پایگاه خبری وبدا

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد و متخصص بیماری‌های عفونی گفت: اگرچه هاری پس از بروز علائم بالینی تقریباً ۱۰۰ درصد کشنده است، اما با انجام اقدامات پیشگیرانه به‌موقع، از بروز بیماری و مرگ ناشی از آن می‌توان به‌طور کامل جلوگیری کرد.

دکتر علی‌اکبر حیدری در گفت‌وگو با وب‌دا، به مناسبت روز جهانی هاری، با اشاره به اهمیت پیشگیری از این بیماری اظهار کرد: هاری یک بیماری ویروسی مشترک میان انسان و پستانداران است که در صورت بروز علائم بالینی، تقریباً همیشه به مرگ منجر می‌شود، اما پیشگیری از آن امکان‌پذیر است و اقدام سریع پس از تماس با حیوان مشکوک، نقش تعیین‌کننده‌ای دارد.

وی افزود: بر اساس گزارش‌های سازمان جهانی بهداشت، هاری پس از بروز علائم بالینی از کشنده‌ترین بیماری‌های عفونی مشترک میان انسان و حیوان محسوب می‌شود و سالانه ده‌ها هزار نفر در جهان بر اثر آن جان خود را از دست می‌دهند. بخش قابل توجهی از قربانیان را کودکان زیر ۱۵ سال تشکیل می‌دهند و بیشترین موارد بیماری و مرگ‌ومیر در آسیا و آفریقا رخ می‌دهد.

سهم بالای سگ‌ها در انتقال هاری

متخصص بیماری‌های عفونی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به آمار حیوان‌گزیدگی در مناطق تحت پوشش دانشگاه گفت: سالانه حدود ۱۶ تا ۲۱ هزار مورد حیوان‌گزیدگی در این مناطق ثبت می‌شود که بخش عمده آن مربوط به گزش سگ‌ها و پس از آن گربه‌هاست.

دکتر حیدری خاطرنشان کرد: با توجه به گردش ویروس در حیات‌وحش و میان حیوانات شهری، هرگونه گزش یا خراش از سوی حیوانات، حتی حیوانات خانگی، باید جدّی گرفته شود و فرد بلافاصله برای انجام اقدامات پیشگیرانه به مراکز بهداشتی مراجعه کند.

وی افزود: مهم‌ترین مخازن هاری در کشور شامل سگ، روباه و شغال هستند، اما سایر پستانداران خون‌گرم نیز می‌توانند در انتقال ویروس نقش داشته باشند.

علائم هاری در حیوان و انسان

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد درباره علائم بیماری در حیوانات گفت: تغییر رفتار، آشفتگی و عصبانیت، ترشح شدید بزاق، بی‌میلی به غذا و آب و در مراحل پیشرفته فلج، از جمله علائم هاری در حیوانات هستند.

وی ادامه داد: در انسان نیز علائم اولیه می‌تواند شامل تب، سردرد، اضطراب و احساس سوزن‌سوزن شدن یا درد در محل زخم باشد و با پیشرفت بیماری، علائمی مانند ترس از آب و برخی محرک‌ها ایجاد شده و بیماری در نهایت به کما و مرگ منجر می‌شود.

شست‌وشوی ۱۵ دقیقه‌ای؛ نخستین اقدام پس از گزش

دکتر حیدری با تأکید بر اهمیت اقدام فوری پس از گزش یا خراش حیوان مشکوک اظهار کرد: اولین و مهم‌ترین اقدام، شست‌وشوی محل گزش یا خراش با آب و صابون به مدت ۱۵ دقیقه است.

وی افزود: پس از شست‌وشوی کامل، محل زخم باید ضدعفونی و فرد در سریع‌ترین زمان ممکن به مرکز بهداشت یا مرکز درمان پیشگیری از هاری مراجعه کند تا بر اساس نوع تماس و وضعیت زخم، اقدامات لازم از جمله واکسیناسیون و در صورت نیاز تزریق ایمونوگلوبولین انجام شود.

متخصص بیماری‌های عفونی دانشگاه علوم پزشکی مشهد تصریح کرد: در صورت ایجاد زخم و خونریزی ناشی از گزش، حتی اگر میزان خونریزی بسیار کم باشد، ضرورت دریافت واکسن و ایمونوگلوبولین باید توسط کارکنان مرکز درمان پیشگیری از هاری ارزیابی و اقدامات لازم بدون تأخیر انجام شود. در مواردی که تنها خراش سطحی بدون خونریزی ایجاد شده باشد نیز دریافت واکسن، بر اساس ارزیابی مرکز بهداشت، ضروری است.

وی خاطرنشان کرد: اگر بزاق حیوان مشکوک تنها با پوست سالم تماس داشته باشد، شست‌وشوی محل کافی است؛ اما در صورت تماس بزاق با زخم، خراش یا مخاط بدن، فرد باید حتماً برای ارزیابی و دریافت اقدامات پیشگیرانه به مرکز بهداشت مراجعه کند.

کنترل حیوانات ولگرد و آموزش عمومی؛ دو محور پیشگیری

دکتر حیدری آموزش عمومی را یکی از مهم‌ترین ارکان پیشگیری از هاری دانست و گفت: آگاهی مردم درباره نحوه برخورد با حیوانات، پرهیز از نزدیک شدن به حیوانات مشکوک و آشنایی با اقدامات فوری پس از گزش می‌تواند نقش مهمی در پیشگیری داشته باشد.

وی همچنین بر ضرورت مدیریت اصولی جمعیت حیوانات ولگرد در حاشیه شهرها تأکید کرد و افزود: تغذیه حیوانات در محیط‌های شهری و حاشیه شهرها می‌تواند موجب تغییر الگوی رفتاری و نزدیک شدن بیشتر آنها به محیط زندگی انسان شود؛ بنابراین مدیریت جمعیت حیوانات بدون صاحب باید با رویکرد علمی و با استفاده از روش‌های مناسب، از جمله کنترل جمعیت و عقیم‌سازی، دنبال شود.

مشاهده حیوان تا ۱۰ روز؛ بخشی از ارزیابی خطر

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در پایان گفت: در مواردی که حیوان مهاجم، به‌ویژه سگ، در دسترس باشد، مشاهده وضعیت حیوان تا ۱۰ روز پس از گزش می‌تواند در ارزیابی احتمال هاری و تصمیم‌گیری درباره ادامه اقدامات پیشگیرانه مؤثر باشد؛ با این حال، این موضوع نباید موجب تأخیر فرد در شست‌وشوی زخم و مراجعه فوری به مرکز بهداشت شود.

وی تأکید کرد: هاری بیماری بسیار خطرناکی است، اما با انجام صحیح و به‌موقع اقدامات پیشگیرانه می‌توان از بروز آن جلوگیری کرد؛ بنابراین پس از هرگونه گزش یا خراش مشکوک، نباید منتظر بروز علائم ماند و مراجعه سریع به مراکز بهداشتی باید در اولویت قرار گیرد.