پایگاه خبری وبدا

نتایج پژوهش‌ها نشان داد که مشاوره انگیزشی می‌تواند به‌عنوان یک مداخله مراجع‌محور و مؤثر برای ارتقای تصمیم‌گیری آگاهانه، کاهش موانع فردی و اجتماعی، افزایش انگیزه درونی و بهبود میزان اهدای شیر مادر مورد استفاده قرار گیرد.

دکتر فاطمه‌زهرا کریمی، دانشیار گروه مامایی دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی مشهد،در گفتگو با وب دا با اشاره به این موضوع اظهار کرد: مشاوره انگیزشی می‌تواند به‌عنوان یک مداخله مؤثر در افزایش قصد و تصمیم‌گیری مادران جهت اهدای شیر مورد استفاده قرار گیرد.

دکتر کریمی تمام مقاطع دانشگاهی تا دکترای تخصصی (PhD) بهداشت باروری را با کسب رتبه اول در دانشگاه علوم پزشکی مشهد به پایان رسانده و علاوه بر کسب رتبه اول آزمون ورودی دکترا، افتخاراتی نظیر دانشجوی نمونه دانشگاه، پژوهشگر برتر دانشگاه و دانشجوی برگزیده جشنواره‌های فرهنگی را نیز کسب کرده است. وی در سال‌های ۱۳۸۸ تا ۱۳۹۰ در دانشگاه بیرجند و از سال ۱۳۹۵ تاکنون در دانشگاه علوم پزشکی مشهد به‌عنوان عضو هیأت علمی فعالیت داشته است. در این مدت کوتاه، افتخاراتی همچون مامای نمونه کشوری، چهار دوره پژوهشگر برتر دانشگاه، برگزیده جشنواره شهید مطهری، جشنواره قرآن و عترت و چندین دوره استاد یا پژوهشگر برگزیده دانشکده را کسب کرده است. تاکنون ۹۷ طرح پژوهشی مصوب، ۱۲۳ مقاله پژوهشی، ۱۱۸ مقاله ارائه‌شده در همایش‌های بین‌المللی و داخلی، ۹ محصول فناورانه و تألیف ۷ کتاب از ایشان به ثبت رسیده است.

دکتر کریمی درباره شکل‌گیری ایده پژوهشش بیان کرد: در طی فعالیت بالینی به‌عنوان استاد، با مادران بسیاری مواجه بودم که با وجود تمایل به تغذیه با شیر مادر، در این امر موفقیتی نداشتند. همین موضوع انگیزه من را برای پژوهش در زمینه شیردهی افزایش داد.

وی افزود: اولین پژوهش‌های من در این زمینه در دوره کارشناسی ارشد و زیر نظر دکتر طلعت خدیوزاده، با هدف تعیین اثر تماس پوستی و شیردهی زودهنگام بر تداوم شیردهی انجام شد. همچنین طرحی درباره تأثیر مراقبت کانگورویی از نوزادان نارس بر تداوم تغذیه انحصاری با شیر مادر اجرا کردم.

او ادامه داد: تا کنون بیش از ۱۶ طرح، ۲۸ مقاله پژوهشی در مجلات معتبر و ۴۱ ارائه در همایش‌های داخلی و بین‌المللی در زمینه شناسایی مشکلات و راهکارهای ترویج تغذیه با شیر مادر داشته‌ام.

دانشیار گروه مامایی در تشریح اهمیت موضوع گفت: با وجود مزایای بی‌نظیر شیر مادر، عواملی مانند نقص ایمنی، مصرف داروها، چندقلوزایی، سرطان پستان، نارسی نوزاد، اختلالات متابولیک، آلرژی و عدم تحمل شیر مادر می‌تواند سبب محرومیت شیرخوار از شیر مادر شود. سازمان جهانی بهداشت، اهدای شیر را یک مداخله نجات‌بخش معرفی کرده و از توسعه جهانی بانک‌های شیر انسان حمایت می‌کند. تاکنون بیش از ۷۵۰ بانک شیر در جهان و از سال ۱۳۹۵ تا کنون ۱۲ بانک در ایران ایجاد شده است.

بانک‌های شیر، طبق دستورالعمل‌های مشخص، شیر اهدایی را گردآوری، غربال و پاستوریزه کرده و به بیمارستان‌ها و دریافت‌کنندگان سرپایی ارائه می‌کنند. شیر پاستوریزه‌شده مادران اهداکننده نسبت به شیر خشک ارجحیت بالایی دارد. اما کمبود اهدای شیر توسط مادران مانعی جدّی برای دستیابی به این هدف است. با توجه به نو بودن مفهوم بانک شیر، بسیاری از مادران آگاهی کافی درباره آن ندارند و رفتار آنان تحت تأثیر نگرش، آگاهی و عوامل اجتماعی – فرهنگی قرار دارد

وی افزود: .در این راستا، دو پژوهش با همکاری همکاران طراحی و اجرا شد. ابتدا مطالعه‌ای توصیفی با هدف بررسی میزان آگاهی و نگرش نسبت به اهدای شیر و دریافت شیر اهدایی در زنان مراجعه‌کننده به مراکز جامع سلامت مشهد در سال ۱۴۰۴ انجام شد که نتایج نشان‌دهنده آگاهی پایین و نگرش ضعیف بود..

دکتر کریمی ادامه داد: .مرور مطالعات بین‌المللی نشان داد که مداخلات مشاوره‌ای مبتنی بر شرایط اجتماعی – فرهنگی جامعه هدف می‌تواند به‌طور مؤثری خودکارآمدی مادر را در تصمیم‌گیری و قصد اهدای شیر ارتقا دهد. با مشورت اساتید روانشناسی، مشاوره انگیزشی به‌عنوان روش مناسب انتخاب شد. با توجه به نقش کلیدی ماماها در آموزش و مشاوره سلامت، مطالعه دوم با هدف تعیین تأثیر مشاوره انگیزشی توسط ماما بر خودکارآمدی تصمیم و قصد اهدای شیر در زنان باردار انجام شد. این مشاوره موجب افزایش خودکارآمدی و تقویت قصد اهدای شیر در گروه مداخله شد.

او در پایان ابراز امیدواری کرد: اجرای گسترده این برنامه، با ترویج رفتار خداپسندانه اهدای شیر مادر، می‌تواند نوزادان را از تغذیه طبیعی و سالم بهره‌مند سازد و به ارتقای سلامت مادران، شیرخواران، خانواده‌ها و جامعه کمک کند.