نان کامل؛ انتخابی مغذی برای سلامت روده و کمک به کنترل قند خون
عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر ارزش تغذیهای نان کامل و جوانه گندم گفت: وجود فیبر، سبوس و جوانه در نان کامل، علاوه بر کمک به بهبود عملکرد دستگاه گوارش و حفظ تعادل میکروبیوتای روده، با کند کردن روند هضم و جذب کربوهیدراتها میتواند به کنترل بهتر قند خون، بهویژه در افراد مبتلا به دیابت، کمک کند.
دکتر حسن رخشنده، استاد گروه فارماکولوژی دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد که تحقیقات مختلفی درباره اثرات درمانی گیاهان، از جمله گندم، بر سلامت عمومی انجام داده است، در گفتوگو با وبدا، با اشاره به اهمیت حفظ تمام اجزای دانه گندم در فرآیند تولید نان کامل اظهار کرد: جوانه گندم بهعنوان بخش زنده دانه، حاوی ترکیبات ارزشمندی است که در تأمین نیازهای تغذیهای بدن نقش دارند.
وی با بیان اینکه نان کامل از آرد کردن تمام اجزای خوراکی دانه گندم تهیه میشود، افزود: در فرآیند تولید این نوع نان، سبوس، جوانه و سایر بخشهای دانه از یکدیگر جدا نمیشوند و تنها ناخالصیهای غیرخوراکی گندم حذف میشوند. این شیوه تولید موجب حفظ بخش مهمی از ارزش تغذیهای دانه در محصول نهایی میشود.
این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد ادامه داد: هر یک از اجزای دانه گندم ارزش تغذیهای خاص خود را دارند؛ جوانه گندم حاوی ترکیبات مغذی و ویتامینهای مورد نیاز بدن است و سبوس نیز منبعی غنی از فیبر و ویتامینهای گروه B به شمار میرود. بنابراین، استفاده از تمام این اجزا در تولید نان کامل، امکان بهرهمندی از مجموعه متنوعتری از مواد مغذی را فراهم میکند.
فیبر؛ پشتیبان سلامت روده و میکروبیوتای مفید
دکتر رخشنده با اشاره به نقش فیبر در سلامت دستگاه گوارش گفت: فیبر موجود در نان کامل با جذب آب، حجم محتویات روده را افزایش میدهد و به حرکت بهتر مواد در دستگاه گوارش کمک میکند؛ ازاینرو، مصرف آن در پیشگیری از یبوست و بهبود عملکرد روده اهمیت دارد.
وی با تأکید بر نقش میکروبیوتای روده در سلامت عمومی بدن اظهار کرد: در روده انسان مجموعهای از میکروبهای مفید زندگی میکنند که برای حفظ سلامت دستگاه گوارش و عملکرد طبیعی بدن ضروری هستند. مواد غذایی حاوی فیبر میتوانند بهعنوان منبع تغذیه این میکروبها عمل کنند و زمینه رشد و حفظ تعادل جمعیت میکروبی مفید روده را فراهم آورند.
این استاد گروه فارماکولوژی افزود: برهم خوردن تعادل میکروبیوتای روده ممکن است زمینه رشد بیش از حد میکروبهای مضر را فراهم کند. همچنین برخی ترکیبات حاصل از فعالیت میکروبهای روده بر عملکرد بدن تأثیرگذارند؛ بنابراین، تأمین غذای مناسب برای میکروبهای مفید از طریق مصرف فیبر کافی، از اهمیت ویژهای برخوردار است.
خمیرترش و تأثیر تخمیر بر ویژگیهای تغذیهای نان
وی در ادامه با اشاره به اهمیت استفاده از خمیرترش در تهیه نان کامل بیان کرد: نان کاملی که با روش تخمیر مناسب و استفاده از خمیرترش تهیه میشود، میتواند از ویژگیهای تغذیهای مطلوبتری برخوردار باشد. خمیرترش حاوی مجموعهای از مخمرها و میکروارگانیسمهاست که در فرآیند تخمیر فعالیت میکنند و ترکیبات حاصل از این فرآیند میتوانند بر ویژگیهای نهایی نان تأثیر بگذارند.
دکتر رخشنده خاطرنشان کرد: حتی پس از پخت نان و غیرفعال شدن میکروارگانیسمها، برخی اجزای سلولی آنها میتوانند بهعنوان مواد مغذی مورد استفاده میکروارگانیسمهای مفید روده قرار گیرند.
نان کامل و کمک به کنترل بهتر قند خون
عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اهمیت انتخاب نان مناسب برای افراد مبتلا به دیابت گفت: نانهای تهیهشده از آرد سفید و بدون سبوس، به دلیل برخورداری از فیبر کمتر، معمولاً سریعتر هضم و جذب میشوند و میتوانند موجب افزایش سریعتر قند خون شوند.
وی افزود: در مقابل، وجود سبوس و فیبر در نان کامل به کندتر شدن فرآیند هضم و جذب کربوهیدراتها کمک میکند و در نتیجه، افزایش قند خون با سرعت کمتری اتفاق میافتد. این ویژگی میتواند در کنترل بهتر قند خون مؤثر باشد و از این منظر، انتخاب نان کامل برای افراد مبتلا به دیابت اهمیت دارد.
جوانه گندم؛ بخش ارزشمند و زنده دانه
دکتر رخشنده در پاسخ به پرسشی درباره اهمیت جوانه گندم و تأثیر آن بر تقویت بدن اظهار کرد: جوانه، بخش زنده دانه گندم و محل آغاز رشد گیاه است؛ به همین دلیل، ترکیبات مورد نیاز برای شروع حیات و رشد گیاه در این بخش وجود دارد و جوانه گندم از نظر تغذیهای نیز حاوی مواد ارزشمندی است.
وی تأکید کرد: حفظ جوانه در فرآیند تولید آرد و نان، یکی از دلایل مهم ارزش تغذیهای بالاتر نان کامل در مقایسه با نان تهیهشده از آرد سفید و تصفیهشده است.