روایت یک دانشجوی دندانپزشکی از درس‌های کوهنوردی؛ گاهی بازگشت از قله، ارزشمندتر از صعود است
محمد عرفان علیشاهی، دانشجوی ترم یازدهم دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، کوهنوردی را فراتر از صعود به قله‌ها می‌داند؛ ورزشی که به گفته او، فرصتی برای شناخت توانایی‌ها و محدودیت‌های فردی، تقویت تاب‌آوری، مسئولیت‌پذیری و یادگیری تصمیم‌گیری در شرایط دشوار است. او که حدود چهار سال است کوهنوردی را به‌صورت جدی دنبال می‌کند، با مشارکت در برگزاری بیش از ۶۰ برنامه هفتگی صعود به قله زو، ۱۲ صعود به قله‌های مرتفع استان و چندین کارگاه آموزشی، بر ضرورت حمایت بیشتر دانشگاه از این رشته و فراهم‌سازی زمینه فعالیت ایمن دانشجویان تأکید دارد.
کوهنوردی برای برخی، تجربه‌ای از هیجان و ماجراجویی و برای برخی دیگر، فرصتی برای فاصله گرفتن از روزمرگی‌ها و بازگشت با ذهنی آرام‌تر است؛ اما در نگاه محمد عرفان علیشاهی، این ورزش علاوه بر زیبایی‌های طبیعت و لذت صعود، مدرسه‌ای برای آموختن صبر، کار گروهی و مسئولیت‌پذیری است؛ مدرسه‌ای که گاهی مهم‌ترین درس آن، نه رسیدن به قله، بلکه شناخت زمان درست بازگشت است.
این دانشجوی دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد که حدود چهار سال از آغاز فعالیت جدی او در کوهنوردی می‌گذرد، در کنار تحصیل، بخشی از وقت و انرژی خود را به برنامه‌ریزی و اجرای فعالیت‌های گروهی و آموزشی این رشته اختصاص داده است. او در گفت‌وگو با وب دا، از تجربه‌های کوهنوردی، تأثیر این ورزش بر زندگی دانشجویی، چالش‌های صعودهای دشوار و ضرورت تقویت حمایت‌های دانشگاهی می‌گوید.
از آرامش طبیعت تا آموختن مهارت‌های زندگی
علیشاهی درباره آغاز علاقه‌مندی خود به کوهنوردی می‌گوید: «چیزی که از ابتدا من را به این رشته جذب کرد، حس آرامش و نزدیکی به طبیعت بود. دور شدن از شلوغی شهر، سکوت کوهستان و تجربه فضاهای جدید برایم بسیار لذت‌بخش بود. به‌مرور، علاقه به طبیعت در کنار هیجان و چالش‌های صعود باعث شد کوهنوردی را جدی‌تر دنبال کنم.»
او کوهنوردی را بخش مهمی از سبک زندگی خود می‌داند و معتقد است این فعالیت در کنار مشغله‌های تحصیلی، فرصتی برای تجدید انرژی و بازگشت با تمرکز بیشتر به مسئولیت‌های روزمره فراهم می‌کند.
به باور این دانشجوی کوهنورد، برنامه‌ریزی و مدیریت صعودهای گروهی نیز مهارت‌هایی مانند کار تیمی، مسئولیت‌پذیری و تصمیم‌گیری را تقویت می‌کند؛ مهارت‌هایی که می‌توانند در زندگی شخصی و حرفه‌ای، به‌ویژه در رشته‌های مرتبط با سلامت، کاربرد داشته باشند.
وی با اشاره به اهمیت شناخت توانایی‌ها و محدودیت‌های فردی، یکی از مهم‌ترین درس‌های کوهنوردی را سازگاری با شرایط متغیر می‌داند و تأکید می‌کند: «کوهستان به ما یاد می‌دهد که همیشه همه‌چیز تحت کنترل ما نیست. گاهی حتی تصمیم به بازگشت، ارزشمندتر از رسیدن به قله است.»
کوهنوردی؛ فرصتی برای تجدید انرژی دانشجویان
علیشاهی درباره تأثیر این ورزش بر سلامت جسمی و آرامش روانی می‌گوید: «کوهنوردی علاوه بر افزایش استقامت و آمادگی جسمانی، یکی از بهترین راه‌های رسیدن به آرامش ذهنی برای من است. حضور در طبیعت و فاصله گرفتن از فضای شهری کمک می‌کند ذهنم از دغدغه‌های روزمره آزاد شود.»
او معتقد است دانشجویان و کارکنان دانشگاه که با فشارهای درسی و کاری روبه‌رو هستند، می‌توانند با حضور در برنامه‌های منظم کوه‌پیمایی، حتی در مسیرهای کوتاه و سبک، فرصتی برای تنوع در زندگی روزمره و تعامل بیشتر با دیگران پیدا کنند.
به گفته وی، ویژگی متمایز کوهنوردی، مواجهه مستمر با شرایط متغیر طبیعت است؛ از تغییرات آب‌وهوا و دشواری مسیر گرفته تا خستگی جسمی. همین شرایط، تمرکز، صبر، انعطاف‌پذیری و توانایی تصمیم‌گیری را به چالش می‌کشد.
او تجربه برنامه‌های کوهنوردی را در مواجهه با فشارهای تحصیلی نیز مؤثر می‌داند و می‌گوید: «تجربه صعودهای دشوار باعث شده در مواجهه با مشکلات صبورتر باشم و به‌جای تمرکز صرف بر سختی مسیر، بیشتر به راه‌حل‌ها فکر کنم.»
بیش از ۷۰ برنامه صعود؛ تلاش برای گسترش فرهنگ کوهنوردی در دانشگاه
این دانشجوی دندانپزشکی درباره فعالیت‌های کانون کوهنوردی دانشگاه علوم پزشکی مشهد توضیح می‌دهد: «در طول فعالیتم در کانون کوهنوردی دانشگاه، با همراهی تعدادی از دوستان علاقه‌مند، موفق شدیم بیش از ۶۰ برنامه صعود هفتگی به قله زو، ۱۲ برنامه صعود به قله‌های مرتفع استان و چندین کارگاه آموزشی برگزار کنیم.»
به گفته علیشاهی، هدف از این برنامه‌ها، ترویج کوهنوردی، آشنایی دانشجویان با اصول این رشته و ایجاد فضایی برای فعالیت ورزشی، تعامل اجتماعی و افزایش نشاط در محیط دانشگاه بوده است.
او در عین حال، محدودیت حمایت‌های دانشگاهی را از چالش‌های این مسیر می‌داند و معتقد است قرار نگرفتن کوهنوردی در چارچوب برخی مسابقات المپیادی و برنامه‌های ورزشی مورد توجه وزارتخانه، ممکن است بر میزان توجه مدیریتی به این رشته تأثیر گذاشته باشد.
علیشاهی با اشاره به اینکه بخش قابل توجهی از فعالیت‌های کانون با تلاش شخصی دانشجویان پیش رفته است، بر ضرورت اختصاص بودجه مستقل، تأمین تجهیزات فنی و ایمنی و حمایت از اجرای صعودهای تخصصی زیر نظر مربیان واجد صلاحیت تأکید می‌کند.
وی می‌گوید: «با توجه به ظرفیت بالای این رشته در ارتقای سلامت جسمی و روانی دانشجویان، کوهنوردی شایسته توجه و حمایت بیشتری از سوی مسئولان دانشگاه است.»
دماوند؛ آزمونی برای تمرکز، استقامت و تصمیم‌گیری
علیشاهی یکی از دشوارترین تجربه‌های خود را صعود به قله دماوند از جبهه شمال‌شرقی و فرود از جبهه جنوبی عنوان می‌کند؛ صعودی که در نزدیکی قله، با شرایط دشوار محیطی همراه بوده است.
او در روایت این تجربه می‌گوید: «دشوارترین لحظه برای من حدود صد متر مانده به قله بود؛ جایی که وزش باد شدید و گازهای گوگردی ناشی از دهانه‌های فعال، تنفس را بسیار سخت کرده بود و برداشتن هر قدم انرژی زیادی می‌خواست.»
به گفته وی، این تجربه بیش از هر زمان دیگری نشان داد که در ارتفاعات بالا، آمادگی جسمانی به‌تنهایی کافی نیست و حفظ تمرکز، مدیریت انرژی و تصمیم‌گیری درست اهمیت زیادی دارد.
او درباره مواجهه با شرایط پیش‌بینی‌نشده در کوهستان نیز تأکید می‌کند که ارزیابی دوباره وضعیت، مشورت با اعضای باتجربه گروه و اولویت دادن به ایمنی، از اصول اساسی کوهنوردی است.
علیشاهی در این باره می‌گوید: «موفقیت یک برنامه کوهنوردی فقط به رسیدن به قله نیست، بلکه به این است که همه اعضای گروه بتوانند با سلامت و ایمنی بازگردند.»
از ارتفاعات بینالود تا چشم‌انداز سبلان
ارتفاعات بینالود برای این دانشجوی کوهنورد جایگاه ویژه‌ای دارند؛ اما به گفته او، بخشی از خاطره‌انگیزترین تجربه‌هایش به برنامه‌های گروهی دانشگاه و همراهی دانشجویانی مربوط می‌شود که برای نخستین بار کوهنوردی را تجربه کرده‌اند.
وی ایجاد فرصت برای آشنایی افراد جدید با طبیعت و مشاهده لذت آن‌ها از این تجربه را به‌اندازه صعود به قله‌های مرتفع ارزشمند می‌داند.
علیشاهی در معرفی یکی از قله‌های محبوب خود در ایران، از سبلان نام می‌برد و چشم‌اندازهای طبیعی و دریاچه واقع در قله را از ویژگی‌های خاص آن می‌داند. او در عین حال یادآور می‌شود که صعود به این قله نیز به آمادگی جسمانی، تجربه و برنامه‌ریزی مناسب نیاز دارد.
کوهنوردی و حرفه سلامت؛ پیوند مسئولیت‌پذیری و کار تیمی
این دانشجوی دندانپزشکی، مسئولیت‌پذیری و کار تیمی را از مهم‌ترین وجوه مشترک کوهنوردی و حرفه‌های حوزه سلامت می‌داند.
به گفته او، در کوهنوردی، موفقیت تنها به رسیدن افراد به قله محدود نمی‌شود، بلکه سلامت و ایمنی همه اعضای گروه اهمیت دارد؛ همان‌طور که در حرفه‌های سلامت، دقت در تصمیم‌گیری و توجه به پیامدهای اقدامات برای دیگران، بخشی اساسی از مسئولیت حرفه‌ای است.
علیشاهی معتقد است تجربه‌های کوهستان می‌توانند به تقویت صبوری، شناخت محدودیت‌ها و تصمیم‌گیری در شرایط حساس کمک کنند؛ مهارت‌هایی که در زندگی روزمره و فعالیت حرفه‌ای نیز ارزشمند هستند.
توصیه به تازه‌واردها؛ از مسیرهای ساده آغاز کنید
علیشاهی به افرادی که قصد آغاز کوهنوردی دارند، توصیه می‌کند از مسیرهای ساده و کوتاه شروع کنند و متناسب با افزایش آمادگی جسمانی و کسب تجربه، به‌تدریج سراغ برنامه‌های دشوارتر بروند.
او همراهی با گروه‌های باتجربه، یادگیری اصول اولیه کوهنوردی و استفاده از تجهیزات مناسب را ضروری می‌داند و هشدار می‌دهد که ورود به مسیرهای دشوار بدون آموزش و آمادگی کافی می‌تواند خطرآفرین باشد.
این دانشجوی کوهنورد در پایان، با ابراز امیدواری نسبت به مشارکت بیشتر دانشجویان در فعالیت‌های طبیعت‌محور، از مسئولان دانشگاه می‌خواهد با تقویت امکانات آموزشی و ایمنی، تأمین تجهیزات و اختصاص بودجه مناسب، از فعالیت‌های کانون کوهنوردی حمایت کنند.
او تأکید می‌کند که تقویت این حمایت‌ها می‌تواند زمینه برگزاری برنامه‌هایی منظم‌تر، ایمن‌تر و گسترده‌تر را فراهم آورد و فرصت تجربه کوهنوردی را در اختیار دانشجویان بیشتری قرار دهد؛ چراکه گاهی ارزشمندترین دستاورد یک صعود، نه رسیدن به بلندترین نقطه، بلکه آموختن مسئولیت‌پذیری، شناخت توانایی‌ها و بازگشت ایمن است.
درج نظر