پایگاه خبری وبدا

واحد روانشناسی بالینی بیمارستان و مرکز آموزشی، پژوهشی و درمانی روانپزشکی ابن‌سینا مشهد با فعالیت در حوزه‌های تخصصی کودکان، بزرگسالان و سالمندان، نقش مهمی در ارزیابی‌های روانشناختی، مداخلات درمانی، آموزش بیماران و خانواده‌ها و مدیریت بحران‌های روانی ایفا می‌کند.

علی اسدی، مسئول واحد روانشناسی بیمارستان و مرکز آموزشی، پژوهشی و درمانی روانپزشکی ابن‌سینا، در گفت‌وگو با وبدا با اشاره به گستره فعالیت این واحد اظهار کرد: روانشناسان بالینی بیمارستان در سه گروه سنی کودکان، بزرگسالان و سالمندان و در بخش‌های بستری و سرپایی فعالیت دارند و بر اساس پرسش ارجاعی از سوی روانپزشکان، پزشکی قانونی، بهزیستی و حوزه نظام وظیفه، ارزیابی‌های تخصصی مورد نیاز را انجام می‌دهند.

وی افزود: در حوزه کودکان، ارزیابی هوش، اختلالات نافذ رشدی، بیش‌فعالی و بررسی احتمال وجود سوءاستفاده‌های جنسی، جسمی و روانی از جمله مهم‌ترین زمینه‌های فعالیت روانشناسان است.

اسدی ادامه داد: در حوزه بزرگسالان نیز ارزیابی هوش و اختلالات همبود، ارزیابی عینی شخصیت و آزمون‌های فرافکن انجام می‌شود و در حوزه سالمندان، بخش قابل توجهی از فعالیت‌ها به ارزیابی‌های شناختی اختصاص دارد.

ارائه خدمات روان‌درمانی و آموزش به بیماران و خانواده‌ها

مسئول واحد روانشناسی بیمارستان ابن‌سینا با اشاره به فعالیت روانشناسان در بخش‌های بستری و پاراکلینیک گفت: همکاران روانشناس علاوه بر انجام ارزیابی‌های شناختی و تشخیصی، خدمات روان‌درمانی را با رویکردهای مختلف ارائه می‌کنند.

وی افزود: برای اغلب بیماران در دوره بستری، برنامه‌های آموزش روانی یا «سایکواجوکیشن» انجام می‌شود که هدف آن کاهش احتمال عود بیماری و ارتقای کیفیت زندگی بیماران است.

اسدی خاطرنشان کرد: در زمان ترخیص نیز روانشناسان آموزش‌های لازم را به خانواده‌ها ارائه می‌کنند تا زمینه سازگاری بهتر بیمار با شرایط منزل فراهم شود و خانواده بتواند در روند مراقبت و حمایت از بیمار نقش مؤثرتری داشته باشد.

وی با اشاره به جایگاه گزارش‌های تخصصی این واحد اظهار کرد: واحد روانشناسی بالینی با ارائه گزارش‌های دقیق و باکیفیت، مورد اعتماد بسیاری از ارگان‌های دولتی و خصوصی قرار گرفته است و ارزیابی‌های تخصصی انجام‌شده توسط روانشناسان این مجموعه از کیفیت بالایی برخوردار است.

پاسخ به نیازهای تخصصی حوزه‌های دانشجویی و منابع انسانی

مسئول واحد روانشناسی بیمارستان ابن‌سینا ادامه داد: بخشی از فعالیت‌های این واحد به ارزیابی‌های تخصصی در حوزه دانشجویی اختصاص دارد و در مواردی که برای ادامه تحصیل، تعلیق یا تغییر رشته دانشجویان نیاز به بررسی‌های روانشناختی وجود داشته باشد، موضوع به واحد روانشناسی ارجاع و با استفاده از ابزارهای تخصصی و مصاحبه‌های بالینی بررسی می‌شود.

وی افزود: در حوزه منابع انسانی نیز همکاری گسترده‌ای با معاونت توسعه مدیریت و منابع دانشگاه انجام شده است و طی چند سال گذشته حدود ۵۶۰ نفر از نیروهای جدیدالورود دانشگاه، پیش از به‌کارگیری در موقعیت‌های شغلی مختلف، توسط تیم روانشناسی مورد ارزیابی روانشناختی قرار گرفته‌اند.

اسدی تصریح کرد: در برخی موارد، نتایج ارزیابی‌های روانشناختی در تصمیم‌گیری درباره تناسب فرد با موقعیت شغلی مورد استفاده قرار گرفته است.

آموزش سالانه ۱۸۰ دانشجوی روانشناسی

وی با اشاره به نقش آموزشی واحد روانشناسی بالینی گفت: سالانه حدود ۱۸۰ دانشجوی روانشناسی از دانشگاه‌های مختلف برای گذراندن دوره کارآموزی و کارورزی به این واحد معرفی می‌شوند و دانشجویان با حضور در بخش‌ها و درمانگاه روانپزشکی، زیر نظر روانشناسان این مجموعه آموزش می‌بینند.

مسئول واحد روانشناسی بیمارستان ابن‌سینا افزود: در درمانگاه روانپزشکی نیز روانشناس پیش از ویزیت روانپزشک با بیمار مصاحبه اولیه انجام می‌دهد و اطلاعات لازم را برای ادامه روند ارزیابی و درمان فراهم می‌کند.

وی همچنین به حضور روانشناسان در برنامه‌های پیشگیری سطح سوم اشاره کرد و گفت: روانشناسان در برنامه هوم‌ویزیت نیز حضور فعال دارند و این برنامه در حال حاضر دو روز در هفته اجرا می‌شود.

روانشناسی در خط مقدم مدیریت بحران‌های روانی

اسدی با اشاره به شرایط ویژه فعالیت در بیمارستان روانپزشکی ابن‌سینا اظهار کرد: در این مرکز معمولاً با اختلالات خفیف مواجه نیستیم؛ بلکه روانشناسان با مواردی مانند روان‌پریشی فعال، اختلالات خلقی شدید، اقدام به خودکشی، پرخاشگری، بی‌قراری سایکوموتور و گسست‌های عمیق از واقعیت مواجه هستند.

وی ادامه داد: این شدت و پیچیدگی فقط در وضعیت بیماران دیده نمی‌شود، بلکه فضای روانی بخش را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد و بیمارستان روانپزشکی را به محیطی تبدیل می‌کند که مدیریت مستمر شرایط هیجانی و رفتاری در آن اهمیت ویژه‌ای دارد.

مسئول واحد روانشناسی بیمارستان ابن‌سینا تصریح کرد: در مواجهه با بیماران مبتلا به اختلالات سایکوتیک، روانشناس در بسیاری از مواقع نخستین حلقه ایجادکننده ارتباط منسجم با بیمار است و یکی از مهم‌ترین چالش‌ها، ایجاد تعادل میان حفظ ایمنی بیمار و شکل‌دهی به یک رابطه درمانی مؤثر است.

وی افزود: در شرایط بحرانی ممکن است اجرای پروتکل‌های ایمنی و حتی اعمال برخی محدودیت‌ها ضروری باشد، اما در تمام این شرایط، کیفیت ارتباط انسانی و نحوه تعامل با بیمار اهمیت تعیین‌کننده‌ای دارد.

اسدی تأکید کرد: در شرایط بحران، روانشناسان باید به‌صورت همزمان سه موضوع مهم را مورد توجه قرار دهند؛ ارزیابی دقیق خطر، برقراری ارتباط انسانی با بیمار و حفظ انسجام تیم درمان.

روانشناسان با «وضعیت‌های ناپایدار» مواجه‌اند

وی خاطرنشان کرد: در بیمارستان روانپزشکی، فعالیت روانشناسان صرفاً محدود به تشخیص بیماری نیست؛ بلکه آنان با وضعیت‌های ناپایدار و متغیر بیماران مواجه هستند؛ بیمارانی که ممکن است در یک مقطع با درمانگر همکاری کنند و ساعاتی بعد در معرض خطر خودآسیبی قرار گیرند یا میان اعتماد و بی‌اعتمادی نسبت به محیط درمان و اطرافیان در نوسان باشند.

مسئول واحد روانشناسی بیمارستان ابن‌سینا گفت: بازگشت تدریجی ارتباط، مشاهده تغییرات رفتاری مثبت در بیماری که مدت‌ها سکوت کرده است، ایجاد ارتباط دوباره میان بیمار و خانواده و آموزش خانواده برای حمایت به جای طرد بیمار، از جمله دستاوردهای مهم اما کمتر دیده‌شده فعالیت روانشناسان است.

وی افزود: بخشی از نتایج فعالیت روانشناسان شاید در آمارها و گزارش‌های روزانه به‌طور کامل قابل مشاهده نباشد، اما تأثیر این مداخلات در کیفیت زندگی بیماران و خانواده‌های آنان می‌تواند عمیق و ماندگار باشد.

ثبت بیش از ۲۴ هزار خدمت روانشناسی در سال ۱۴۰۴

اسدی با اشاره به ظرفیت نیروی انسانی این واحد اظهار کرد: در حال حاضر ۲۹ نفر کارشناس سلامت روان در واحد روانشناسی بیمارستان ابن‌سینا مشغول به فعالیت هستند.

وی افزود: بر اساس آمار ثبت‌شده، مجموع خدمات ارائه‌شده توسط واحد روانشناسی در سال ۱۴۰۴ در بخش‌های بستری، درمانگاه و پاراکلینیک به ۲۴ هزار و ۷ مورد رسید.

مسئول واحد روانشناسی بیمارستان ابن‌سینا گفت: از این تعداد، ۱۴ هزار و ۷۷۲ خدمت در بخش‌های بستری، سه هزار و ۷۱۱ خدمت در درمانگاه و پنج هزار و ۵۲۴ خدمت در بخش پاراکلینیک ارائه شده است.

اسدی در پایان تأکید کرد: فعالیت روانشناسان در بیمارستان روانپزشکی، از ارزیابی و تشخیص تا مداخلات درمانی، آموزش بیمار و خانواده، مدیریت بحران، پیشگیری از عود و حمایت از روند بازگشت بیمار به زندگی روزمره را دربرمی‌گیرد و این خدمات بخش مهمی از فرآیند درمان بیماران مبتلا به اختلالات روانپزشکی را تشکیل می‌دهد.