پایگاه خبری وبدا

جراح عروق و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اهمیت تشخیص به‌موقع و پیشگیری از ترومبوز گفت: تشکیل لخته خون در عروق می‌تواند عوارض خطرناکی همچون آمبولی ریه، سکته قلبی و سکته مغزی به دنبال داشته باشد. وی همچنین درباره تجویز آسپیرین برای پیشگیری از ترومبوز وریدی هشدار داد و بر ضرورت انتخاب روش پیشگیری و درمان متناسب با شرایط هر بیمار تأکید کرد.

به گزارش وب‌دا، هم‌زمان با روز جهانی ترومبوز، دکتر جمال جلیلی شهری در گفت‌وگو با خبرنگار وب‌دا، با اشاره به اهمیت افزایش آگاهی عمومی درباره این بیماری اظهار کرد: روز جهانی ترومبوز فرصتی برای آشنایی بیشتر مردم با علل، عوامل خطر، علائم هشداردهنده و روش‌های پیشگیری و درمان لخته‌های خون است؛ عارضه‌ای که در صورت تشخیص دیرهنگام می‌تواند جان بیمار را به خطر بیندازد.

وی افزود: این مناسبت هم‌زمان با سالروز تولد رودولف ویرشو، پزشک آلمانی و از پیشگامان مطالعات آسیب‌شناسی ترومبوز، نام‌گذاری شده و از سال ۲۰۱۴ با حمایت انجمن بین‌المللی ترومبوز و هموستاز در سطح جهانی گرامی داشته می‌شود.

ترومبوز چیست و چه تفاوتی با آمبولی دارد؟

این جراح عروق با بیان اینکه ترومبوز به تشکیل لخته خون در داخل عروق گفته می‌شود، توضیح داد: ترومبوز به دو گروه اصلی شریانی و وریدی تقسیم می‌شود. اگر بخشی از لخته از محل تشکیل خود جدا شود و همراه جریان خون به بخش دیگری از بدن برود، آمبولی رخ می‌دهد. مجموعه این عوارض در گروه بیماری‌های ترومبوآمبولیک قرار می‌گیرد.

دکتر جلیلی شهری درباره ترومبوز وریدی گفت: یکی از انواع مهم این عارضه، ترومبوز وریدی عمقی یا DVT است که بیشتر وریدهای عمقی اندام تحتانی را درگیر می‌کند. جدا شدن لخته و حرکت آن به سمت ریه می‌تواند موجب آمبولی ریه شود؛ عارضه‌ای جدّی که به تشخیص و درمان فوری نیاز دارد.

وی درباره ترومبوز شریانی نیز اظهار کرد: تشکیل لخته در سرخرگ‌ها، بسته به محل درگیری، پیامدهای متفاوتی دارد. این عارضه ممکن است با درد ناگهانی، سردی اندام، تغییر رنگ پوست و اختلالات حسی یا حرکتی در انگشتان دست و پا بروز کند. تشکیل لخته در عروق کرونر قلب می‌تواند به سکته قلبی و در عروق مغزی به سکته مغزی منجر شود.

این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد اضافه کرد: در بسیاری از موارد، ترومبوز شریانی در پی آسیب یا پارگی پلاک‌های آترواسکلروتیک، موسوم به پلاک‌های چربی دیواره عروق، شکل می‌گیرد که از آن با عنوان آتروترومبوز یاد می‌شود.

بی‌حرکتی طولانی‌مدت، جراحی و برخی بیماری‌ها؛ از عوامل خطر لخته خون

دکتر جلیلی شهری با تأکید بر ضرورت شناسایی عوامل خطر ترومبوز وریدی بیان کرد: بی‌حرکتی طولانی‌مدت، به‌ویژه پس از جراحی‌های ارتوپدی یا در دوران گچ‌گیری اندام، از عوامل مهم خطر محسوب می‌شود. بدخیمی‌ها، ضربه و آسیب اندام، جراحی‌های بزرگ، شکستگی استخوان‌های دراز و نارسایی قلبی نیز می‌توانند احتمال تشکیل لخته را افزایش دهند.

وی افزود: سابقه واریس، بارداری و مصرف برخی داروهای هورمونی، از جمله قرص‌های پیشگیری از بارداری، نیز در ارزیابی خطر ترومبوز اهمیت دارند. همچنین شواهد علمی، آلودگی هوا را به‌عنوان یکی از عوامل مرتبط با افزایش خطر بیماری‌های ترومبوتیک مطرح کرده‌اند.

این جراح عروق، اصلاح سبک زندگی را از راهکارهای مهم کاهش خطر دانست و گفت: فعالیت بدنی منظم، تغذیه مناسب، حفظ وزن در محدوده سالم، پرهیز از مصرف دخانیات و تأمین آب مورد نیاز بدن از اقداماتی هستند که می‌توانند به حفظ سلامت عروق کمک کنند.

وی تأکید کرد: در افراد پرخطر، به‌ویژه پس از جراحی یا در دوره‌های بی‌حرکتی، ممکن است اقدامات پیشگیرانه‌ای مانند استفاده از جوراب‌های فشاری یا داروهای ضدانعقاد لازم باشد. انتخاب این روش‌ها باید بر اساس وضعیت بالینی و میزان خطر هر فرد و با نظر پزشک انجام شود.

آسپیرین برای همه انواع ترومبوز مناسب نیست

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اهمیت انتخاب صحیح داروهای پیشگیرانه و درمانی اظهار کرد: آسپیرین دارویی ضدپلاکت است و نباید آن را جایگزین داروهای ضدانعقاد برای پیشگیری یا درمان ترومبوز وریدی دانست. تجویز دارو باید بر اساس نوع لخته، علت زمینه‌ای و شرایط اختصاصی بیمار صورت گیرد.

وی افزود: در برخی بیماران مبتلا به اختلالات انعقادی ارثی یا اکتسابی، موسوم به ترومبوفیلی، ممکن است درمان ضدانعقادی طولانی‌مدت یا حتی مادام‌العمر ضرورت داشته باشد؛ با این حال، این تصمیم برای همه بیماران یکسان نیست و باید با ارزیابی تخصصی گرفته شود.

دکتر جلیلی شهری با اشاره به داروهای ضدانعقاد خوراکی گفت: داروهایی مانند ریواروکسابان، آپیکسابان و وارفارین در شرایط مشخص برای پیشگیری یا درمان لخته‌های خون استفاده می‌شوند، اما نوع دارو، مقدار مصرف و مدت درمان باید متناسب با وضعیت بیمار و با تجویز پزشک تعیین شود.

درد ناگهانی و سردی اندام را جدّی بگیرید

این جراح عروق درباره علائم هشداردهنده ترومبوز شریانی گفت: درد شدید و ناگهانی، سرد شدن اندام، رنگ‌پریدگی یا کبودی پوست و اختلالات حسی و حرکتی می‌توانند نشانه کاهش ناگهانی خون‌رسانی به اندام باشند. در چنین شرایطی، مراجعه فوری به مراکز درمانی ضروری است؛ زیرا تأخیر در درمان ممکن است به آسیب جدّی و برگشت‌ناپذیر بافت منجر شود.

وی درباره ترومبوز وریدی نیز توضیح داد: تورم اندام، درد یا حساسیت و تغییر رنگ پوست، به‌ویژه در یک پا، می‌توانند از نشانه‌های این عارضه باشند. تنگی نفس ناگهانی، درد قفسه سینه، سرفه خونی یا احساس ضعف شدید نیز ممکن است نشانه آمبولی ریه باشد و به رسیدگی اورژانسی نیاز دارد.

دکتر جلیلی شهری با اشاره به احتمال درگیری عروق سایر اندام‌ها خاطرنشان کرد: انسداد عروق روده ممکن است با درد شدید شکمی و اختلال در خون‌رسانی دستگاه گوارش همراه باشد. درگیری عروق کلیوی نیز می‌تواند به درد پهلو، کاهش عملکرد کلیه و تغییر در میزان دفع ادرار منجر شود. با این حال، نوع و شدت علائم به محل انسداد و میزان اختلال در خون‌رسانی بستگی دارد.

ارائه خدمات تخصصی جراحی عروق در بیمارستان امام رضا(ع)

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به ظرفیت‌های تشخیصی و درمانی بخش جراحی عروق بیمارستان امام رضا(ع) مشهد اظهار کرد: این بخش حدود ۱۵ ماه پیش راه‌اندازی شده است و بیماران مراجعه‌کننده پس از ارزیابی اولیه و بررسی توسط تیم تخصصی، در صورت نیاز تحت اقدامات تشخیصی از جمله سی‌تی‌آنژیوگرافی و سونوگرافی کالر داپلر قرار می‌گیرند.

وی افزود: پس از مشخص شدن محل و نوع درگیری عروقی، برنامه درمانی متناسب با وضعیت بیمار تعیین می‌شود و در موارد لازم، درمان ضدانعقادی یا سایر اقدامات تخصصی در سریع‌ترین زمان ممکن آغاز خواهد شد.

دکتر جلیلی شهری در پایان بر اهمیت افزایش آگاهی عمومی، توجه به عوامل خطر و مراجعه سریع در صورت بروز علائم هشداردهنده تأکید کرد و گفت: شناخت نشانه‌های ترومبوز و پیگیری به‌موقع مشکلات عروقی می‌تواند در پیشگیری از عوارض جدّی و حفظ جان بیماران نقش مهمی داشته باشد.