشغول تحصیل هستند و هشت عضو هیأت علمی در آن فعالیت دارند.
توسعه جایگاه علمی گروه با دستاوردهای پژوهشی و همکاری‌های ملی و بین‌المللی
مدیر گروه آموزشی بینایی‌سنجی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، کسب رتبه‌های اول تا سوم جشنواره رازی توسط برخی اعضای هیأت علمی، عضویت سه نفر از استادان گروه در بورد کشوری بینایی‌سنجی و انتشار حدود ۳۰ مقاله ISI طی دو سال اخیر را از جمله دستاوردهای این گروه عنوان کرد.
وی با اشاره به فعالیت‌های پژوهشی و فناورانه گروه اظهار کرد: اعضای هیأت علمی در زمینه طراحی و ساخت لنزهای تماسی و دستگاه‌های مختلف نیز فعالیت‌های اختراعی داشته‌اند و طرح‌های پژوهشی مشترکی با دانشگاه‌های علوم پزشکی زاهدان، ایران، مازندران و شهید بهشتی اجرا کرده‌اند. همچنین همکاری‌های پژوهشی بین‌المللی با دانشگاه کوئینزلند استرالیا در موضوعات مختلف اپتومتری برقرار است.
دکتر هرویان، پذیرش دانشجویان بین‌المللی از کشورهای عراق، افغانستان و پاکستان در مقاطع مختلف تحصیلی را از دیگر ظرفیت‌های گروه برشمرد و گفت: دوره‌های کوتاه‌مدت آموزشی این گروه نیز در سامانه Education Iran معرفی شده است و علاقه‌مندان خارج از کشور می‌توانند در این دوره‌ها شرکت کنند و پس از گذراندن موفقیت‌آمیز آن‌ها، گواهی معاونت آموزشی دانشگاه علوم پزشکی مشهد را دریافت کنند.
وی همچنین از ارائه دوره‌های آموزش مداوم به فارغ‌التحصیلان رشته بینایی‌سنجی خبر داد و افزود: این دوره‌ها به‌صورت مجازی و غیرحضوری برگزار می‌شود تا دانش‌آموختگان بتوانند دانش و مهارت‌های حرفه‌ای خود را به‌روز کنند.
ارائه خدمات تخصصی بینایی‌سنجی با تعرفه دولتی به شهروندان و زائران
عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به فعالیت کلینیک‌های بینایی‌سنجی در مرکز جامع توانبخشی دانشگاه واقع در خیابان پرستار مشهد گفت: این کلینیک‌ها در نوبت‌های صبح و عصر فعال هستند و خدمات خود را با تعرفه دولتی به شهروندان مشهد و زائران حضرت رضا(ع) ارائه می‌کنند.
وی تعیین عیوب انکساری و تجویز انواع عینک و لنز تماسی، تجویز ابزارهای کمک‌بینایی و ذره‌بین، غربالگری بینایی کودکان، تمرینات چشمی برای تنبلی چشم و برخی انحرافات چشمی، اندازه‌گیری میدان بینایی با دستگاه پریمتری و تصویربرداری از قسمت قدامی چشم با دستگاه توپوگرافی را از جمله خدمات این کلینیک‌ها برشمرد.
توصیه مهم به والدین؛ معاینه بینایی کودکان را به تأخیر نیندازید
دکتر هرویان در پایان با تأکید بر ضرورت توجه والدین به سلامت بینایی کودکان گفت: اگر کودک دچار تنبلی یا انحراف چشم باشد، لازم است در زمان مناسب برای معاینه به کلینیک‌های بینایی‌سنجی مراجعه کند؛ زیرا تنبلی چشم معمولاً علامت آشکاری ندارد و ممکن است بدون آگاهی والدین ادامه پیدا کند.
وی افزود: انحرافات چشمی نیز در صورت مراجعه به‌موقع، معاینه و تشخیص مناسب و استفاده از عینک، در بسیاری از موارد قابل اصلاح هستند؛ البته انحرافات ناشی از فلج عضلات چشم ممکن است به جراحی توسط چشم‌پزشک نیاز داشته باشند.
سوابق علمی و پژوهشی دکتر جواد هرویان
دکتر جواد هرویان، متولد مشهد و از اعضای باسابقه هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد است که بیش از سه دهه در حوزه آموزش و پژوهش فعالیت داشته است. مشارکت در بیش از ۶۵ طرح تحقیقاتی به‌عنوان مجری، همکاری در ۲۴ طرح و راهنمایی ۴۴ طرح تحقیقاتی، انتشار ۱۱۶ مقاله در مجلات داخلی و خارجی، ارائه ۴۳ مقاله در همایش‌ها و کنگره‌های علمی و تألیف کتاب «مراقبت‌های اولیه بینایی» از جمله فعالیت‌های علمی وی است. کسب رتبه سوم پژوهشگر برتر دانشگاه در سال ۱۳۹۰ نیز از دیگر افتخارات این استاد دانشگاه به شمار می‌رود.
درج نظر