پایگاه خبری وبدا

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد و مدیر پرستاری مرکز آموزشی، پژوهشی و درمانی شهید هاشمی‌نژاد با هشدار نسبت به پیامدهای خوددرمانی، گفت: خوددرمانی نه‌تنها روند تشخیص و درمان بیماری‌ها را با اختلال مواجه می‌کند، بلکه با افزایش مقاومت آنتی‌بیوتیکی، بروز تداخلات دارویی و پنهان شدن علائم بیماری، سلامت فرد و جامعه را تهدید می‌کند.

دکتر محمد حسام شریفی‌پور در گفتگو با وب دا  با تأکید بر اهمیت ارتقای سواد سلامت، اظهار کرد: در نظام سلامت، «خودمراقبتی» یکی از ارکان اساسی حفظ و ارتقای سلامت افراد است، اما آنچه امروز در جامعه با عنوان «خوددرمانی» مشاهده می‌شود، نه یک رفتار آگاهانه، بلکه نوعی خطای شناختی است که مرز میان خودمراقبتی و مداخلات درمانی فاقد پشتوانه علمی را از بین می‌برد.

وی افزود: پرستاران به‌عنوان اعضای خط مقدم ارائه خدمات سلامت، هر روز با پیامدهای ناشی از مصرف خودسرانه داروها مواجه هستند و آثار این تصمیم‌های غیرتخصصی را به‌طور مستقیم در وضعیت بیماران مشاهده می‌کنند.

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به مهم‌ترین عوارض بالینی خوددرمانی گفت: یکی از پیامدهای جدی این رفتار، پنهان شدن علائم بیماری است. درد یک نشانه بالینی است، نه خود بیماری؛ بنابراین مصرف خودسرانه داروهای مسکن می‌تواند تصویر واقعی بیماری را مخدوش کرده و روند تشخیص صحیح و درمان به‌موقع را به تأخیر بیندازد.

دکتر شریفی‌پور، مصرف بی‌رویه آنتی‌بیوتیک‌ها را از مهم‌ترین تهدیدهای سلامت عمومی برشمرد و تصریح کرد: استفاده خودسرانه از آنتی‌بیوتیک‌ها زمینه ایجاد و گسترش میکروب‌های مقاوم به دارو را فراهم می‌کند؛ موضوعی که علاوه بر کاهش اثربخشی درمان، ایمنی بیماران، به‌ویژه در مراکز درمانی، را با مخاطرات جدی مواجه می‌سازد.

وی با اشاره به خطر تداخلات دارویی اظهار داشت: بسیاری از افراد از تداخل میان داروهای بدون نسخه و داروهای تخصصی که هم‌زمان مصرف می‌کنند، آگاهی ندارند. این تداخلات ممکن است موجب کاهش اثربخشی درمان، افزایش عوارض جانبی یا حتی بروز مسمومیت دارویی شود؛ به همین دلیل، بررسی دقیق سابقه دارویی بیمار یکی از ارکان مهم مراقبت‌های پرستاری به شمار می‌رود.

مدیر پرستاری مرکز آموزشی، پژوهشی و درمانی شهید هاشمی‌نژاد، آموزش بیماران را یکی از مهم‌ترین رسالت‌های حرفه پرستاری دانست و گفت: هدف ما این است که به مردم آموزش دهیم خودمراقبتی به معنای تشخیص بیماری یا تجویز دارو برای خود نیست، بلکه به معنای شناخت صحیح علائم، رعایت اصول پیشگیری و مراجعه به‌موقع به پزشک و سایر اعضای تیم سلامت است.

وی با تأکید بر ضرورت تغییر نگرش جامعه از درمان‌محوری به سلامت‌محوری افزود: پیشگیری از خوددرمانی نیازمند افزایش سواد سلامت و آموزش مبتنی بر شواهد علمی است. پرستاران در این مسیر با ارائه آموزش‌های صحیح و مقابله با اطلاعات نادرست منتشرشده در فضای مجازی، نقش مؤثری در هدایت مردم به سوی تصمیم‌های آگاهانه و ارتقای سلامت جامعه ایفا می‌کنند.

دکتر شریفی‌پور در پایان خاطرنشان کرد: سلامت جامعه یک زنجیره به‌هم‌پیوسته است و هر بار که فردی بدون ارزیابی تخصصی اقدام به مصرف دارو می‌کند، این زنجیره آسیب می‌بیند. ترویج فرهنگ مصرف منطقی دارو، افزایش سواد سلامت و تأکید بر ارزیابی تخصصی توسط پزشکان و پرستاران، از مهم‌ترین راهکارهای حفظ سلامت فردی و اجتماعی و کاهش عوارض ناشی از خوددرمانی است.