سه گام برای پیشگیری از سرطان دهانه رحم؛ از واکسیناسیون HPV تا غربالگری منظم
سرطان دهانه رحم از معدود سرطانهایی است که با واکسیناسیون علیه ویروس HPV، غربالگری منظم و پیگیری بهموقع علائم هشداردهنده، میتوان خطر ابتلا به آن را به میزان قابلتوجهی کاهش داد. تشخیص ضایعات پیشسرطانی در مراحل اولیه نیز فرصت مؤثری برای درمان پیش از تبدیل آنها به بدخیمی فراهم میکند.
دکتر ساره حسینی، معاون آموزشی بیمارستان امید و متخصص رادیوانکولوژی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، در گفتوگو با وبدا، با اشاره به قابلیت پیشگیری از سرطان دهانه رحم اظهار کرد: این بیماری برخلاف بسیاری از بدخیمیها، معمولاً روندی تدریجی دارد و در بسیاری از موارد، طی سالها از تغییرات سلولی اولیه به ضایعات پیشسرطانی و سپس سرطان تبدیل میشود. همین روند تدریجی، فرصت ارزشمندی برای شناسایی و درمان تغییرات سلولی پیش از بروز سرطان فراهم میکند.
وی افزود: سرطان دهانه رحم از جمله سرطانهای قابل پیشگیری است و با افزایش آگاهی عمومی، انجام اقدامات محافظتی و پیگیری توصیههای پزشکی میتوان از بخش قابلتوجهی از موارد ابتلا جلوگیری کرد.
گام نخست؛ واکسیناسیون برای مقابله با عامل اصلی بیماری
این متخصص رادیوانکولوژی، عفونت پایدار با انواع پرخطر ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) را عامل اصلی بروز سرطان دهانه رحم دانست و گفت: بیش از ۹۰ درصد موارد این سرطان با عفونت HPV ارتباط دارند. واکسیناسیون علیه این ویروس، بهویژه در سنین نوجوانی و پیش از مواجهه با ویروس، یکی از مؤثرترین راهکارهای پیشگیری است و میتواند خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم را به میزان قابلتوجهی کاهش دهد.
دکتر حسینی با تأکید بر اهمیت آگاهیرسانی درباره واکسن HPV خاطرنشان کرد: واکسیناسیون با ایجاد محافظت در برابر انواع مشخصی از ویروس، از بروز بسیاری از عفونتهای پرخطر و تغییرات سلولی ناشی از آنها پیشگیری میکند؛ بنابراین توجه به زمان مناسب تزریق واکسن و دریافت آن بر اساس توصیههای پزشکی اهمیت دارد.
گام دوم؛ غربالگری منظم حتی پس از دریافت واکسن
معاون آموزشی بیمارستان امید، غربالگری دورهای را دومین رکن پیشگیری از سرطان دهانه رحم برشمرد و افزود: دریافت واکسن HPV به معنای بینیازی از غربالگری نیست و زنان باید متناسب با سن، سوابق پزشکی و دستورالعملهای معتبر، بررسیهای دورهای را انجام دهند.
وی ادامه داد: آزمایش پاپاسمیر و آزمایش شناسایی HPV از روشهای مورد استفاده در غربالگری این بیماری هستند. این بررسیها به شناسایی تغییرات سلولی و ضایعات پیشسرطانی کمک میکنند تا در صورت نیاز، اقدامات تشخیصی و درمانی در مراحل اولیه انجام شود.
دکتر حسینی تصریح کرد: بسیاری از ضایعات پیشسرطانی در صورت تشخیص بهموقع، با روشهای درمانی محدود و کمتهاجمی قابل کنترل هستند و میتوان از پیشرفت آنها به سمت سرطان جلوگیری کرد.
گام سوم؛ شناخت علائم هشداردهنده و مراجعه بهموقع
این متخصص رادیوانکولوژی، توجه به علائم غیرطبیعی را سومین گام مهم در مراقبت از سلامت دهانه رحم دانست و گفت: لکهبینی یا خونریزی غیرمعمول بین دورههای قاعدگی، خونریزی پس از رابطه جنسی، خونریزی پس از یائسگی و ترشحات مداوم، غیرعادی یا بدبو از جمله نشانههایی هستند که باید جدی گرفته شوند و نیازمند بررسی پزشکیاند.
وی تأکید کرد: مشاهده این علائم لزوماً به معنای ابتلا به سرطان نیست، اما بیتوجهی به آنها و به تأخیر انداختن مراجعه به پزشک میتواند تشخیص بیماری را دشوارتر کند. شناسایی بیماری در مراحل اولیه، معمولاً امکان استفاده از روشهای درمانی مؤثرتر و کمتهاجمیتر را فراهم میکند؛ درحالیکه بیماری در مراحل پیشرفته ممکن است به درمانهای گستردهتری از جمله شیمیدرمانی و پرتودرمانی نیاز داشته باشد.
دکتر حسینی در پایان با تأکید بر اهمیت توجه مستمر به سلامت زنان خاطرنشان کرد: واکسیناسیون HPV، غربالگری منظم و مراجعه بهموقع در صورت مشاهده علائم هشداردهنده، سه اقدام مکمل برای پیشگیری و تشخیص زودهنگام سرطان دهانه رحم هستند و افزایش آگاهی بانوان درباره این اقدامات میتواند نقش مهمی در کاهش بار این بیماری داشته باشد.