پایگاه خبری وبدا

عضو هیأت علمی گروه چشم‌پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با هشدار نسبت به افزایش شیوع نزدیک‌بینی در کودکان و نوجوانان، تأکید کرد: نزدیک‌بینی صرفاً یک عیب انکساری و نیاز به عینک نیست، بلکه در درجات بالا می‌تواند خطر بروز عوارض جدی چشمی از جمله جداشدگی شبکیه، آب‌سیاه، آب‌مروارید و آسیب‌های ناحیه ماکولا را افزایش دهد؛ ازاین‌رو، تشخیص زودهنگام، اصلاح سبک زندگی و استفاده از روش‌های علمی کنترل پیشرفت این بیماری اهمیت ویژه‌ای دارد.

دکتر سیامک زارعی قنواتی ، جراح و متخصص چشم و فلوشیپ قرنیه، در گفت‌وگو با وب‌دا اظهار کرد: نزدیک‌بینی در سال‌های اخیر به یکی از چالش‌های مهم سلامت بینایی در جهان تبدیل شده است و برخلاف تصور عمومی، مسئله تنها نیاز کودکان به عینک نیست؛ زیرا نزدیک‌بینی شدید می‌تواند ساختار چشم را تحت تأثیر قرار دهد و خطر بروز عوارض چشمی را در طول زندگی افزایش دهد.

وی افزود: آمارهای جهانی از افزایش قابل توجه شیوع نزدیک‌بینی، به‌ویژه در کشورهای شرق آسیا، حکایت دارد و در ایران نیز الگوی ابتلا نسبت به گذشته تغییر کرده است. تغییر سبک زندگی، افزایش زمان استفاده از تلفن همراه و نمایشگرها، کاهش حضور در فضای باز و انجام فعالیت‌های طولانی‌مدت در فاصله نزدیک، از عوامل مؤثر در این روند به شمار می‌روند.

این متخصص چشم با تأکید بر اهمیت سن شروع نزدیک‌بینی گفت: هرچه این عارضه در سنین پایین‌تری آغاز شود، احتمال پیشرفت آن در سال‌های بعد بیشتر خواهد بود. سابقه خانوادگی نیز در بروز نزدیک‌بینی نقش دارد؛ به‌طوری‌که ابتلای یکی از والدین به این عارضه، احتمال بروز آن را در کودک افزایش می‌دهد و در صورت نزدیک‌بینی هر دو والد، این احتمال بیشتر خواهد بود.

افزایش حضور کودکان در فضای باز؛ راهکاری مؤثر برای پیشگیری

دکتر زارعی قنواتی  با تأکید بر نقش اصلاح سبک زندگی در پیشگیری از نزدیک‌بینی و کاهش خطر بروز آن اظهار کرد: افزایش حضور کودکان در فضای باز، یکی از اقدامات ساده و کم‌هزینه‌ای است که می‌تواند در کاهش خطر ابتلا به نزدیک‌بینی، به‌ویژه در کودکان، مؤثر باشد. اختصاص زمان کافی به فعالیت در محیط‌های باز و گنجاندن ورزش و تحرک بدنی در برنامه روزانه کودکان از توصیه‌های مهم در این زمینه است.

وی ادامه داد: کاهش زمان فعالیت‌های نزدیک و رعایت فاصله مناسب از نمایشگرها نیز اهمیت دارد. استفاده از صفحه‌نمایش در فاصله بسیار نزدیک و انجام طولانی‌مدت فعالیت‌هایی مانند مطالعه یا کار با تلفن همراه، می‌تواند با افزایش فشار بر سیستم بینایی همراه باشد؛ بنابراین رعایت فاصله مناسب، استفاده از نمایشگرهای بزرگ‌تر در صورت امکان و ایجاد وقفه‌های منظم هنگام کار نزدیک توصیه می‌شود.

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد افزود: قانون ۲۰-۲۰-۲۰ نیز می‌تواند به‌عنوان یک توصیه کاربردی برای کاهش خستگی چشم مورد توجه قرار گیرد؛ به این معنا که پس از هر ۲۰ دقیقه فعالیت نزدیک، فرد حدود ۲۰ ثانیه به نقطه‌ای در فاصله تقریبی ۲۰ فوتی، معادل ۶ متر، نگاه کند. البته این توصیه جایگزین اقدامات اختصاصی برای کنترل پیشرفت نزدیک‌بینی نیست.

نزدیک‌بینی شدید؛ عامل افزایش خطر عوارض جدی چشمی

این جراح و متخصص چشم با اشاره به پیامدهای نزدیک‌بینی شدید تصریح کرد: نگرانی اصلی در این بیماری، صرفاً افزایش شماره عینک نیست، بلکه تغییرات ساختاری چشم و افزایش طول محوری آن است که می‌تواند زمینه بروز برخی بیماری‌های جدی چشمی را فراهم کند.

وی افزود: در افراد مبتلا به نزدیک‌بینی شدید، خطر عوارضی مانند جداشدگی شبکیه، تغییرات ناحیه ماکولا، آب‌سیاه و برخی مشکلات عدسی چشم افزایش می‌یابد. اهمیت این عوارض با افزایش سن بیشتر می‌شود و در برخی موارد می‌تواند به کاهش قابل توجه بینایی منجر شود.

دکتر زارعی قنواتی  خاطرنشان کرد: به همین دلیل، ارزیابی نزدیک‌بینی نباید تنها به اندازه‌گیری شماره عینک محدود شود؛ بلکه بررسی طول محوری چشم نیز می‌تواند شاخص مهمی برای ارزیابی رشد چشم و پایش روند پیشرفت نزدیک‌بینی، به‌ویژه در کودکان و نوجوانان، باشد.

روش‌های علمی کنترل پیشرفت نزدیک‌بینی

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به پیشرفت روش‌های درمانی و کنترلی این بیماری گفت: امروزه روش‌های مختلفی برای کاهش سرعت پیشرفت نزدیک‌بینی وجود دارد که از جمله آن‌ها می‌توان به اصلاح سبک زندگی، استفاده از برخی داروها مانند آتروپین با غلظت پایین، ارتوکراتولوژی و بهره‌گیری از لنزهای تماسی و عینک‌های اختصاصی کنترل نزدیک‌بینی اشاره کرد.

وی تأکید کرد: اثربخشی این روش‌ها به شرایط بیمار و انتخاب صحیح روش درمانی بستگی دارد و استفاده از آن‌ها باید بر اساس شواهد علمی و با نظر متخصص چشم انجام شود. همچنین نمی‌توان یک روش واحد را برای همه کودکان و نوجوانان مناسب دانست.

این متخصص چشم افزود: انتخاب روش کنترل نزدیک‌بینی باید به‌صورت فردمحور و با توجه به سن کودک، میزان نزدیک‌بینی، سرعت پیشرفت آن، شرایط چشم و سایر عوامل خطر انجام شود. پیگیری منظم و ارزیابی دوره‌ای نیز برای بررسی اثربخشی روش انتخاب‌شده و اصلاح برنامه درمانی ضروری است.

دکتر زارعی قنواتی  در پایان تأکید کرد: نزدیک‌بینی را نباید صرفاً مشکلی مرتبط با استفاده از عینک دانست؛ زیرا کنترل پیشرفت آن و جلوگیری از افزایش بیش از حد طول محوری چشم می‌تواند در کاهش خطر عوارض جدی‌تر در آینده نقش داشته باشد. ازاین‌رو، افزایش آگاهی خانواده‌ها، تشخیص زودهنگام، معاینات منظم چشم‌پزشکی و آغاز به‌موقع اقدامات کنترلی، به‌ویژه در کودکان و نوجوانان، از اهمیت بالایی برخوردار است.