تولد نوزاد نارس پایان مسیر سلامت نیست؛ از پیشگیری در بارداری تا مراقبتهای تخصصی و حمایت خانواده
تولد نوزاد نارس، یکی از چالشهای مهم سلامت مادر و کودک در جهان است؛ موضوعی که با مراقبتهای باکیفیت دوران بارداری، شناسایی و کنترل عوامل خطر و در صورت وقوع زایمان زودرس، بهرهگیری از مراقبتهای تخصصی و حمایت عاطفی خانواده میتوان پیامدهای آن را بهبود بخشید.
دکتر نغمه رزاقی، دانشیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد، در گفتوگو با وبدا اظهار کرد: بر اساس برآوردهای سازمان جهانی بهداشت، سالانه حدود ۱۳.۴ میلیون نوزاد در جهان پیش از تکمیل هفته سیوهفتم بارداری متولد میشوند؛ بهعبارتی، تقریباً از هر ۱۰ نوزاد، یک نوزاد نارس است. در ایران نیز بر اساس آمار ملی منتشرشده، حدود ۷.۶ درصد تولدها نارس بودهاند که این میزان از میانگین جهانی کمتر است.
وی با تأکید بر اهمیت پیشگیری از تولد زودرس افزود: مهمترین راهبرد در مواجهه با این مسئله، مراقبتهای منظم و باکیفیت دوران بارداری است. شناسایی و کنترل عوامل خطر، تغذیه مناسب مادر و پیگیری دقیق وضعیت سلامت مادر و جنین میتواند نقش مؤثری در کاهش احتمال تولد نوزاد نارس داشته باشد.
مراقبتهای تخصصی، پشتوانه عبور نوزاد نارس از روزهای حساس
دکتر رزاقی با اشاره به اینکه تولد زودرس ممکن است به دلایل مختلف اتفاق بیفتد، گفت: در چنین شرایطی، نخستین نکتهای که باید به مادران و خانوادهها یادآوری کرد، حفظ آرامش و پرهیز از نگرانی و استرس بیش از حد است. خوشبختانه پیشرفت دانش پزشکی نوزادان، حضور نیروهای متخصص و مجرب پزشکی و پرستاری، توسعه بخشهای مراقبت ویژه نوزادان (NICU) و دسترسی به تجهیزات پیشرفته، امکان مراقبت مؤثر از بسیاری از نوزادان نارس را فراهم کرده است و تعداد زیادی از این نوزادان میتوانند با دریافت مراقبتهای مناسب، این دوران حساس را با سلامت پشت سر بگذارند.
این دانشیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد، نارسایی و اختلالات تنفسی را از مشکلات شایع نوزادان نارس دانست و اظهار کرد: از آنجا که ریههای این نوزادان ممکن است هنوز به تکامل کامل نرسیده باشد، مشکلات تنفسی در آنان شیوع بیشتری دارد. امروزه با بهرهگیری از روشهای نوین حمایت تنفسی، از جمله اکسیژندرمانی کنترلشده، دستگاههای کمکتنفسی و سایر درمانهای تخصصی، میتوان به بهبود وضعیت تنفسی این نوزادان کمک کرد.
مراقبت تکاملی؛ ایجاد محیطی آرام و ایمن برای رشد نوزاد
وی با تأکید بر اهمیت مراقبتهای تکاملی در نوزادان نارس افزود: در این نوع مراقبتها تلاش میشود محیط بخش مراقبت ویژه تا حد امکان به شرایط آرام و محافظتشده داخل رحم مادر نزدیک باشد. کاهش نور و صدا، قرار دادن بدن نوزاد در وضعیت مناسب، پرهیز از مداخلات غیرضروری، توجه به خواب و استراحت و فراهم کردن امکان تماس پوست با پوست مادر و نوزاد از جمله اقداماتی است که در این زمینه انجام میشود.
دکتر رزاقی هدف از این اقدامات را محافظت از مغز و سیستم عصبی و کمک به رشد و تکامل مطلوب نوزاد عنوان کرد.
شیر مادر؛ ارزشمندترین تغذیه برای نوزاد نارس
این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، تغذیه را از دیگر ارکان مهم مراقبت از نوزاد نارس برشمرد و گفت: برنامه تغذیه باید متناسب با سن بارداری، وزن و وضعیت بالینی نوزاد تنظیم شود و بهصورت تدریجی و با پایش دقیق تحمل تغذیهای پیش برود.
وی با تأکید بر جایگاه شیر مادر در تغذیه نوزادان نارس اظهار کرد: شیر مادر بهترین و ارزشمندترین منبع تغذیه برای این نوزادان است؛ زیرا علاوه بر تأمین مواد مغذی مورد نیاز، حاوی ترکیبات ایمنی و عوامل محافظتی است که به کاهش خطر عفونتها و بهبود سلامت نوزاد کمک میکند. حتی اگر نوزاد در روزهای نخست توانایی مکیدن مستقیم نداشته باشد، میتوان با دوشیدن و ذخیره شیر مادر، تغذیه او را با روش مناسب آغاز کرد.
دکتر رزاقی در پایان خاطرنشان کرد: مراقبت از نوزاد نارس تنها به اقدامات درمانی و تجهیزات پزشکی محدود نمیشود، بلکه حضور آگاهانه و حمایت عاطفی مادر و خانواده نیز بخش مهمی از فرایند مراقبت است. آموزش، حمایت و همراهی خانوادهها میتواند به سپری شدن آرامتر این دوران حساس کمک کند تا نوزادان نارس فرصت بیشتری برای رشد و دستیابی به زندگی سالم داشته باشند.
درج نظر