پایگاه خبری وبدا

فلوشیپ قرنیه و گلوکوم دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اینکه آسیب ناشی از آب‌سیاه در بسیاری از موارد برگشت‌ناپذیر است، گفت: تشخیص زودهنگام، معاینات منظم چشم‌پزشکی و تداوم درمان، مهم‌ترین راهکارهای کنترل بیماری و پیشگیری از نابینایی هستند.

 دکتر سعید شکوهی‌راد در گفت‌وگو با وب‌دا، گلوکوم یا آب‌سیاه را یکی از علل مهم کاهش دید غیرقابل‌برگشت در جهان دانست و اظهار کرد: این بیماری در مراحل اولیه معمولاً علامت مشخصی ندارد و بسیاری از بیماران زمانی به پزشک مراجعه می‌کنند که بخش قابل توجهی از بینایی خود را از دست داده‌اند؛ درحالی‌که تشخیص به‌موقع و درمان مناسب می‌تواند از پیشرفت آسیب به عصب بینایی جلوگیری کند.

وی با اشاره به روند افزایشی ابتلا به گلوکوم در جهان افزود: برآوردها حاکی از افزایش شمار مبتلایان در سال‌های آینده است و این بیماری می‌تواند به یکی از چالش‌های مهم سلامت چشم تبدیل شود. اهمیت گلوکوم در آن است که آسیب واردشده به عصب بینایی معمولاً قابل برگشت نیست، اما با تشخیص زودهنگام و درمان مناسب می‌توان روند پیشرفت بیماری را کنترل کرد.

این عضو هیأت علمی  دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه گلوکوم نوعی آسیب پیشرونده عصب بینایی است، تصریح کرد: در این بیماری، رشته‌های عصبی مسئول انتقال اطلاعات بینایی از چشم به مغز به‌تدریج آسیب می‌بینند. افزایش فشار داخل چشم یکی از عوامل خطر مهم این بیماری است، اما گلوکوم صرفاً به فشار بالای چشم محدود نمی‌شود؛ به‌گونه‌ای که برخی افراد با وجود فشار طبیعی چشم نیز به آن مبتلا می‌شوند و در مقابل، بالا بودن فشار چشم به‌تنهایی به معنای ابتلای قطعی به گلوکوم نیست.

چرا گلوکوم را «دزد خاموش بینایی» می‌نامند؟

دکتر شکوهی‌راد با اشاره به ماهیت تدریجی و کم‌علامت گلوکوم گفت: این بیماری در مراحل ابتدایی معمولاً میدان بینایی محیطی را تحت تأثیر قرار می‌دهد و ممکن است فرد برای مدت طولانی متوجه تغییرات دید خود نشود. با پیشرفت بیماری، میدان بینایی محدودتر می‌شود و در مراحل پیشرفته، فرد ممکن است تنها بخش کوچکی از محدوده مقابل خود را ببیند.

وی افزود: اختلال در میدان بینایی می‌تواند فعالیت‌های روزمره، از جمله رانندگی، مطالعه و تشخیص موانع محیطی را با مشکل مواجه کند. افراد مبتلا ممکن است در تشخیص فاصله یا مشاهده خودروها هنگام عبور از تقاطع‌ها نیز دشواری داشته باشند. افزایش خطر زمین‌خوردن و آسیب‌های ناشی از آن، کاهش استقلال فردی و احساس امنیت و همچنین تأثیر بر سلامت روان و کیفیت زندگی، از دیگر پیامدهای این بیماری است.

این متخصص چشم‌پزشکی تأکید کرد: یکی از چالش‌های اصلی در کنترل گلوکوم، بی‌اطلاعی بسیاری از مبتلایان از بیماری خود است. از آنجا که کاهش بینایی ناشی از این بیماری در بسیاری از موارد قابل برگشت نیست، نباید منتظر بروز علائم ماند؛ بلکه معاینات چشم‌پزشکی و بررسی‌های تشخیصی باید پیش از ایجاد آسیب جدی انجام شوند.

سابقه خانوادگی و افزایش سن؛ ضرورت توجه بیشتر به سلامت چشم

فلوشیپ قرنیه و گلوکوم دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به عوامل خطر این بیماری اظهار کرد: سابقه خانوادگی گلوکوم، افزایش سن و ابتلا به برخی بیماری‌های زمینه‌ای می‌توانند ضرورت مراقبت بیشتر از سلامت چشم را افزایش دهند. افرادی که بستگان آن‌ها به گلوکوم مبتلا هستند، باید معاینات منظم چشم‌پزشکی را جدی بگیرند و درباره زمان مناسب غربالگری با پزشک مشورت کنند.

وی ادامه داد: ارزیابی افراد در معرض خطر و شناسایی بیماری در مراحل اولیه، فرصت بیشتری برای کنترل آن فراهم می‌کند. معاینه چشم‌پزشکی و انجام بررسی‌های تشخیصی متناسب با شرایط هر فرد، از جمله اقداماتی است که می‌تواند به تشخیص زودهنگام گلوکوم کمک کند.

هدف درمان گلوکوم، حفظ بینایی باقی‌مانده است

دکتر شکوهی‌راد با تأکید بر اهمیت آگاهی بیماران از ماهیت بیماری و اهداف درمان گفت: درمان گلوکوم عمدتاً با هدف حفظ بینایی باقی‌مانده و جلوگیری از پیشرفت آسیب انجام می‌شود، نه بازگرداندن بینایی از دست‌رفته. اگر این موضوع به‌درستی برای بیمار توضیح داده نشود، ممکن است به دلیل مشاهده‌نکردن بهبود محسوس در دید خود، درمان را قطع کند یا اقدامات درمانی توصیه‌شده را به تعویق بیندازد.

وی افزود: روش درمان با توجه به نوع و شدت بیماری و شرایط بیمار می‌تواند شامل استفاده از قطره‌های چشمی، لیزر یا جراحی باشد. استمرار درمان و پیگیری منظم وضعیت چشم اهمیت زیادی دارد؛ حتی اگر بیمار در مراحل اولیه علامتی نداشته باشد یا پس از شروع درمان، بهبود محسوسی در بینایی خود احساس نکند.

این عضو هیأت علمی  دانشگاه علوم پزشکی مشهد خاطرنشان کرد: قطع خودسرانه داروها می‌تواند کنترل بیماری را مختل کند و خطر پیشرفت آسیب عصب بینایی را افزایش دهد؛ بنابراین، بیماران باید داروها و توصیه‌های درمانی را طبق نظر پزشک دنبال کنند و در فواصل تعیین‌شده برای معاینه مراجعه داشته باشند.

هشدار درباره مصرف خودسرانه قطره‌های کورتونی چشم

این متخصص چشم‌پزشکی با اشاره به استفاده از قطره‌های چشمی کورتونی برای کنترل علائم حساسیت چشم هشدار داد: مصرف طولانی‌مدت و بدون نظارت پزشکی برخی قطره‌های کورتونی می‌تواند باعث افزایش فشار داخل چشم و در نهایت آسیب به عصب بینایی شود. این موضوع در افرادی که مستعد ابتلا به گلوکوم هستند یا از بیماری خود اطلاع ندارند، اهمیت بیشتری دارد.

وی تأکید کرد: افراد نباید برای درمان قرمزی، خارش یا حساسیت چشم، به‌صورت خودسرانه از قطره‌های کورتونی استفاده کنند یا مصرف آن‌ها را بدون ارزیابی پزشکی تکرار کنند. آگاهی‌بخشی عمومی و توجه پزشکان به خطرات مصرف طولانی‌مدت این داروها می‌تواند در پیشگیری از آسیب‌های جدی و گاه غیرقابل‌برگشت بینایی مؤثر باشد.

دکتر شکوهی‌راد در پایان با تأکید بر ضرورت افزایش آگاهی عمومی درباره گلوکوم گفت: پیشگیری از عوارض این بیماری به شناسایی افراد در معرض خطر، انجام معاینات و بررسی‌های تشخیصی به‌موقع، انتخاب درمان متناسب با شرایط هر بیمار و پایبندی به درمان نیاز دارد. هرچه بیماری زودتر شناسایی شود، فرصت بیشتری برای حفظ بینایی و جلوگیری از پیشرفت آسیب وجود خواهد داشت؛ ازاین‌رو، معاینات منظم چشم‌پزشکی، به‌ویژه در افراد دارای عوامل خطر، باید جدی گرفته شود.