پایگاه خبری وبدا

دومین نشست هم‌اندیشی شورای راهبری مرکز جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با حضور رئیس این مرکز، مدیران جوانی جمعیت ۱۳ دانشگاه علوم پزشکی کشور و به میزبانی دانشگاه علوم پزشکی مشهد برگزار شد.

به گزارش وب دا، دکتر رضا سعیدی در این نشست با تأکید بر ضرورت پرهیز از نگاه‌های ساده‌انگارانه به موضوع جمعیت، اظهار کرد: مسئله جمعیت، موضوعی پیچیده، چندبعدی و راهبردی است و تجربه کشورهای مختلف نشان می‌دهد که صرف هزینه‌های کلان نیز بدون توجه به ابعاد مختلف این مسئله، نتوانسته به افزایش پایدار نرخ باروری منجر شود.

وی افزود: کشورهای مختلف تاکنون میلیاردها دلار برای اجرای سیاست‌های افزایش جمعیت هزینه کرده‌اند، اما به دلیل چندوجهی بودن این مسئله و تأثیر هم‌زمان عوامل فرهنگی، اقتصادی، بهداشتی، درمانی، اجتماعی و همچنین ساختارهای حمایتی و قانونی، نتایج مورد انتظار حاصل نشده است.

نقش عوامل فرهنگی در تفاوت نرخ باروری استان‌ها

رئیس مرکز جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس وزارت بهداشت با بررسی تحولات جمعیتی کشور اظهار کرد: اختلاف قابل توجه نرخ باروری میان استان‌های مختلف، از حدود ۰.۹ فرزند در استان البرز تا بیش از ۲.۵ فرزند در استان سیستان و بلوچستان، نشان‌دهنده نقش تعیین‌کننده عوامل فرهنگی در رفتارهای فرزندآوری است.

وی ادامه داد: بررسی‌های انجام شده نشان می‌دهد مؤلفه‌های فرهنگی حتی بیش از عوامل اقتصادی بر کاهش نرخ باروری اثرگذار بوده‌اند؛ از این‌رو سیاست‌گذاری در حوزه جمعیت باید با رویکردی جامع و متناسب با ویژگی‌های فرهنگی هر منطقه دنبال شود.

کاهش ازدواج، عامل اصلی افت نرخ باروری کشور

دکتر سعیدی با اشاره به شاخص‌های باروری در سال‌های اخیر گفت: در حالی که باروری نکاحی زوجین متأهل از ۲.۴ فرزند در سال ۱۳۹۹ به حدود ۲.۵۲ فرزند در سال ۱۴۰۴ افزایش یافته است، نرخ باروری کل کشور به حدود ۱.۳۶ فرزند کاهش پیدا کرده است.

وی این موضوع را نشان‌دهنده بهبود نسبی رفتار فرزندآوری در میان زوج‌های متأهل دانست و افزود: کاهش تعداد ازدواج‌ها، افزایش تجرد قطعی و بالا رفتن سن ازدواج، از مهم‌ترین عوامل کاهش نرخ باروری در کشور به شمار می‌روند.

رئیس مرکز جوانی جمعیت وزارت بهداشت با اشاره به نتایج پیمایش‌های انجام شده در کشور اظهار کرد: مطالعات نشان می‌دهد زوجین پس از ازدواج همچنان تمایل بالایی به فرزندآوری دارند. از آنجا که در فرهنگ ایرانی و اسلامی، فرزندآوری خارج از چارچوب خانواده جایگاهی ندارد، سیاست‌های جمعیتی باید بیش از گذشته بر تسهیل ازدواج، رفع موانع تشکیل خانواده و فراهم کردن بستر مناسب برای فرزندآوری متمرکز شود.

جمعیت، متأثر از پنج مؤلفه اصلی

دکتر سعیدی با بیان اینکه جمعیت تحت تأثیر پنج مؤلفه اصلی شامل تولد، مرگ، مهاجرت، ترکیب سنی و ترکیب جنسی قرار دارد، خاطرنشان کرد: امروزه حدود نیمی از کشورهای جهان با کاهش نرخ باروری، افزایش سالمندی و رشد منفی جمعیت مواجه هستند؛ پدیده‌ای که متأثر از توسعه‌یافتگی، تغییر سبک زندگی، دگرگونی ارزش‌ها و نگرش‌ها و تغییر اولویت‌های افراد در مسیر دستیابی به اهداف و برنامه‌های زندگی است.

وی تأکید کرد: برای مواجهه مؤثر با چالش‌های جمعیتی، باید از ظرفیت همه دستگاه‌ها و بخش‌های اجرایی، فرهنگی، آموزشی و اجتماعی استفاده شود و سیاست‌های جمعیتی با رویکردی علمی، مستمر و مبتنی بر شواهد دنبال شود.

بررسی عملکرد برنامه‌های هفت‌گانه سلامت خانواده

در ادامه این نشست، مدیران جوانی جمعیت دانشگاه‌های علوم پزشکی تبریز، مازندران، مشهد، شیراز، اصفهان، کرمان، زنجان، کرمانشاه، اهواز، شهید بهشتی، زاهدان، قزوین، قم و ساوه، شاخص‌های کلیدی، عملکردها، چالش‌ها و راهکارهای ارتقای برنامه‌های حوزه سلامت خانواده را مورد بررسی و تحلیل قرار دادند.

در این نشست، وضعیت اجرای برنامه‌های هفت‌گانه حوزه سلامت خانواده شامل جوانی جمعیت، سلامت مادران، سلامت نوزادان، سلامت کودکان، سلامت نوجوانان، جوانان و مدارس، سلامت میانسالان و سلامت سالمندان با هدف تبادل تجربیات، هم‌اندیشی و ارتقای کیفیت اجرای برنامه‌های ملی، ارزیابی و بررسی شد.