پایگاه خبری وبدا

پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی مشهد در یک پروژه بلندمدت ۸ تا ۱۰ ساله در حوزه مهندسی بافت استخوان، موفق به طراحی و توسعه داربست‌های زیستی حاوی «کروسین»، ماده مؤثره زعفران، شدند؛ دستاوردی که پس از تکمیل مطالعات پیش‌بالینی، اکنون در مسیر توسعه بیشتر، ورود به مطالعات بالینی و تجاری‌سازی قرار گرفته است.

به گزارش وب دا، این طرح با محوریت پژوهش‌های نوآورانه در حوزه پزشکی بازساختی و با بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی و زیرساختی دانشگاه اجرا شده و نتایج آن افزایش قابل توجه القای تمایز سلول‌های بنیادی به سلول‌های استخوانی را نشان داده است.

دکتر فاطمه کلالی‌نیا، عضو هیأت علمی گروه بیوتکنولوژی دارویی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با اشاره به مراحل اجرای این پژوهش اظهار کرد: در مرحله نخست، کروسین به‌صورت مستقیم روی سلول‌های بنیادی مورد بررسی قرار گرفت و در مقایسه با محیط کنترل مثبت، حدود ۴۰ برابر افزایش در القای استخوان‌سازی بر اساس فعالیت آلکالین فسفاتاز مشاهده شد.

وی افزود: در ادامه پژوهش، کروسین درون داربست‌های زیستی قرار گرفت و با توجه به ضرورت آزادسازی تدریجی این مولکول از داربست، میزان اثرگذاری آن حدود ۱۴ برابر گزارش شد که نتیجه‌ای مطلوب و قابل توجه در این مرحله از مطالعه محسوب می‌شود.

عضو هیأت علمی گروه بیوتکنولوژی دارویی دانشگاه علوم پزشکی مشهد خاطرنشان کرد: در این طرح، داربست کلاژن ـ کیتوزان ـ نانوهیدروکسی‌آپاتیت حاوی کروسین طراحی شد و داربست‌های مورد استفاده با دو روش فریزدرای و چاپ سه‌بعدی ساخته شدند.

دکتر کلالی‌نیا ادامه داد: نتایج پژوهش نشان داد افزودن نانوهیدروکسی‌آپاتیت علاوه بر افزایش استحکام مکانیکی داربست، عملکرد کروسین را نیز بهبود می‌دهد.

وی با تأکید بر اهمیت حمایت از پژوهش‌های بلندمدت و مسئله‌محور گفت: پژوهش در حوزه مهندسی بافت نیازمند صرف زمان، تأمین منابع، برخورداری از زیرساخت مناسب و همکاری تیمی میان رشته‌های مختلف است و استمرار حمایت از این طرح‌ها می‌تواند مسیر تبدیل یافته‌های آزمایشگاهی به کاربردهای بالینی را هموار کند.

تکمیل مطالعات پیش‌بالینی و حرکت به سمت توسعه فناوری

پژوهشگر گروه بیوتکنولوژی دارویی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به تکمیل مطالعات حیوانی این طرح اظهار کرد: مطالعات پیش‌بالینی انجام شده و این دستاورد از نظر پژوهشی آماده ورود به مراحل بعدی توسعه است.

وی افزود: تجاری‌سازی این فناوری می‌تواند در دو مسیر، شامل استفاده از کروسین به‌صورت منفرد یا بهره‌گیری از آن در قالب یک داربست ترکیبی، دنبال شود.

دکتر کلالی‌نیا همچنین با اشاره به ظرفیت فناوری چاپ سه‌بعدی در حوزه مهندسی بافت گفت: با استفاده از این فناوری می‌توان داربست‌هایی متناسب با شکل دقیق ناحیه آسیب‌دیده تولید کرد که از قابلیت انطباق بیشتری با ساختار طبیعی استخوان برخوردار باشند.

وی کمبود منابع مالی پژوهشی و محدودیت نیروی انسانی متخصص را از چالش‌های مهم حوزه مهندسی بافت دانست و خاطرنشان کرد: هزینه بالای برخی فاکتورهای پروتئینی و پیچیدگی فعالیت‌های مهندسی بافت، اجرای چنین پروژه‌هایی را با دشواری‌هایی همراه می‌کند، با این حال زیرساخت‌های علمی و پژوهشی مناسبی در مشهد وجود دارد و دانشگاه علوم پزشکی مشهد از ظرفیت قابل توجهی در این حوزه برخوردار است.

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به ظرفیت‌های مشهد در زمینه سلول‌های بنیادی و پزشکی بازساختی افزود: با فراهم شدن امکانات و اخذ مجوزهای لازم، مسیر توسعه فعالیت‌های سلول‌درمانی و تجاری‌سازی دستاوردهای این حوزه می‌تواند با جدیت بیشتری دنبال شود.

حمایت از پژوهش‌های کاربردی در مسیر پاسخ به نیازهای سلامت

معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه علوم پزشکی مشهد با رویکرد حمایت از پژوهشگران و توسعه پژوهش‌های کاربردی و مسئله‌محور، فراهم کردن بستر لازم برای اجرای طرح‌های نوآورانه در حوزه‌های اولویت‌دار سلامت را دنبال می‌کند.

پژوهش‌های انجام‌شده در حوزه پزشکی بازساختی، مهندسی بافت و سلول‌های بنیادی نیز در همین چارچوب، ظرفیت علمی دانشگاه را برای پاسخ به نیازهای واقعی نظام سلامت تقویت می‌کند؛ مسیری که از شکل‌گیری ایده و مطالعات آزمایشگاهی آغاز شده و با توسعه فناوری و انجام مطالعات پیش‌بالینی می‌تواند به مراحل بالینی و تجاری‌سازی برسد.

تداوم حمایت از پژوهشگران، تقویت زیرساخت‌های پژوهشی، تسهیل مسیر توسعه فناوری و ایجاد پیوند میان پژوهش، درمان و صنعت، از محورهای مهم معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه علوم پزشکی مشهد در مسیر تبدیل ظرفیت‌های علمی دانشگاه به دستاوردهای کاربردی در نظام سلامت است.