پایگاه خبری وبدا

فوق‌تخصص صرع و دانشیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه بیش از ۵۰ میلیون نفر در جهان به بیماری صرع مبتلا هستند، گفت: حدود ۸۰ درصد مبتلایان با درمان دارویی و در برخی موارد با جراحی می‌توانند حملات بیماری را کنترل کنند؛ ازاین‌رو، تشخیص به‌موقع، درمان مناسب و افزایش آگاهی عمومی برای بهبود کیفیت زندگی این بیماران اهمیت زیادی دارد.

دکتر محمدتقی فرزادفر، فوق‌تخصص بیماری صرع و دانشیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد در گفتگو با وب دا صرع را یکی از اختلالات شایع مغزی دانست و اظهار کرد: این بیماری غیرواگیر در اثر فعالیت‌های الکتریکی غیرطبیعی در سلول‌های عصبی مغز ایجاد می‌شود و می‌تواند به شکل‌های مختلفی از جمله احساسات غیرمعمول، رفتارهای غیرطبیعی، تشنج‌های حرکتی و در برخی موارد از دست دادن هوشیاری بروز کند.

وی با اشاره به آمار جهانی این بیماری افزود: بر اساس آمارهای موجود، بیش از ۵۰ میلیون نفر در سراسر جهان به صرع مبتلا هستند. خوشبختانه حدود ۸۰ درصد این افراد با استفاده از دارو و در برخی موارد با انجام جراحی می‌توانند بیماری خود را کنترل کنند؛ با این حال، حدود ۲۰ درصد بیماران همچنان با تشنج‌های مقاوم به درمان مواجه‌اند.

صرع واگیردار نیست و ارتباطی با عقب‌ماندگی ذهنی ندارد

این متخصص بیماری‌های مغز و اعصاب با تأکید بر اینکه صرع بیماری مسری نیست و ابتلا به آن به معنای عقب‌ماندگی ذهنی نیست، گفت: متأسفانه این بیماری در برخی جوامع همچنان با پیش‌داوری و تبعیض همراه است و افراد مبتلا ممکن است علاوه بر مشکلات جسمی، با چالش‌های اجتماعی و روانی نیز روبه‌رو شوند؛ مسائلی که می‌تواند کیفیت زندگی آنان را تحت تأثیر قرار دهد.

دکتر فرزادفر با بیان اینکه آگاهی‌بخشی و ایجاد فضای حمایتی برای مبتلایان اهمیت زیادی دارد، افزود: شناخت صحیح بیماری و پرهیز از باورهای نادرست می‌تواند به کاهش انگ اجتماعی کمک کند و زمینه حضور فعال‌تر افراد مبتلا به صرع را در خانواده و جامعه فراهم آورد.

عوامل مختلف ژنتیکی و مغزی در بروز صرع نقش دارند

وی درباره عوامل ایجادکننده صرع اظهار کرد: این بیماری می‌تواند به دلایل مختلفی از جمله آسیب‌های مغزی، تغییرات ساختاری مغز، اختلال در تعادل مواد شیمیایی و عوامل ژنتیکی ایجاد شود. یکی از مواد شیمیایی مهم در تنظیم فعالیت سلول‌های عصبی، گابا (GABA) است که نقش مهاری در فعالیت‌های عصبی دارد و اختلال در عملکرد سامانه‌های تنظیم‌کننده فعالیت مغز می‌تواند در بروز تشنج مؤثر باشد.

این دانشیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد ادامه داد: عوامل ژنتیکی نیز در برخی انواع صرع نقش دارند و صدها ژن ممکن است با استعداد ابتلا به این اختلال مرتبط باشند. همچنین بیماری‌هایی مانند تومورهای مغزی، آلزایمر و سکته مغزی می‌توانند زمینه بروز صرع را فراهم کنند. در سنین بالاتر، بیماری‌های عروقی مغز از علل مهم بروز صرع محسوب می‌شوند.

وی عفونت‌های دستگاه عصبی مرکزی مانند مننژیت و برخی آسیب‌های دوران جنینی را نیز از دیگر عوامل مؤثر در ایجاد این بیماری برشمرد.

نوار مغزی و تصویربرداری؛ ابزارهای مهم تشخیص صرع

دکتر فرزادفر با اشاره به اینکه تشخیص صرع به ارزیابی تخصصی و بررسی‌های تکمیلی نیاز دارد، گفت: پزشک برای تشخیص بیماری، علاوه بر بررسی شرح‌حال و سابقه پزشکی فرد و جزئیات حملات تشنجی، ممکن است از روش‌هایی مانند نوار مغزی (EEG) و تصویربرداری از مغز با سی‌تی‌اسکن (CT) یا ام‌آر‌آی (MRI) استفاده کند.

وی افزود: انتخاب آزمایش‌ها و روش‌های تصویربرداری به شرایط بیمار و نوع تشنج بستگی دارد و بررسی دقیق علائم و سوابق فرد به شناسایی علت احتمالی حملات و انتخاب مسیر درمان کمک می‌کند.

درمان دارویی و جراحی برای کنترل حملات تشنجی

این فوق‌تخصص صرع درباره روش‌های درمانی این بیماری اظهار کرد: داروهای ضدتشنج از اصلی‌ترین روش‌های کنترل صرع هستند و داروهایی مانند کاربامازپین، والپروات و لاموتریژین با توجه به نوع تشنج و شرایط بیمار تجویز می‌شوند.

وی ادامه داد: در بیمارانی که با وجود مصرف مناسب داروها همچنان دچار تشنج می‌شوند، پس از ارزیابی‌های تخصصی ممکن است روش‌های درمانی دیگری از جمله جراحی صرع مطرح شود. در برخی بیماران منتخب، جراحی می‌تواند تعداد حملات را به میزان قابل توجهی کاهش دهد یا حتی موجب توقف آن‌ها شود.

هنگام تشنج چه اقداماتی باید انجام دهیم؟

دکتر فرزادفر با تأکید بر اهمیت آگاهی خانواده‌ها و اطرافیان بیماران درباره اقدامات اولیه هنگام تشنج گفت: در زمان بروز تشنج باید آرامش خود را حفظ کرد، فرد را از محیط‌های خطرناک دور نگه داشت و وسایل سخت یا تیز اطراف او را کنار زد تا احتمال آسیب کاهش یابد.

وی با اشاره به مهم‌ترین اقدامات کمک‌های اولیه افزود:

• از سر فرد محافظت کنید: وسیله‌ای نرم و صاف زیر سر او قرار دهید تا احتمال آسیب کاهش یابد.
• فرد را به پهلو بچرخانید: پس از پایان حرکات تشنجی، در صورت امکان او را به وضعیت خوابیده به پهلو قرار دهید تا ترشحات دهان راحت‌تر خارج شوند.
• لباس‌های تنگ اطراف گردن را شل کنید: این کار می‌تواند به راحت‌تر شدن تنفس کمک کند.
• اطراف فرد را ایمن کنید: اجسام سخت، تیز و خطرناک را از محدوده او دور کنید.
• مدت تشنج را ثبت کنید: زمان شروع و پایان حمله و علائم مشاهده‌شده را به خاطر بسپارید تا اطلاعات دقیق‌تری در اختیار پزشک قرار گیرد.
• فرد را تنها نگذارید: تا پایان حمله و بازگشت هوشیاری در کنار او بمانید و از وضعیت تنفس و ایمنی‌اش مراقبت کنید.

این استاد دانشگاه تأکید کرد: نباید هنگام تشنج فرد را مهار کرد یا مانع حرکات او شد و به هیچ عنوان نباید چیزی داخل دهانش قرار داد؛ همچنین تلاش برای باز کردن اجباری دهان یا خوراندن آب و دارو در زمان تشنج می‌تواند خطرناک باشد.

وی افزود: اگر تشنج بیش از پنج دقیقه طول کشید، حمله دیگری بلافاصله پس از حمله قبلی رخ داد، فرد پس از پایان تشنج به هوشیاری طبیعی بازنگشت یا تشنج در آب اتفاق افتاد، باید فوراً با اورژانس تماس گرفت. همچنین در نخستین حمله تشنجی، حتی اگر حمله کوتاه باشد، ارزیابی پزشکی ضروری است.

آگاهی‌بخشی و حمایت اجتماعی؛ گامی برای بهبود کیفیت زندگی مبتلایان به صرع

دکتر فرزادفر در پایان با تأکید بر ضرورت افزایش آگاهی عمومی درباره صرع گفت: شناخت این بیماری و حمایت از افراد مبتلا، علاوه بر کمک به بهبود کیفیت زندگی آنان، می‌تواند پیش‌داوری‌ها و تبعیض‌های اجتماعی را کاهش دهد و زمینه همدلی بیشتر در جامعه را فراهم کند.

وی خاطرنشان کرد: روز ملی صرع فرصتی برای افزایش آگاهی، گفت‌وگو درباره این بیماری و اعلام حمایت از مبتلایان است. با فراهم کردن اطلاعات صحیح و منابع حمایتی مناسب می‌توان به افراد مبتلا کمک کرد تا با اطمینان بیشتری درمان خود را دنبال کنند و فعالیت‌های روزمره و اجتماعی‌شان را ادامه دهند.