پایگاه خبری وبدا

دانشیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر ارتباط بیماری‌های مزمن مانند دیابت، فشار خون بالا و بیماری‌های قلبی‌عروقی با سلامت چشم گفت: درمان مؤثر بیماری‌های چشمی بدون شناسایی و کنترل عوامل زمینه‌ای و خطرات سیستمیک، ممکن است به تداوم عوارض و کاهش اثربخشی درمان منجر شود.

دکتر محمدرضا انصاری، جراح و متخصص چشم و فلوشیپ ویتره و رتین، در گفت‌وگو با وب‌دا اظهار کرد: یکی از چالش‌های مهم در درمان بیماری‌های چشمی، تمرکز صرف بر ضایعات چشم و غفلت از بیماری‌های زمینه‌ای است؛ درحالی‌که بسیاری از بیماران، علاوه بر مشکل چشمی، به اختلالات متابولیک و عروقی نیز مبتلا هستند که باید به‌صورت هم‌زمان مورد توجه قرار گیرند.

وی افزود: در بیماری‌هایی مانند رتینوپاتی دیابتی، اگر قند خون به‌درستی کنترل نشود، ممکن است با وجود تزریق‌های داخل چشمی و لیزردرمانی، خونریزی‌ها و عوارض شبکیه تکرار شوند. بنابراین، درمان‌های چشمی باید در کنار کنترل بیماری زمینه‌ای و با همکاری مستمر پزشک و بیمار دنبال شوند.

چشم؛ دریچه‌ای برای شناسایی بیماری‌های عمومی بدن

این عضو هیأت علمی  دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه چشم می‌تواند به شناسایی برخی بیماری‌های سیستمیک کمک کند، تصریح کرد: چشم از معدود اندام‌هایی است که امکان مشاهده مستقیم عروق خونی و عصب را فراهم می‌کند؛ ازاین‌رو، برخی تغییرات ناشی از بیماری‌های عمومی، از جمله دیابت و فشار خون بالا، ممکن است در معاینات چشم‌پزشکی شناسایی شوند؛ حتی گاهی پیش از آنکه بیمار از ابتلای خود به بیماری زمینه‌ای آگاه باشد.

انصاری با اشاره به هم‌زمانی چند بیماری مزمن در بسیاری از بیماران ادامه داد: چاقی، اختلالات چربی خون، دیابت، فشار خون بالا و بیماری‌های قلبی‌عروقی اغلب به‌صورت مجموعه‌ای از عوامل خطر در یک فرد دیده می‌شوند. به همین دلیل، چشم‌پزشک باید علاوه بر بررسی وضعیت بینایی، سابقه بیماری‌ها، داروهای مصرفی و شرایط عمومی بیمار را نیز مدنظر قرار دهد.

غربالگری منظم؛ ضرورتی برای پیشگیری از پیشرفت آسیب شبکیه در بیماران دیابتی

وی با تأکید بر ضرورت غربالگری منظم رتینوپاتی دیابتی گفت: زمان‌بندی بررسی شبکیه باید بر اساس نوع دیابت و زمان تشخیص آن تعیین شود. در بیماران مبتلا به دیابت نوع یک، غربالگری معمولاً پنج سال پس از شروع بیماری توصیه می‌شود؛ درحالی‌که در بیماران مبتلا به دیابت نوع دو، معاینه چشم باید هنگام تشخیص دیابت انجام شود، زیرا ممکن است آسیب‌های شبکیه پیش از شناسایی بیماری آغاز شده باشند.

این متخصص چشم‌پزشکی با اشاره به اهمیت پیگیری منظم بیماران دیابتی اظهار کرد: نداشتن علائم چشمی به معنای نبود آسیب شبکیه نیست و غربالگری باید حتی در بیمارانی که کاهش دید یا شکایت مشخصی ندارند، جدّی گرفته شود. تشخیص به‌موقع می‌تواند امکان مداخله درمانی مناسب را پیش از پیشرفت عوارض فراهم کند.

انصاری همچنین درباره دیابت و بارداری خاطرنشان کرد: بارداری می‌تواند بر روند رتینوپاتی دیابتی تأثیر بگذارد؛ بنابراین، زنان مبتلا به دیابت که قصد بارداری دارند، باید پیش از بارداری از نظر وضعیت شبکیه ارزیابی شوند و کنترل بیماری و معاینات منظم چشم‌پزشکی را در طول این دوره ادامه دهند.

تغییرات عروق شبکیه را جدّی بگیرید

وی با اشاره به ارتباط فشار خون بالا با تغییرات عروقی شبکیه افزود: تغییرات مزمن عروق شبکیه می‌تواند نشانه‌ای از تأثیر فشار خون بر سیستم عروقی بدن باشد. ازاین‌رو، مشاهده چنین تغییراتی در معاینه چشم باید زمینه ارزیابی و پیگیری مناسب وضعیت فشار خون بیمار را فراهم کند.

این دانشیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد درباره برخی بیماری‌های عروقی چشم نیز تأکید کرد: انسداد عروق شبکیه از جمله شرایطی است که به ارزیابی فوری نیاز دارد؛ زیرا ممکن است با سایر بیماری‌های عروقی و افزایش خطر حوادثی مانند سکته مغزی همراه باشد. در چنین شرایطی، علاوه بر بررسی و مدیریت مشکل چشمی، ارزیابی عوامل خطر سیستمیک و ارجاع به‌موقع بیمار اهمیت دارد.

ارتباط آپنه انسدادی خواب با برخی بیماری‌های چشمی

انصاری چاقی و اختلالات تنفسی هنگام خواب را از دیگر موضوعات مهم در ارزیابی بیماران دانست و گفت: آپنه انسدادی خواب ممکن است با علائمی مانند خروپف شدید، وقفه‌های تنفسی هنگام خواب، تعریق شبانه و خستگی روزانه همراه باشد و با برخی بیماری‌های چشمی نیز ارتباط داشته باشد. بنابراین، توجه به نشانه‌های این اختلال و انجام ارزیابی پزشکی در افراد مستعد ضروری است.

وی در پایان با تأکید بر ضرورت تقویت همکاری میان بیمار و پزشک خاطرنشان کرد: مدیریت بیماری‌های مزمن چشمی نباید به معاینه چشم و انجام اقدامات درمانی محدود شود؛ بلکه شناسایی و کنترل عوامل خطر، پیگیری بیماری‌های زمینه‌ای، توجه به داروهای مصرفی و آموزش بیمار، بخش مهمی از فرایند درمان است. حفظ بینایی در بسیاری از بیماران مستلزم آن است که سلامت چشم در چارچوب سلامت عمومی بدن مورد توجه قرار گیرد.