پایگاه خبری وبدا

رئیس مرکز تحقیقات سم‌شناسی بالینی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با هشدار نسبت به شباهت برخی علائم مسمومیت با مونوکسید کربن به بیماری‌های شایع فصلی گفت: سردرد، سرگیجه، ضعف و بی‌حالی ممکن است نشانه مواجهه با این گاز خطرناک باشد و توجه به شرایط محیطی و بروز علائم مشابه در سایر اعضای خانواده، در تشخیص به‌موقع اهمیت دارد.

دکتر سیدرضا موسوی در گفت‌وگو با وب‌دا، با تأکید بر ضرورت رعایت اصول ایمنی در استفاده از وسایل گرمایشی اظهار کرد: مسمومیت با مونوکسید کربن از جمله مسمومیت‌هایی است که تشخیص دیرهنگام آن می‌تواند پیامدهای جدّی و حتی ماندگار به همراه داشته باشد. ازاین‌رو، با آغاز فصل سرما و افزایش استفاده از بخاری‌ها و پکیج‌ها، توجه به ایمنی وسایل گازسوز و سلامت مسیر خروج محصولات احتراق باید جدّی‌تر دنبال شود.

وی افزود: یکی از چالش‌های مهم در تشخیص این مسمومیت، غیراختصاصی بودن بخشی از علائم آن است. فرد ممکن است با سردرد، بی‌حالی، بدن‌درد یا نشانه‌هایی شبیه بیماری‌های تنفسی به پزشک مراجعه کند و اگر احتمال مواجهه با گازهای سمی مورد توجه قرار نگیرد، تشخیص اصلی به تأخیر بیفتد.

بهبود علائم پس از خروج از خانه را جدّی بگیرید

رئیس مرکز تحقیقات سم‌شناسی بالینی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به نقش پزشکان عمومی در شناسایی موارد مشکوک گفت: پزشک هنگام ارزیابی بیماری که با علائم غیراختصاصی مراجعه می‌کند، علاوه بر بررسی علل شایع، باید درباره محیط زندگی و احتمال مواجهه با عوامل آسیب‌رسان نیز سؤال کند.

موسوی توضیح داد: برای مثال، اگر کودک یا فرد بزرگسالی در خانه دچار سردرد، سوزش چشم، گلودرد، سرفه یا بی‌حالی می‌شود، اما پس از خروج از خانه و حضور در محیطی دیگر حال بهتری پیدا می‌کند، لازم است احتمال وجود یک عامل محیطی بررسی شود.

وی افزود: در چنین شرایطی، پرسش درباره وضعیت وسایل گرمایشی، دودکش‌ها، تهویه محیط و بروز علائم مشابه در سایر اعضای خانواده می‌تواند به شناسایی علت کمک کند. البته این نشانه‌ها به‌تنهایی تشخیص قطعی محسوب نمی‌شوند و ارزیابی پزشکی و بررسی احتمال مواجهه ضروری است.

وی با تأکید بر اهمیت تشخیص به‌موقع خاطرنشان کرد: توجه به سابقه حضور بیمار در محیط‌های بسته و بررسی عوامل خطر باید بخشی از ارزیابی بالینی در موارد مشکوک باشد.

دودکش غیراستاندارد و تهویه نامناسب؛ عوامل افزایش خطر

رئیس مرکز تحقیقات سم‌شناسی بالینی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اهمیت رعایت استانداردهای نصب تجهیزات گازسوز گفت: ایمنی بخاری و پکیج تنها به سالم بودن خود دستگاه محدود نمی‌شود، بلکه مسیر خروج محصولات احتراق، نحوه نصب دودکش، تهویه محیط و رعایت الزامات فنی نیز در این زمینه اهمیت دارد.

وی افزود: نصب غیراصولی دودکش یا وجود نقص در مسیر خروج گازهای حاصل از احتراق می‌تواند موجب بازگشت این گازها به فضای داخلی ساختمان شود؛ بنابراین، بررسی فنی تجهیزات و رعایت استانداردهای نصب باید جدّی گرفته شود.

موسوی با تأکید بر ضرورت بررسی دوره‌ای مسیر دودکش اظهار کرد: خانواده‌ها نباید تنها به ظاهر تجهیزات یا تصور درست کار کردن آن‌ها اکتفا کنند. بررسی وسایل و مسیرهای خروج گاز باید بر اساس اصول فنی و با کمک افراد واجد صلاحیت انجام شود و در صورت وجود نقص، تا زمان رفع مشکل نباید از وسیله ناایمن استفاده کرد.

وی همچنین استفاده از هشداردهنده مونوکسید کربن را اقدامی کمک‌کننده در تشخیص زودهنگام خطر دانست و افزود: این تجهیزات جایگزین نصب استاندارد، نگهداری صحیح وسایل گرمایشی و تأمین تهویه مناسب نیستند، بلکه باید در کنار رعایت این اصول مورد استفاده قرار گیرند.

پیشگیری از مسمومیت؛ مسئولیتی فراتر از نظام سلامت

موسوی با بیان اینکه پیشگیری از مسمومیت با مونوکسید کربن تنها بر عهده وزارت بهداشت نیست، گفت: رعایت استانداردهای ساختمانی، نظارت بر اجرای صحیح تأسیسات، بررسی ایمنی وسایل گازسوز و اطلاع‌رسانی عمومی، همگی در کاهش این حوادث نقش دارند.

وی افزود: دستگاه‌های مرتبط با ایمنی ساختمان، نظام مهندسی، شهرداری‌ها، آتش‌نشانی و بخش سلامت باید هر یک در حوزه مسئولیت خود به وظایف نظارتی و آموزشی عمل کنند؛ زیرا پیشگیری مؤثر، حاصل همکاری و هماهنگی مجموعه‌ای از نهادهاست.

در صورت احتمال مسمومیت، فوراً از محیط خارج شوید

رئیس مرکز تحقیقات سم‌شناسی بالینی دانشگاه علوم پزشکی مشهد تأکید کرد: در صورت احتمال مواجهه با مونوکسید کربن، افراد باید بدون به خطر انداختن جان خود، فوراً از محیط آلوده خارج شوند و با خدمات امدادی تماس بگیرند. همچنین تا زمان بررسی و ایمن‌سازی محیط، نباید به محل مشکوک بازگردند.

وی خاطرنشان کرد: نباید منتظر بروز علائم شدید ماند؛ زیرا مونوکسید کربن گازی خطرناک است و نمی‌توان با اتکا به حواس انسانی، وجود آن را تشخیص داد. رعایت اصول ایمنی در نصب وسایل گرمایشی، بررسی دودکش‌ها، تأمین تهویه مناسب و افزایش آگاهی خانواده‌ها، از مهم‌ترین اقدامات برای کاهش خطر مسمومیت در فصل سرماست.