پایگاه خبری وبدا

پیشرفت دانش پزشکی مولکولی و شناسایی ویژگی‌های ژنتیکی تومورها، زمینه استفاده از روش‌های درمانی دقیق‌تر در بیماران مبتلا به سرطان را فراهم کرده است. درمان هدفمند یا «تارگت‌تراپی» با تمرکز بر تغییرات مولکولی و ژنتیکی مرتبط با رشد سلول‌های سرطانی، امکان انتخاب داروهایی متناسب با ویژگی‌های تومور را فراهم می‌کند؛ رویکردی که در بیماران واجد شرایط می‌تواند به افزایش اثربخشی درمان و کاهش برخی عوارض ناخواسته دارویی کمک کند.

دکتر محمدرضا عباس‌زادگان، مدیر گروه پزشکی مولکولی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، در گفت‌وگو با وب‌دا، با اشاره به اهمیت درمان‌های هدفمند در پزشکی نوین گفت: فارماکوژنتیک، علم بررسی تأثیر تفاوت‌های ژنتیکی افراد بر پاسخ آنان به داروهاست و می‌تواند در انتخاب داروی مناسب، پیش‌بینی احتمال بروز برخی عوارض و کاهش خطر سمیت دارویی نقش داشته باشد.

وی افزود: تفاوت‌های ژنتیکی افراد ممکن است بر نحوه اثرگذاری و متابولیسم داروها تأثیر بگذارد و در برخی موارد، فرد را مستعد بروز عوارض یا سمیت دارویی کند. از این‌رو، بررسی اطلاعات ژنتیکی و استفاده از آن در انتخاب دارو می‌تواند به شخصی‌سازی درمان و دستیابی به اثربخشی بیشتر همراه با عوارض کمتر کمک کند.

مدیر گروه پزشکی مولکولی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، انتخاب دارو بر اساس ویژگی‌های ژنتیکی و مولکولی بیمار را از کاربردهای مهم این حوزه دانست و اظهار کرد: برای مثال، در برخی بیماران مبتلا به سرطان، بررسی‌های ژنتیکی و مولکولی تومور ممکن است وجود جهش یا تغییر مشخصی را نشان دهد. در چنین شرایطی، چنانچه دارویی متناسب با آن تغییر وجود داشته باشد، می‌توان از درمان هدفمند برای اثرگذاری بر مسیر مولکولی مرتبط با رشد سلول‌های سرطانی استفاده کرد.

دکتر عباس‌زادگان ادامه داد: هدف این رویکرد، شناسایی ویژگی‌های اختصاصی تومور و انتخاب درمانی است که همان هدف مولکولی را تحت تأثیر قرار دهد. البته امکان استفاده از این روش به نوع سرطان، ویژگی‌های مولکولی تومور و وجود داروی مؤثر برای آن بستگی دارد.

وی با اشاره به تفاوت درمان‌های هدفمند با شیمی‌درمانی متداول گفت: در شیمی‌درمانی کلاسیک، داروها معمولاً بر سلول‌هایی اثر می‌گذارند که سرعت تقسیم و تکثیر بالایی دارند؛ به همین دلیل، علاوه بر سلول‌های سرطانی، برخی سلول‌های سالم بدن نیز ممکن است تحت تأثیر قرار گیرند و عوارضی برای بیمار ایجاد شود.

مدیر گروه پزشکی مولکولی دانشگاه علوم پزشکی مشهد خاطرنشان کرد: در درمان‌های هدفمند، داروها با تمرکز بر مولکول‌ها یا مسیرهای زیستی مشخصی که در رشد و بقای سلول‌های سرطانی نقش دارند، عمل می‌کنند. به همین دلیل، در صورت انتخاب صحیح دارو و وجود هدف مولکولی مناسب، می‌توان اثرگذاری اختصاصی‌تری بر تومور داشت و احتمال آسیب به برخی سلول‌های سالم را کاهش داد.

وی تأکید کرد: درمان هدفمند به معنای حذف کامل عوارض یا بی‌نیازی از شیمی‌درمانی نیست؛ بلکه انتخاب روش درمان باید بر اساس نوع سرطان، نتایج بررسی‌های مولکولی و شرایط هر بیمار و با نظر تیم تخصصی درمان انجام شود.