زایمان زودرس؛ از شناخت علائم هشدار تا مراقبتهای پیشگیرانه برای تولد نوزادانی سالم
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اهمیت مراقبتهای دوران بارداری و شناسایی بهموقع عوامل خطر زایمان زودرس گفت: آگاهی مادران از علائم هشدار، کنترل بیماریهای زمینهای، پیگیری عفونتها و ارتباط مستمر با تیم سلامت میتواند در کاهش خطر زایمان پیش از موعد و حفظ سلامت مادر و نوزاد نقش مؤثری داشته باشد.
دکتر صدیقه عبداللهپور، دکتری تخصصی بهداشت باروری و عضو هیئت علمی گروه مامایی و بهداشت باروری، در گفتوگو با وبدا اظهار کرد: زایمان زودرس به تولد نوزاد پیش از هفته سیوهفتم بارداری گفته میشود و یکی از چالشهای مهم سلامت مادر و نوزاد به شمار میرود. این اتفاق میتواند پیامدهایی برای سلامت نوزاد به همراه داشته باشد، اما آگاهی از عوامل خطر، مراقبت اصولی و خودمراقبتی فعال میتواند به کاهش احتمال بروز آن کمک کند.
مدیریت عفونتها؛ گامی مهم در مراقبتهای دوران بارداری
وی با اشاره به اهمیت شناسایی و درمان عفونتها در دوران بارداری گفت: عفونتهای درماننشده، بهویژه عفونتهای ادراری و برخی عفونتهای دستگاه تناسلی، میتوانند با افزایش خطر زایمان زودرس همراه باشند. ازاینرو، مادران باید به نشانههایی مانند تغییر غیرمعمول ترشحات، سوزش ادرار یا تکرر ناگهانی آن توجه کنند، از خوددرمانی بپرهیزند و در صورت مشاهده علائم، برای بررسی و دریافت درمان مناسب به پزشک یا ماما مراجعه کنند. نوشیدن مایعات کافی و رعایت بهداشت فردی نیز از توصیههای مهم مراقبتی است.
شناخت انقباضات هشداردهنده و مراجعه بهموقع
دکتر عبداللهپور با تأکید بر اهمیت شناخت علائم هشدار زایمان زودرس بیان کرد: انقباضات رحمی منظم که با تغییر وضعیت بدن یا استراحت برطرف نمیشوند، بهویژه اگر با دردهای مبهم کمری یا احساس فشار در ناحیه لگن همراه باشند، نیازمند بررسی فوری در مراکز درمانی هستند. توجه به این نشانهها و تأخیر نکردن در مراجعه میتواند فرصت تشخیص و مداخله بهموقع را فراهم کند.
تغذیه مناسب و سلامت روان؛ دو بخش مهم خودمراقبتی
عضو هیئت علمی گروه مامایی و بهداشت باروری، تغذیه متعادل را از ارکان مراقبت دوران بارداری دانست و افزود: دریافت کافی پروتئین، ویتامین C و منابع غذایی حاوی اسیدهای چرب امگا ۳، در کنار وزنگیری متناسب با شرایط مادر، برای تأمین نیازهای تغذیهای دوران بارداری اهمیت دارد.
وی همچنین با اشاره به تأثیر استرسهای مزمن بر سلامت مادر گفت: مدیریت تنشهای روانی، تمرینهای تنفسی، ایجاد آرامش و برخورداری از حمایت عاطفی خانواده میتوانند به بهبود شرایط روانی مادر در دوران بارداری کمک کنند.
سابقه زایمان زودرس و خونریزی بارداری؛ ضرورت مراقبت و پایش دقیقتر
دکتر عبداللهپور با تأکید بر اهمیت بررسی سوابق بارداری اظهار کرد: زنانی که در بارداریهای قبلی تجربه زایمان زودرس داشتهاند، در گروه نیازمند مراقبت و پایش دقیقتر قرار میگیرند. بررسی طول دهانه رحم یا سرویکس و تصمیمگیری درباره اقدامات پزشکی موردنیاز، باید بر اساس شرایط هر مادر و نظر پزشک انجام شود.
وی افزود: خونریزی یا لکهبینی در سهماهه نخست بارداری نیز نباید نادیده گرفته شود و لازم است علت آن با ارزیابی پزشکی و در صورت نیاز، بررسیهای سونوگرافی مشخص شود. پیگیری بهموقع این وضعیت به تشخیص مشکلات احتمالی و انتخاب مسیر مراقبتی مناسب کمک میکند.
سلامت دهان و دندان را در دوران بارداری جدی بگیرید
این عضو هیئت علمی دانشگاه با اشاره به اهمیت سلامت دهان و دندان در دوران بارداری گفت: بیماریهای لثه و عفونتهای دهان و دندان با التهاب در بدن همراه هستند و ممکن است با پیامدهای نامطلوب بارداری ارتباط داشته باشند؛ بنابراین رعایت بهداشت دهان و دندان، مراجعه منظم به دندانپزشک و درمان مشکلات دهان و دندان، پیش از بارداری یا در طول آن، اهمیت دارد.
کنترل فشار خون و قند خون و پرهیز از مواجهه با عوامل خطر
دکتر عبداللهپور کنترل فشار خون و قند خون را از اقدامات مهم برای حفظ سلامت مادر و جنین برشمرد و بیان کرد: مدیریت بیماریهای زمینهای و پیگیری منظم وضعیت سلامت مادر، در پیشگیری از عوارض بارداری اهمیت دارد. همچنین پرهیز از مواجهه با دود دخانیات، خودداری از بلند کردن اجسام سنگین و اجتناب از ایستادنهای طولانیمدت، متناسب با شرایط جسمی و توصیههای مراقبتی، میتواند به حفظ سلامت مادر کمک کند.
وی تأکید کرد: هدف این است که هر نوزاد در زمان مناسب و با آمادگی کامل زیستی متولد شود. خودمراقبتی به معنای نگرانی دائمی نیست، بلکه هوشیاری مسئولانه و توجه به توصیههای علمی برای حفاظت از سلامت مادر و نوزاد است.
ارتباط مستمر با تیم سلامت؛ پشتوانه بارداری ایمن
عضو هیئت علمی گروه مامایی و بهداشت باروری، تعامل مستمر مادر با نظام سلامت را یکی از پایههای مدیریت عوامل خطر دانست و گفت: هیچ پرسشی در دوران بارداری بیاهمیت نیست. ارتباط منظم با مراقبان سلامت در مراکز بهداشت، ماماهای خانواده و پزشکان متخصص زنان، به مادر کمک میکند تا نگرانیها و علائم احتمالی را بهموقع مطرح و راهنمایی تخصصی دریافت کند.
وی افزود: مادران میتوانند علاوه بر مراجعه حضوری، از مسیرهای معتبر مشاوره آنلاین و تلفنی مراکز درمانی نیز برای دریافت راهنمایی استفاده کنند؛ با این حال، در صورت مشاهده علائمی مانند انقباضات منظم، فشار لگنی یا تغییر غیرمعمول ترشحات، ارزیابی فوری پزشکی ضروری است و مشاوره غیرحضوری نباید جایگزین مراجعه درمانی شود.
دکتر عبداللهپور در پایان با تأکید بر نقش خانواده در حمایت از مادران باردار خاطرنشان کرد: همراهی همسر، ماما و پزشک میتواند به مادر اطمینان خاطر بیشتری بدهد و مسیر مراقبت را هموارتر کند. هدف نهایی، توانمندسازی مادران برای شناسایی بهموقع علائم هشدار و تسهیل دسترسی آنان به خدمات مراقبتی است تا با همکاری خانواده و نظام سلامت، زمینه تولد نوزادانی سالم و در زمان مناسب فراهم شود.