پایگاه خبری وبدا

مسئول واحد سلامت روان بیمارستان قائم(عج) با اشاره به چالش‌های روان‌شناختی افراد در مسیر رشد فردی گفت: «احساس گناه جدایی» یکی از موانع مهم در فرایند استقلال روانی است و بسیاری از افراد به اشتباه مرزبندی عاطفی را با بی‌وفایی یا قطع رابطه برابر می‌دانند.

دکتر رضا شم‌آبادی، مسئول واحد سلامت روان بیمارستان قائم(عج) در گفت‌وگو با وبدا با اشاره به دغدغه‌های رایج مراجعان در مسیر خودشناسی اظهار کرد: بسیاری از افراد در آستانه تصمیم‌گیری‌های مستقل، مرزبندی در روابط یا فاصله گرفتن از الگوهای فرساینده، با ترس از طرد شدن یا از دست دادن محبت دیگران مواجه می‌شوند.

وی افزود: این افراد معمولاً به دنبال قطع رابطه نیستند، بلکه می‌خواهند رابطه‌ای سالم‌تر و پویاتر داشته باشند، اما در این مسیر با نوعی فشار درونی، نگرانی از ناراحت کردن دیگران یا ترس از طرد شدن روبه‌رو می‌شوند که در روان‌شناسی از آن با عنوان «احساس گناه جدایی» یاد می‌شود.

این متخصص سلامت روان دانشگاه علوم پزشکی مشهد درباره این پدیده توضیح داد: احساس گناه جدایی زمانی شکل می‌گیرد که فرد به‌طور ناهشیار باور داشته باشد مستقل شدن یا ایجاد فاصله سالم عاطفی موجب آسیب دیدن دیگران یا از بین رفتن محبت آن‌ها می‌شود. این باور نادرست باعث می‌شود برخی افراد مرزبندی را با بی‌وفایی یکسان بدانند یا «نه» گفتن را نوعی خودخواهی تلقی کنند و در نتیجه برای حفظ رابطه، از نیازها و مسیر زندگی خود چشم‌پوشی کنند.

دکتر شم‌آبادی با تأکید بر اینکه استقلال به معنای خیانت یا بی‌وفایی نیست، خاطرنشان کرد: مرزبندی سالم هرگز به معنای پایان دادن به عشق و صمیمیت نیست و افراد می‌توانند همزمان با حفظ روابط عاطفی، خود واقعی‌شان را نیز زندگی کنند.

وی در ادامه نخستین گام برای کاهش این احساس را روشن کردن تفاوت میان «مرزبندی» و «کناره‌گیری» دانست و گفت: مرزبندی نه‌تنها رابطه را تضعیف نمی‌کند، بلکه آن را شفاف‌تر و سالم‌تر می‌سازد و درک این تفاوت می‌تواند از شدت احساس گناه بکاهد.

مسئول واحد سلامت روان بیمارستان قائم(عج) شناسایی جملات درونی گناه‌محور مانند «اگر نه بگویم او آسیب می‌بیند» و بررسی واقع‌بینانه آن‌ها را از دیگر راهکارهای مهم دانست و افزود: بهتر است افراد تغییرات را با گام‌های کوچک مانند یک پاسخ منفی کوتاه یا بیان یک درخواست ساده آغاز کنند و از تغییرات ناگهانی و بزرگ پرهیز کنند.

وی همچنین بر ضرورت تفکیک مسئولیت‌های واقعی از مسئولیت‌های خیالی تأکید کرد و گفت: هیچ فردی مسئول احساسات دیگران نیست و هر شخص تنها مسئول نحوه رفتار و کیفیت ارتباط خود با دیگران است.

دکتر شم‌آبادی در پایان تصریح کرد: تمرین استقلال در روابط امن و کم‌خطر می‌تواند اضطراب ناشی از این فرایند را کاهش دهد و در مواردی که احساس گناه جدایی بسیار شدید و فلج‌کننده است، مراجعه به متخصص سلامت روان برای بررسی الگوهای دلبستگی و نقش‌های خانوادگی دوران کودکی می‌تواند راهگشا باشد.