پایگاه خبری وبدا

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد و فلوشیپ زوج‌درمانی با تأکید بر اینکه سقط جنین صرفاً یک رویداد جسمی نیست، گفت: این تجربه می‌تواند ابعاد عمیق روان‌شناختی و عاطفی برای مادر و پدر به همراه داشته باشد و توجه به سوگ نامرئی، حمایت خانوادگی و مداخلات تخصصی روان‌پزشکی و زوج‌درمانی در مدیریت پیامدهای آن ضروری است.

دکتر آناهیتا عربی در گفت‌وگو با وب‌دا، با تشریح ابعاد پزشکی و روانی سقط جنین اظهار کرد: از نظر علمی، پایان یافتن بارداری پیش از هفته‌های بیستم تا بیست‌ودوم، سقط جنین تعریف می‌شود که می‌تواند به‌صورت خودبه‌خودی، درمانی با مجوز مراجع و کمیسیون‌های تخصصی یا در مواردی به شکل غیرقانونی و پرخطر رخ دهد.

وی افزود: پیامدهای این رویداد ممکن است فراتر از عوارض جسمی ادامه پیدا کند و از این رو، توجه به سلامت روان مادر و پدر و فراهم کردن حمایت‌های مناسب، بخش مهمی از روند مراقبت و بهبودی به شمار می‌رود.

سوگ نامرئی؛ رنجی که گاهی دیده نمی‌شود

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به مفهوم «سوگ نامرئی» بیان کرد: یکی از چالش‌های مهم مادرانی که سقط جنین را تجربه می‌کنند، نادیده گرفته شدن یا به رسمیت شناخته نشدن غم و احساس فقدان آنان از سوی اطرافیان است.

دکتر عربی ادامه داد: جملاتی مانند «فراموشش کن»، «هنوز بچه را ندیده بودی» یا «دوباره باردار می‌شوی» اگرچه ممکن است با نیت آرام کردن فرد بیان شوند، اما می‌توانند احساسات او را کم‌اهمیت جلوه دهند و زمینه‌ساز انزوا، احساس گناه و دشوارتر شدن روند سوگ شوند.

وی با بیان اینکه واکنش افراد به این تجربه متفاوت است، گفت: مادر ممکن است احساساتی همچون شوک، غم عمیق، اضطراب، احساس گناه و نگرانی را تجربه کند و در برخی موارد نیز نشانه‌هایی مانند مرور مکرر خاطرات ناخوشایند یا کابوس‌های شبانه بروز کند. نخستین گام در مواجهه سالم با این شرایط، پذیرش احساسات و فراهم کردن امکان ابراز هیجانات در محیطی امن و بدون قضاوت است.

چه زمانی دریافت کمک تخصصی ضروری است؟

این فلوشیپ زوج‌درمانی با تأکید بر اهمیت توجه به روند بهبودی روانی مادر اظهار کرد: سوگ روندی طبیعی و تدریجی است، اما اگر علائم افسردگی و افت عملکرد فردی یا خانوادگی برای مدت طولانی ادامه پیدا کند و با نشانه‌هایی مانند بی‌انرژی بودن شدید، اختلال قابل توجه در خواب و اشتها، حملات اضطرابی یا احساس پوچی و افکار آسیب به خود همراه شود، ارزیابی تخصصی روان‌پزشکی ضروری است.

وی درباره درمان دارویی نیز گفت: دارودرمانی در روان‌پزشکی، در صورت تشخیص و تجویز متخصص، هدفمند و متناسب با شرایط هر فرد انجام می‌شود و در صورت نیاز به درمان در دوره اقدام برای بارداری مجدد یا شیردهی، پزشک می‌تواند گزینه‌های متناسب با شرایط بیمار را انتخاب و پایش کند.

سقط جنین؛ تجربه‌ای که بر رابطه زوجین نیز اثر می‌گذارد

دکتر عربی با اشاره به تفاوت شیوه سوگواری زنان و مردان تصریح کرد: زنان در بسیاری از موارد تمایل بیشتری به گفت‌وگو، دریافت حمایت عاطفی و ابراز احساسات دارند، در حالی که برخی مردان ممکن است احساسات خود را کمتر بیان کنند و با سکوت، تمرکز بر کار یا تلاش برای ایفای نقش حمایتگر با این تجربه مواجه شوند.

وی افزود: این تفاوت در شیوه مواجهه با سوگ نباید به‌عنوان بی‌تفاوتی همسر تفسیر شود؛ زیرا پدر نیز ممکن است تحت تأثیر این فقدان قرار گرفته باشد و صرفاً شیوه متفاوتی برای بیان و مدیریت احساسات خود داشته باشد.

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد خاطرنشان کرد: در برخی زوجین، این تجربه ممکن است در ادامه با ترس از بارداری مجدد، اضطراب درباره سلامت بارداری بعدی یا کاهش تمایل به روابط زناشویی همراه شود. در چنین شرایطی، زوج‌درمانی می‌تواند با اصلاح برداشت‌های نادرست، تقویت مهارت‌های ارتباطی، افزایش همدلی و بازسازی تدریجی صمیمیت، به زوجین در عبور سالم‌تر از این دوره کمک کند.

حمایت بدون قضاوت؛ مهم‌ترین نیاز مادر در دوران سوگ

دکتر عربی در پایان بر نقش خانواده و اطرافیان تأکید کرد و گفت: ایجاد محیطی امن، همدلانه و بدون قضاوت، پرهیز از نصیحت‌های کلیشه‌ای و اجازه دادن به فرد برای طی کردن روند سوگ بدون فشار برای بازگشت فوری به شرایط عادی، از مهم‌ترین اقدامات حمایتی است.

وی همچنین جداسازی بخش بستری مادران دچار سقط از بخش زایمان در مراکز درمانی را از منظر روان‌شناختی حائز اهمیت دانست و افزود: حفظ ارتباطات اجتماعی مؤثر، استفاده از روش‌های آرام‌سازی و ذهن‌آگاهی، انجام فعالیت‌های بدنی متناسب مانند یوگا و دریافت ارزیابی و مشاوره روان‌شناختی پیش از بارداری مجدد، می‌تواند به بازگشت تدریجی آرامش و تقویت تاب‌آوری زوجین کمک کند.

این متخصص تأکید کرد: حمایت روانی پس از سقط جنین، بخشی از مراقبت جامع سلامت است و توجه همزمان به سلامت جسم و روان مادر و پدر می‌تواند مسیر بهبودی و آمادگی برای ادامه زندگی خانوادگی را هموارتر کند.