پایگاه خبری وبدا

مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر پیوند مستقیم سبک زندگی و سلامت روان گفت: عادات غذایی ناسالم، از جمله مصرف بیش از حد غذاهای فوق‌فرآوری‌شده، بی‌توجهی به میکروبیوم روده و چرخه معیوب مصرف دخانیات و الکل، می‌تواند تاب‌آوری روانی را کاهش داده و زمینه بروز یا تشدید اختلالات اضطرابی و افسردگی را فراهم کند.

دکتر زهرا اباصلتی، مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه دانشگاه علوم پزشکی مشهد در گفتگو با وب دا  با اشاره به اهمیت تغذیه سالم در ارتقای سلامت روان اظهار کرد: امروزه روشن شده است که سبک زندگی و رفتارهای روزمره ما، به‌ویژه نوع تغذیه، میزان فعالیت بدنی و کیفیت خواب، می‌توانند نقشی تعیین‌کننده در وضعیت روانی و تاب‌آوری ما در برابر استرس‌های زندگی داشته باشند.

وی با اشاره به سه عامل کلیدی تغذیه‌ای که می‌تواند بر بهداشت روانی اثر منفی بگذارد، عنوان کرد: «مصرف بیش از حد غذاهای فرآوری‌شده، نادیده گرفتن نقش میکروبیوم روده و قرار گرفتن در چرخه معیوب استعمال دخانیات و الکل»، از مهم‌ترین عوامل تغذیه‌ وابسته هستند که سلامت روان را تهدید می‌کنند.

غذای فوق‌فرآوری‌شده و افسردگی

مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه دانشگاه علوم پزشکی مشهد در تشریح آسیب‌های ناشی از مصرف زیاد غذاهای فرآوری‌شده گفت: رژیم‌های غذایی سرشار از قند و غذاهای فوق‌فرآوری‌شده سال‌هاست به‌عنوان عوامل خطر چاقی مفرط، بیماری‌های قلبی‌عروقی، دیابت و برخی سرطان‌ها شناخته می‌شوند، اما آنچه کمتر مورد توجه قرار گرفته، تأثیر این نوع تغذیه بر مغز و سلامت روان است.

وی ادامه داد: شواهد نشان می‌دهد مصرف مداوم این مواد می‌تواند علائم افسردگی را افزایش دهد، در حالی که رژیم‌های غذایی مبتنی بر مواد غذایی طبیعی و سالم شامل میوه‌ها و سبزیجات فصلی، حبوبات و چربی‌های سالم مانند روغن زیتون و با مصرف محدود گوشت، اثر محافظتی در برابر اضطراب و افسردگی از خود نشان داده‌اند.

دکتر اباصلتی با تأکید بر نقش اسیدهای چرب ضروری افزود: اسیدهای چرب امگا ۳ برای عملکرد صحیح یاخته‌های عصبی (نورون‌ها) و سنتز انتقال‌دهنده‌های عصبی ضروری‌اند و خاصیت ضدالتهابی دارند، به همین دلیل توصیه می‌شود مصرف منابع غنی از امگا ۳ مانند ماهی‌های چرب، گردو، دانه چیا و تخم کتان افزایش یابد یا در صورت نیاز، از مکمل‌های حاوی DHA و EPA استفاده شود.

اهمیت میکروبیوم روده در سلامت روان

وی در ادامه با اشاره به عوارض نادیده گرفتن نقش میکروبیوم روده تصریح کرد: روده انسان با داشتن حدود ۱۰۰ تا ۲۰۰ میلیون رشته یاخته عصبی، ارتباط نزدیک و دوجانبه‌ای با مغز دارد. علاوه بر این، میلیاردها باکتری و مخمر که اکوسیستم میکروبی یا همان میکروبیوم روده را تشکیل می‌دهند، در تعامل دائمی با مغز هستند.

مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه دانشگاه علوم پزشکی مشهد افزود: هنگامی که این اکوسیستم حساس به‌درستی شکل نگیرد یا در اثر تغذیه نامناسب و آلودگی‌ها آسیب ببیند، می‌تواند در افرادی که زمینه ژنتیکی مستعد دارند، در بروز یا تشدید برخی اختلالات روانی نقش داشته باشد.

وی خاطرنشان کرد: شواهد علمی موید آن است که میکروبیوم روده ممکن است در ایجاد یا تشدید اختلالات اضطرابی و افسردگی نقش ایفا کند. به‌طور کلی، تغذیه و تماس با آلاینده‌ها بر ترکیب فلور میکروبی دستگاه گوارش اثر می‌گذارند؛ بنابراین از نظر تئوریک می‌توان با افزایش مصرف غذاهای سرشار از فیبرهای گیاهی و مواد تخمیرشده مانند ماست و کلم‌ترش، شرایط مناسب‌تری برای رشد میکروبیوم مفید فراهم کرد.

چرخه معیوب دخانیات و الکل با اختلالات روانی

دکتر اباصلتی در بخش دیگری از سخنان خود به چرخه معیوب استعمال دخانیات و مصرف الکل اشاره کرد و گفت: اختلالات روانی و مصرف مواد روان‌گردان ارتباط تنگاتنگی با یکدیگر دارند. بسیاری از افراد برای کاهش احساسات منفی، اضطراب یا خلق پایین به الکل یا مواد مخدر روی می‌آورند، اما این راهکار ظاهری، چرخه‌ای معیوب ایجاد می‌کند؛ چرا که مصرف این مواد در بلندمدت خود به بروز یا تشدید اختلالات روانی منجر می‌شود.

وی افزود: مطالعات نشان می‌دهد افراد سیگاری حدود دو برابر بیش از افراد غیرسیگاری در معرض ابتلا به اختلالات اضطرابی قرار دارند و از سوی دیگر، وجود اختلالات اضطرابی نیز خطر وابستگی به دخانیات را افزایش می‌دهد. از آنجا که نیکوتین ماده‌ای محرک است، این وابستگی می‌تواند وضعیت اضطراب را تشدید کند. همچنین مصرف الکل نیز از جمله عواملی است که در نهایت به افزایش و تشدید علائم اضطرابی منتهی می‌شود.

آمادگی برای انتقال تجربه در حوزه ایمنی و امنیت غذایی

مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه دانشگاه علوم پزشکی مشهد در پایان با اشاره به ظرفیت‌های «مرکز رشد سلامت، ایمنی و امنیت غذایی» پارک علم و فناوری سلامت مشهد گفت: ما در این مرکز آمادگی داریم با شهرهایی که متقاضی راه‌اندازی مرکز رشد سلامت، ایمنی و امنیت غذایی در شهر خود هستند همکاری کنیم و تجربیات موفق خود را در اختیار آن‌ها قرار دهیم تا بتوانند مراکزی کارآمد و اثرگذار در حوزه سلامت، ایمنی و امنیت غذایی ایجاد کنند.