پایگاه خبری وبدا

مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به کاهش مصرف شیر و فرآورده‌های لبنی در کشور، این روند را نگران‌کننده دانست و هشدار داد: فاصله مصرف لبنیات در ایران با میزان توصیه‌شده می‌تواند در سال‌های آینده پیامدهای جدّی برای سلامت عمومی، به‌ویژه در حوزه سلامت استخوان، رشد کودکان و کنترل بیماری‌های مزمن به همراه داشته باشد.

دکتر زهرا اباصلتی در گفت‌وگو با وب‌دا اظهار کرد: مصرف لبنیات در سال‌های گذشته کاهش یافته، در حالی که نیاز تغذیه‌ای جامعه ایجاب می‌کند این گروه غذایی جایگاه پررنگ‌تری در سبد غذایی خانوار داشته باشد.

سرانه مصرف کمتر از میزان مطلوب

وی با اشاره به آمار مصرف افزود: سرانه مصرف لبنیات خانوارهای ایرانی حدود ۱۶۴ گرم در روز است، در حالی که میزان مطلوب برای تأمین مناسب نیازهای تغذیه‌ای ۲۵۰ گرم در روز برآورد می‌شود. همچنین مصرف شیر در افراد ۱۵ سال و بیشتر از ۳.۶۶ لیوان در هفته به ۲.۸ لیوان در هفته کاهش یافته است.

افت مصرف شیر و ماست در سه دهه اخیر

اباصلتی با بیان اینکه روند مصرف برخی اقلام لبنی کاهشی بوده است، گفت: مصرف ماست از ۱۴۳ کیلوگرم در سال ۱۳۷۰ به ۸۶ کیلوگرم در سال ۱۳۹۵ رسیده است. مصرف شیر نیز که در مقطعی تا حدود ۲۳۴ کیلوگرم افزایش یافته بود، در ادامه روندی نزولی پیدا کرده و به حدود ۱۲۶ کیلوگرم رسیده است. به گفته وی، مصرف پنیر در این سال‌ها تقریباً ثابت و در حدود ۲۴ کیلوگرم باقی مانده است.

نقش عوامل اقتصادی

مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد افزود: وقتی یک ماده غذایی اساسی به‌تدریج از سفره خانوار حذف یا کم‌رنگ می‌شود، اثر آن محدود به تغذیه روزمره نیست و در بلندمدت بر شاخص‌های سلامت جامعه اثر می‌گذارد.

ارتباط کاهش مصرف لبنیات با بیماری‌ها

وی کاهش مصرف شیر و فرآورده‌های لبنی را مرتبط با پیامدهایی مانند فشار خون بالا، پوکی استخوان، شکستگی‌های استخوانی، برخی سرطان‌ها و اختلال در رشد عنوان کرد و گفت: لبنیات از مهم‌ترین منابع تأمین کلسیم، فسفر، پروتئین و ویتامین D هستند و دریافت کافی این ترکیبات در سنین مختلف برای حفظ استحکام استخوان‌ها ضروری است.

توصیه به مصرف روزانه ۲ تا ۳ واحد لبنیات

اباصلتی با تأکید بر ضرورت مصرف روزانه لبنیات افزود: توصیه می‌شود افراد روزانه ۲ تا ۳ واحد لبنیات مصرف کنند. وی توضیح داد: هر واحد لبنیات می‌تواند معادل یک لیوان شیر، یک لیوان ماست، یک قالب ۴۵ گرمی پنیر، ۲ تا ۳ لیوان دوغ، یک‌چهارم لیوان کشک غلیظ یا نصف لیوان بستنی ساده باشد.

توصیه‌های تغذیه‌ای: انتخاب آگاهانه لبنیات

مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه شیر غذایی کامل و ارزشمند است، گفت: شیر علاوه بر آب، حاوی پروتئین با کیفیت بالا، چربی، لاکتوز، مواد معدنی و ویتامین‌هاست و می‌تواند در سلامت استخوان‌ها، دندان‌ها و سلامت عمومی بدن نقش مهمی داشته باشد. به گفته وی، مصرف سه واحد لبنیات در روز می‌تواند بخش قابل توجهی از نیاز بدن به برخی ویتامین‌ها از جمله B2 را تأمین کند و شیر از منابع خوب ویتامین B12 نیز محسوب می‌شود.

وی توصیه کرد مردم از لبنیات پاستوریزه کم‌چرب استفاده کنند و به جای شیرهای طعم‌دار و شیرین، شیر ساده را در برنامه غذایی قرار دهند و افزود: مصرف شیر و ماست می‌تواند در کمک به کنترل فشار خون نیز مؤثر باشد.

هشدار درباره نمک دوغ‌های صنعتی و نحوه مصرف کشک

اباصلتی درباره دوغ گفت: دوغ می‌تواند بخشی از سهم روزانه لبنیات را تأمین کند، اما دوغ‌های صنعتی معمولاً نمک بالایی دارند و مصرف زیاد آن‌ها می‌تواند خطر پرفشاری خون را افزایش دهد. وی درباره کشک نیز تأکید کرد: کشک پیش از مصرف باید با افزودن آب ۵ تا ۱۰ دقیقه جوشانده شود.

وی همچنین افزود: در صورت مصرف بستنی، بهتر است از نوع تهیه‌شده با شیر پاستوریزه استفاده شود و به دلیل قند بالا، مصرف آن باید با اعتدال همراه باشد.

راهکار برای افراد دارای عدم تحمل لاکتوز

مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: افراد مبتلا به عدم تحمل لاکتوز نباید لبنیات را به‌طور کامل حذف کنند و می‌توانند از شیر بدون لاکتوز، ماست و پنیر استفاده کنند.

تأکید بر تغذیه کودکان و اصلاح باورهای نادرست

اباصلتی با اشاره به اهمیت لبنیات در سنین رشد افزود: لبنیات در تأمین کلسیم، ویتامین D و سایر مواد مغذی مورد نیاز کودکان نقش اساسی دارد و برنامه‌هایی مانند توزیع شیر در مدارس می‌تواند به بهبود کیفیت تغذیه کودکان کمک کند.

وی همچنین برخی باورهای رایج درباره شیر و لبنیات از جمله دیدگاه‌های مرتبط با «سردی و گرمی» را فاقد پایه علمی مشخص دانست و گفت: در مواردی که افراد نسبت به مصرف شیر سرد حساس هستند، گرم کردن شیر می‌تواند به کاهش ناراحتی کمک کند.

مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد تأکید کرد: بازگشت لبنیات به سبد غذایی خانوار یک ضرورت جدی برای حفظ سلامت جامعه است و باید با آموزش عمومی، اصلاح باورهای نادرست، ترویج مصرف لبنیات کم‌چرب و پاستوریزه و توجه بیشتر به تغذیه کودکان، این روند تقویت شود.