پایگاه خبری وبدا

از امدادرسانی به مجروحان شیمیایی در روزهای دفاع مقدس و حضور در صنایع مهمات‌سازی و پروژه‌های خودکفایی سپاه تا ممیزی ایمنی مراکز درمانی در سیستان و بلوچستان، احیای گروه مهندسی بهداشت حرفه‌ای دانشگاه علوم پزشکی مشهد و راه‌اندازی آزمایشگاه مرجع کشوری آکوستیک؛ کارنامه علمی و اجرایی دکتر رمضان میرزایی، استاد تمام و مدیر گروه مهندسی بهداشت حرفه‌ای و ایمنی کار دانشگاه علوم پزشکی مشهد، روایتی از چهار دهه تلاش برای پیوند دانش دانشگاهی با نیازهای واقعی جامعه، صنعت و نظام سلامت کشور است؛ مسیری که با طراحی تجهیزات بومی، توسعه ارتباط با صنعت، تربیت نیروی متخصص و اجرای طرح‌های کاربردی، دستاوردهای ارزشمندی به همراه داشته است.

دکتر رمضان میرزایی که فعالیت حرفه‌ای خود را از سال‌های دفاع مقدس آغاز کرده است، در مرور مسیر زندگی و فعالیت‌های علمی و اجرایی خود، از سال‌هایی سخن می‌گوید که کار و تحصیل را هم‌زمان پیش می‌برد و به‌تدریج تجربه‌های میدانی را به بستری برای توسعه دانش تخصصی و حل مسائل ایمنی و سلامت محیط کار تبدیل کرد.

از روستای بیرم‌آباد قوچان تا رتبه‌های برتر آزمون دکتری

دکتر میرزایی درباره دوران کودکی و سال‌های نخست تحصیل خود اظهار کرد: در روستای بیرم‌آباد از توابع شهرستان قوچان و در خانواده‌ای کشاورز متولد شدم. دوران ابتدایی را در زادگاهم گذراندم و برای ادامه تحصیل در دوره راهنمایی، هم‌زمان با سال‌های پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، به شهر مقدس قم رفتم. تحصیلات متوسطه را در دبیرستان امیرکبیر قوچان ادامه دادم و دیپلم گرفتم.

وی با اشاره به دشواری‌های آن دوران افزود: در تمام سال‌های دبیرستان، در کنار تحصیل، کارهایی مانند کشاورزی، بنایی و برق‌کشی انجام می‌دادم تا بتوانم روی پای خودم بایستم. پس از پایان دوره متوسطه، در مقطع کاردانی رشته بهداشت حرفه‌ای دانشگاه شهید بهشتی پذیرفته شدم و تحصیلات کارشناسی را نیز در همین دانشگاه ادامه دادم.

این استاد دانشگاه درباره ادامه مسیر تحصیلی خود گفت: پس از گذراندن دوره کارشناسی، در آزمون‌های کارشناسی ارشد و دکتری تخصصی شرکت کردم و در مقطع دکتری، هم در دانشگاه تهران و هم در دانشگاه تربیت مدرس رتبه نخست آزمون سراسری را به دست آوردم. در نهایت، با توجه به شرایط و علاقه‌مندی خود، دانشگاه تربیت مدرس را برای ادامه تحصیل در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری تخصصی بهداشت حرفه‌ای انتخاب کردم.

از امدادرسانی به مجروحان شیمیایی تا فعالیت در صنایع مهمات‌سازی و خودکفایی سپاه

دکتر میرزایی با یادآوری فعالیت‌های داوطلبانه خود در دوران دفاع مقدس اظهار کرد: در سال‌های جنگ تحمیلی، زمانی که مجروحان شیمیایی برای مداوا به تهران و مجموعه ورزشی آزادی منتقل می‌شدند، شب‌های متوالی برای کمک و امدادرسانی به این عزیزان حضور پیدا می‌کردم. همچنین در جریان عملیات کربلای پنج، به‌صورت داوطلبانه برای یک دوره شش‌ماهه به منطقه جنوب اعزام شدم و در نقاهتگاهی در حدفاصل خرمشهر و آبادان به انجام وظیفه پرداختم.

وی ادامه داد: پس از بازگشت از منطقه جنوب، همکاری خود را با صنایع مهمات‌سازی وابسته به وزارت سپاه پاسداران آغاز کردم. در آن مقطع، مأموریت‌های متعددی برای ارزیابی و ارتقای ایمنی محیط‌های تولید مهمات به من سپرده شد و به کارخانه‌هایی در نجف‌آباد و اصفهان، تبریز، مشهد و تهران اعزام شدم.

این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به فعالیت‌های خود در بخش جهاد خودکفایی سپاه افزود: پس از پایان تحصیلات و گذراندن بخشی از دوران خدمت سربازی، به بخش جهاد خودکفایی سپاه منتقل شدم. در آن مجموعه، در طراحی سیستم‌های اعلام و اطفای حریق مشارکت داشتیم و در یکی از پروژه‌های محرمانه مرتبط با جنگ الکترونیک نیز با همکاری مهندس حصارکی و یکی از همکاران به نام ماتوسیان فعالیت کردیم و به دستاوردهایی رسیدیم.

حل مسائل صنعت ریلی با رویکرد علمی و فرهنگی

مدیر گروه مهندسی بهداشت حرفه‌ای و ایمنی کار دانشگاه علوم پزشکی مشهد، تجربه همکاری با راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران را از دیگر بخش‌های مهم فعالیت حرفه‌ای خود دانست و گفت: در قالب قراردادی با معاونت طرح و برنامه راه‌آهن، مجموعه‌ای از مسائل ایمنی، بهداشتی و محیطی خطوط ریلی را بررسی کردیم و برای آن‌ها راهکارهای اجرایی ارائه دادیم.

وی با اشاره به مشکل پرتاب سنگ به قطارها از سوی برخی کودکان و نوجوانان در مناطق حاشیه‌ای خطوط راه‌آهن اظهار کرد: به‌جای تمرکز صرف بر برخوردهای انتظامی، رویکردی فرهنگی و آموزشی را در پیش گرفتیم. در این طرح، دانش‌آموزان مدارس مناطق حاشیه‌ای در روزهای پنج‌شنبه با قطار اختصاصی در مسیر تهران به کرج جابه‌جا می‌شدند و برنامه‌هایی مانند مسابقه، سخنرانی و توزیع کتابچه‌های آموزشی برای آنان تدارک دیده شده بود. به گفته وی، اجرای این برنامه با کاهش چشمگیر حوادث پرتاب سنگ همراه شد.

دکتر میرزایی آلودگی صوتی و لرزش قطارها هنگام ورود به شهر تهران را از دیگر مسائل مورد بررسی برشمرد و افزود: فاصله میان درزهای ریل موجب ایجاد ضربه، صدا و ارتعاش می‌شد که پیشنهاد اتصال ریل‌ها با روش جوشکاری مخصوص در محدوده داخل شهر برای کاهش این مشکلات ارائه شد.

وی همچنین به مطالعات مربوط به اصلاح رنگ قطارها اشاره کرد و گفت: با همکاری گروهی از متخصصان حوزه تکنولوژی آموزشی و روان‌پزشکی، طرحی مطالعاتی برای تغییر رنگ قطارها با هدف توجه بیشتر به آرامش روانی مسافران پیگیری شد.

ممیزی ایمنی در سیستان و بلوچستان و هشت سال مدیریت دانشکده بهداشت زاهدان

دکتر میرزایی با اشاره به آغاز فعالیت دانشگاهی خود در سیستان و بلوچستان اظهار کرد: پس از پایان دوره کارشناسی ارشد به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان رفتم. در آن زمان، دکتر شهریاری ریاست دانشگاه را بر عهده داشتند و با توجه به سوابق تخصصی من، مسئولیت ممیزی ایمنی تمام اماکن و مراکز تابعه دانشگاه در سطح استان به من واگذار شد.

وی افزود: این ممیزی طی پنج تا شش ماه و با بررسی جزئیات وضعیت ایمنی مراکز انجام شد. در جریان ارزیابی‌ها، نواقصی مانند شارژ نبودن کپسول‌های آتش‌نشانی و ناقص بودن سامانه‌های اعلام حریق شناسایی و به‌صورت مکتوب گزارش شد. با حمایت معاونت پشتیبانی وقت دانشگاه، این نواقص برطرف شد. کمتر از یک سال پس از حضورم در زاهدان، ابتدا به‌عنوان سرپرست دانشکده بهداشت و سپس معاون دانشجویی و فرهنگی دانشگاه منصوب شدم.

این استاد تمام دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به ادامه تحصیل در مقطع دکتری تخصصی و بازگشت به زاهدان گفت: پس از اخذ مدرک دکتری، به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان بازگشتم و در دوره ریاست دکتر صالحی، بار دیگر مسئولیت ریاست دانشکده بهداشت و سپس معاونت دانشجویی و فرهنگی دانشگاه را بر عهده گرفتم. معاونت دانشجویی و فرهنگی به دلیل گستردگی مسائل رفاهی، خدماتی، فرهنگی و مطالبات دانشجویان، از مسئولیت‌های دشوار مدیریتی دانشگاه بود و چهار سال در این جایگاه فعالیت کردم.

وی با اشاره به یکی از تلخ‌ترین خاطرات دوران خدمت خود در زاهدان، از شهادت شهید فیروزی، مدیر فرهنگی دانشگاه، در حادثه تروریستی مسجد حضرت علی‌بن‌ابی‌طالب(ع) یاد کرد و گفت: شهید فیروزی برنامه‌ای فرهنگی با عنوان «پله‌پله تا ملاقات خدا» را در ایام دهه فاطمیه برگزار کرده بود. روز پایانی این برنامه، پس از حضور در گلزار شهدای زاهدان، هنگام بازگشت و هم‌زمان با اذان مغرب برای اقامه نماز وارد مسجد حضرت علی‌بن‌ابی‌طالب(ع) شدند که در جریان اقدام تروریستی، ایشان به شهادت رسیدند. با اطلاع از حادثه، همراه تعدادی از همکاران به محل رفتیم و با صحنه‌ای بسیار تلخ مواجه شدیم. روحانی همراه ایشان نیز به‌شدت مجروح و به بیمارستان منتقل شد. در همان مقطع، حادثه دیگری نیز به شهادت یکی از دانشجویان دانشگاه منجر شد.

دکتر میرزایی درباره ادامه مسئولیت‌های خود در زاهدان اظهار کرد: پس از این اتفاقات و به دلیل بیماری و فشارهای عصبی ناشی از مسئولیت معاونت دانشجویی و فرهنگی، درخواست استعفا دادم. با این حال، پذیرش کناره‌گیری من مشروط به قبول مسئولیت ریاست دانشکده بهداشت شد و در نتیجه، هشت سال ریاست این دانشکده را بر عهده داشتم.

وی یکی از اقدامات شاخص این دوره را طراحی و تولید صندلی ارگونومیک برای سالن‌های امتحانات عنوان کرد و افزود: این صندلی بر اساس استانداردهای ارگونومی طراحی شد و هزار و ۷۰۰ نمونه از آن تولید و در فضاهای آموزشی مورد استفاده قرار گرفت.

احیای گروه بهداشت حرفه‌ای دانشگاه علوم پزشکی مشهد؛ از تدریس ۳۷ واحد در یک ترم تا جذب اعضای هیأت علمی توانمند

این عضو هیأت علمی با اشاره به انتقال خود به دانشگاه علوم پزشکی مشهد در سال ۱۳۹۵ گفت: با موافقت رئیس وقت دانشگاه علوم پزشکی زاهدان و همراهی دکتر شهریاری، به دانشگاه علوم پزشکی مشهد منتقل شدم. در زمان ورود، گروه مهندسی بهداشت حرفه‌ای با کمبود جدّی نیروی آموزشی مواجه بود و هیچ عضو هیأت علمی رسمی نداشت. گروه با حضور یک کارشناس طرحی اداره می‌شد و دانشجویان نیز به دلیل کمبود استاد و مشکلات آموزشی، در معاونت آموزشی دانشگاه تجمع کرده بودند.

وی افزود: برای جلوگیری از وقفه در آموزش دانشجویان، در نخستین ترم حضورم در مشهد، شخصاً تدریس ۳۷ واحد درسی را بر عهده گرفتم و هم‌زمان پیگیری جذب اعضای هیأت علمی متخصص را آغاز کردیم. با تلاش‌های انجام‌شده و حمایت مسئولان دانشکده و دانشگاه، نیروهای توانمندی به گروه پیوستند و زمینه احیا و پویایی دوباره آن فراهم شد.

دکتر میرزایی از دکتر تابان، دکتر نورمحمدی، دکتر رضوانی و دکتر شریفی به‌عنوان اعضای هیأت علمی جذب‌شده در این دوره نام برد و گفت: حضور این همکاران در حوزه‌های تخصصی مختلف، ظرفیت علمی و آموزشی گروه را به شکل قابل‌توجهی ارتقا داد.

طراحی تجهیزات بومی پایش آلودگی هوا و جهش ارتباط با صنعت

مدیر گروه مهندسی بهداشت حرفه‌ای و ایمنی کار دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به دستاوردهای کاربردی این گروه در حوزه سلامت محیط کار اظهار کرد: هم‌زمان با بروز بحران مسمومیت‌ها و گازگرفتگی‌ها در مدارس کشور، گروه موفق به طراحی دستگاه پیشرفته پایش آلودگی هوا شد. در ادامه، ۲۵ دستگاه از این تجهیز تولید و در اختیار معاونت بهداشتی قرار گرفت و گزارش عملکرد آن نیز به‌صورت رسمی به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی منعکس شد.

وی توسعه ارتباط با صنعت را از دیگر محورهای مهم فعالیت گروه دانست و افزود: درآمد گروه از محل طرح‌های ارتباط با صنعت در نخستین سال استقرار حدود ۵۲ میلیون تومان بود، اما این رقم در سال گذشته به بیش از هشت میلیارد تومان رسید. این رشد نشان‌دهنده ظرفیت بالای دانش تخصصی دانشگاه برای پاسخ‌گویی به نیازهای واقعی صنایع و توسعه همکاری‌های علمی و اجرایی است.

تأسیس آزمایشگاه مرجع کشوری آکوستیک با تجهیزات طراحی و ساخت داخل

دکتر میرزایی با تشریح روند راه‌اندازی آزمایشگاه تخصصی ارزیابی تجهیزات حفاظت شنوایی گفت: تجهیز یک آزمایشگاه استاندارد آکوستیک برای آزمون تجهیزات حفاظت شنوایی به سرمایه‌گذاری چندین میلیارد تومانی نیاز داشت، اما با هدایت و همکاری دکتر تابان، دستگاه‌های مورد نیاز برای ارزیابی این تجهیزات در داخل کشور طراحی و ساخته شد و هزینه اجرای این طرح حدود ۱۵۰ میلیون تومان بود.

وی افزود: تجهیزات ساخته‌شده به تأیید رسمی آزمایشگاه مرکزی وزارت راه و شهرسازی رسید و پس از آن، با انعقاد تفاهم‌نامه‌ای با مرکز تحقیقات وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، آزمایشگاه گروه به‌عنوان آزمایشگاه معتمد و مرجع کشوری شناخته شد. در حال حاضر، گوشی‌های حفاظتی تولید داخل، شامل انواع ایرماف و ایرپلاگ، برای آزمون انطباق با استانداردها و دریافت تأییدیه کیفی به این آزمایشگاه در مشهد ارسال می‌شوند.

این استاد تمام دانشگاه علوم پزشکی مشهد، همکاری با اداره‌کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی خراسان رضوی را از دیگر اقدامات گروه عنوان کرد و گفت: در این زمینه تفاهم‌نامه‌ای برای تحلیل آماری تخصصی حوادث شغلی و ارتقای سطح ایمنی در واحدهای صنعتی به امضا رسیده است.

کاهش ۳۷ درصدی سرب خون کارگران با مداخلات مهندسی و بهداشتی

وی با اشاره به فعالیت‌های میدانی گروه در صنایع و واحدهای تولیدی گفت: کارگاه‌های آموزشی ارتقای ایمنی به‌صورت رایگان در شهرها و شهرک‌های صنعتی مختلف از جمله فریمان، قوچان، چناران، درگز و گلمکان برگزار شده است. در یکی از این برنامه‌ها، کارگاهی با حضور ۵۰ کارشناس در شهرک صنعتی کاویان فریمان برگزار شد و اعضای گروه نیز در شهرهای مختلف استان به ارائه آموزش‌های تخصصی پرداختند.

دکتر میرزایی ادامه داد: این ارتباط مستمر با صنایع موجب شد برخی شرکت‌های تولیدی بزرگ، از جمله شرکت نیروگستر، به‌صورت داوطلبانه برای دریافت خدمات علمی و مشاوره‌ای به گروه مراجعه کنند. یکی از پروژه‌های مهم در این زمینه، همکاری با کارخانه باتری‌سازی و تولید شمش سرب بود؛ جایی که میزان سرب خون کارگران چندین برابر حد مجاز شغلی گزارش شده بود. تیم تخصصی گروه با اجرای مداخلات مهندسی و بهداشتی، طی یک سال موفق شد میزان سرب خون کارکنان را ۳۷ درصد کاهش دهد.

برگزاری ششمین همایش ارگونومی کشور با مشارکت گسترده متخصصان

مدیر گروه مهندسی بهداشت حرفه‌ای و ایمنی کار دانشگاه علوم پزشکی مشهد، برگزاری ششمین همایش ارگونومی کشور را از دیگر دستاوردهای این مجموعه برشمرد و اظهار کرد: این همایش دوسالانه در روزهای ۲۹ و ۳۰ مهرماه به‌صورت حضوری و مجازی در مرکز همایش‌های شهدای سلامت برگزار شد. در این رویداد، ۳۴ مقاله به‌صورت سخنرانی و ۱۲۸ مقاله در قالب پوستر ارائه شد.

وی افزود: برنامه مجازی همایش در بستر اسکای‌روم با ظرفیت هزار کاربر برگزار شد و سالن شهید مطهری نیز میزبان ۴۰۰ نفر از شرکت‌کنندگان بود. همچنین برنامه آموزش مداوم ۱۰ امتیازی با حضور ۲۱۰ نفر از متخصصان طب کار، داروسازی و رشته‌های بهداشتی و با همکاری دکتر قنبرزاده برگزار شد.

دکتر میرزایی با اشاره به تقسیم مسئولیت‌های علمی و اجرایی این رویداد گفت: دکتر قلیان ریاست همایش و اینجانب دبیری علمی آن را بر عهده داشتیم. دکتر نورمحمدی دبیر اجرایی و دکتر تابان دبیر فناوری همایش بودند و دکتر شریفی به همراه دانشجویان پرتلاش گروه نیز در بخش اجرایی همکاری داشتند.

توسعه رشته‌های تحصیلات تکمیلی و برنامه‌ریزی برای برگزاری همایش بین‌المللی در مشهد

این استاد تمام دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تشریح برنامه‌های آینده گروه اظهار کرد: از دو سال پیش، بر اساس سند آمایش سرزمینی کلان‌منطقه ۹، درخواست راه‌اندازی مقطع کارشناسی ارشد ارگونومی ارائه شده است. با فراخوان و جذب اعضای هیأت علمی جدید، شرایط مورد نظر بورد فراهم شده و پیگیری‌ها برای پذیرش دانشجو ادامه دارد.

وی با تأکید بر ضرورت توسعه این رشته در دانشگاه علوم پزشکی مشهد افزود: در حال حاضر، دانش‌آموختگان برای ادامه تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد ارگونومی ناچارند به دانشگاه‌های تهران، شیراز، اصفهان، همدان یا تبریز مراجعه کنند؛ این در حالی است که مشهد با برخورداری از ظرفیت‌های علمی در گروه‌های طب کار، فیزیوتراپی و بهداشت حرفه‌ای، توانایی تبدیل شدن به یکی از پایگاه‌های مهم آموزش این رشته را دارد.

دکتر میرزایی همچنین از پیگیری اقدامات لازم برای پذیرش دانشجو در مقطع دکتری تخصصی بهداشت حرفه‌ای و ایمنی کار خبر داد و گفت: هدف اصلی گروه، گسترش طرح‌های کاربردی ارتباط با صنعت، ارتقای کیفیت آموزش و تقویت اعتمادبه‌نفس دانشجویان از طریق مشارکت آنان در فعالیت‌های عملی و پروژه‌های واقعی است.

وی در پایان از برنامه‌ریزی برای برگزاری همایش بین‌المللی بهداشت حرفه‌ای در سال ۱۴۰۶ در دانشگاه علوم پزشکی مشهد خبر داد و اظهار کرد: مکاتبات رسمی این رویداد از سوی ریاست دانشگاه با رئیس انجمن علمی انجام شده و موافقت اولیه نیز اخذ شده است. امیدواریم با همراهی اعضای هیأت علمی، دانشجویان و سایر همکاران، این رویداد علمی در سطحی شایسته برگزار شود و زمینه گسترش همکاری‌های علمی و تخصصی در حوزه بهداشت حرفه‌ای را فراهم آورد.