پایگاه خبری وبدا

دانشیار گروه اتاق عمل و بیهوشی دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اهمیت توجه به نیازهای جمعیت سالمند گفت: هنردرمانی تجسمی فراتر از یک فعالیت تفریحی، می‌تواند به‌عنوان یک مداخله توانبخشی مؤثر در ارتقای استقلال عملکردی، افزایش احساس خودکارآمدی و تقویت توانمندی سالمندان نقش‌آفرینی کند.

دکتر مریم صالحیان در گفتگو با وب دا با اشاره به رشد جمعیت سالمندان در قرن ۲۱ اظهار کرد: افزایش امید به زندگی و کاهش نرخ باروری موجب شده است جمعیت سالمندان در جهان و از جمله ایران افزایش یابد؛ تحولی که پیامدهای گسترده‌ای در حوزه‌های سلامت، اقتصاد و ساختارهای اجتماعی به همراه داشته و ضرورت توجه به کیفیت زندگی سالمندان و حفظ استقلال عملکردی آنان را بیش از پیش برجسته می‌کند.

وی با بیان اینکه یکی از پیامدهای شایع سالمندی، کاهش تدریجی توانایی‌های جسمی و عملکردی است، افزود: این وضعیت می‌تواند انجام فعالیت‌های روزمره زندگی را با دشواری‌هایی همراه سازد. ناتوانی در این فعالیت‌ها نه‌تنها کیفیت زندگی سالمندان را کاهش می‌دهد، بلکه وابستگی به دیگران و بار نظام سلامت را نیز افزایش می‌دهد.

دکتر صالحیان ادامه داد: در کنار عوامل جسمانی، متغیرهای روان‌شناختی به‌ویژه خودکارآمدی نقش تعیین‌کننده‌ای در حفظ مشارکت سالمندان در فعالیت‌های روزمره دارد.

هنردرمانی تجسمی؛ رویکردی نوین و مکمل

این استاد دانشگاه با اشاره به افزایش توجه به مداخلات غیردارویی و روش‌های مکمل در سال‌های اخیر گفت: هنردرمانی تجسمی با درگیر کردن هم‌زمان حواس، شناخت و فعالیت‌های فیزیکی می‌تواند بستر مناسبی برای ارتقای عملکرد و احساس توانمندی سالمندان فراهم کند.

وی افزود: با وجود این، شواهد موجود درباره اثربخشی این مداخلات، به‌ویژه در حوزه فعالیت‌های روزمره زندگی، محدود و در برخی موارد متناقض گزارش شده است؛ از این‌رو، انجام پژوهش‌های بیشتر در این زمینه ضروری است.

طراحی و اجرای یک کارآزمایی بالینی

دکتر صالحیان با اشاره به پژوهش انجام‌شده در این زمینه گفت: با همکاری همکاران، مطالعه‌ای با هدف بررسی تأثیر هنردرمانی تجسمی بر فعالیت‌های روزمره زندگی و خودکارآمدی سالمندان طراحی و اجرا شد.

وی ادامه داد: این پژوهش با راهنمایی وی و توسط ناصر جمشیدی، دانشجوی کارشناسی ارشد سالمندی، با مشاوره تخصصی سمیرا مهاجر و دکتر نمازی انجام شد.

دانشیار گروه اتاق عمل و بیهوشی دانشکده پرستاری و مامایی مشهد تصریح کرد: این مطالعه یک کارآزمایی بالینی تصادفی‌شده بود که در سال ۱۴۰۴ بر روی سالمندان مراجعه‌کننده به مراکز مراقبتی روزانه و مراکز بهداشتی شهر مشهد اجرا شد.

نتایج: افزایش معنادار عملکرد و خودکارآمدی

وی خاطرنشان کرد: نتایج پژوهش نشان داد که در گروه مداخله، نمرات مربوط به فعالیت‌های روزمره زندگی و خودکارآمدی سالمندان به‌طور معناداری افزایش یافته است، در حالی که در گروه کنترل تغییر قابل‌توجهی مشاهده نشد.

دکتر صالحیان اظهار کرد: یافته‌ها نشان می‌دهد هنردرمانی تجسمی، فراتر از یک فعالیت تفریحی، می‌تواند به‌عنوان یک مداخله توانبخشی در ارتقای استقلال عملکردی و تقویت احساس خودکارآمدی و توانمندی در سالمندان مؤثر باشد.

جایگاه در سیاست‌گذاری سلامت سالمندان

وی با اشاره به نتایج این مطالعه گفت: به‌کارگیری هنردرمانی تجسمی مبتنی بر مدل مولیز می‌تواند بخشی از مداخلات مکمل و غیردارویی در کنار سایر برنامه‌های سلامت‌محور سالمندان باشد و مورد توجه سیاست‌گذاران و متخصصان حوزه سلامت قرار گیرد.

دکتر صالحیان در پایان با قدردانی از مدیران و کارکنان حوزه معاونت پژوهشی دانشگاه، معاونت پژوهشی دانشکده پرستاری و مامایی و واحد تحصیلات تکمیلی برای فراهم‌سازی شرایط انجام این پژوهش، تأکید کرد: با توجه به چالش آینده کشور در زمینه سالمندی و آسیب‌پذیری این گروه، پرداختن به مطالعات مرتبط با سالمندان می‌تواند در شکل‌گیری جامعه‌ای سالم‌تر و کارآمدتر نقش ارزنده‌ای داشته باشد.

https://scholar.google.com/citations?hl=en&user=IuiE8qIAAAAJ