پایگاه خبری وبدا

فوق‌تخصص غدد و عضو هیأت علمی  گروه داخلی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر ضرورت نگاه علمی و تخصصی به درمان چاقی گفت: چاقی علاوه بر افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی و عروقی، با بیش از ۲۰۰ بیماری از جمله برخی سرطان‌ها ارتباط دارد و درمان آن باید با توجه به شرایط جسمی، بیماری‌های زمینه‌ای و نیازهای هر فرد و زیر نظر پزشک انجام شود.

دکتر زهرا مظلوم‌خراسانی در نشست خبری با موضوع «داروهای تزریقی لاغری، واقعیت‌های پزشکی و مخاطرات آن» اظهار کرد: داروهای درمان چاقی در موارد مشخص می‌توانند اثربخش باشند، اما پیش از هرگونه اقدام درمانی باید وضعیت فرد از نظر اضافه‌وزن، چاقی، ابتلا به دیابت یا سایر بیماری‌های زمینه‌ای به‌طور دقیق ارزیابی شود تا درمان متناسب با شرایط او انتخاب شود.

وی با اشاره به اهمیت ارزیابی وضعیت وزنی افراد افزود: یکی از روش‌های اولیه و ساده برای بررسی وضعیت وزن، محاسبه شاخص توده بدنی یا BMI است؛ البته تفسیر این شاخص باید با توجه به سن، مرحله رشد، وضعیت بلوغ و شرایط سنی فرد، از جمله پیش و پس از ۱۸ سالگی و پس از ۶۰ سالگی، انجام شود.

داروهای مؤثر در درمان چاقی؛ ضرورت دسترسی و مصرف اصولی

این فوق‌تخصص غدد با بیان اینکه برخی داروهای جدید توانسته‌اند به بخشی از اهداف درمانی پزشکان در حوزه کنترل قند خون و وزن کمک کنند، اظهار کرد: با وجود اثربخشی این داروها در موارد مشخص، نبود پوشش بیمه‌ای برای برخی از آن‌ها می‌تواند مشکلاتی در روند درمان بیماران ایجاد کند؛ موضوعی که به‌ویژه برای افراد با درآمد کمتر دشوارتر است.

دکتر مظلوم‌خراسانی با اشاره به ارتباط چاقی و اضافه‌وزن با بیماری‌های قلبی و عروقی و برخی سرطان‌ها گفت: سرطان‌های پستان و رحم در زنان و سرطان پروستات در مردان از جمله مواردی هستند که در بحث ارتباط چاقی با بیماری‌ها مطرح می‌شوند.

وی درباره درخواست برخی بیماران برای تهیه داروهای خارجی یا سفارش اینترنتی داروهای لاغری نیز تأکید کرد: داروهای تجویزشده از سوی پزشک و موجود در داروخانه‌ها، بر اساس ملاحظات علمی و شرایط بیمار انتخاب می‌شوند و نباید صرفاً بر اساس تبلیغات یا ترجیح به یک برند خاص اقدام به تهیه و مصرف دارو کرد.

این عضو هیأت علمی  دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به تأثیر داروهای کاهش وزن بر ترکیب بدن افزود: هنگام کاهش وزن، علاوه بر بافت چربی، ممکن است توده عضلانی نیز تحت تأثیر قرار گیرد؛ بنابراین، این تصور که دارویی وجود دارد که صرفاً چربی را کاهش دهد و هیچ تأثیری بر سایر بافت‌های بدن نداشته باشد، از نظر علمی درست نیست.

هشدار درباره فروش دارو در عطاری‌ها و تبلیغات غیرتخصصی

دکتر مظلوم‌خراسانی با تأکید بر ممنوعیت فروش داروهای شیمیایی در عطاری‌ها خاطرنشان کرد: دارو باید از مسیرهای مجاز و داروخانه‌ها تهیه شود. وی در همین زمینه به شناسایی و پلمب یک محل نامعتبر فروش دارو اشاره کرد که به گفته او، داروی قلبی را به‌صورت کیلویی عرضه می‌کرد؛ اقدامی که با پیگیری دانشکده داروسازی، معاونت غذا و دارو و سازمان نظام پزشکی انجام شد، اما فرد موردنظر پس از مدتی فعالیت خود را در فضای مجازی ادامه داد.

وی با تأکید بر ضرورت مراجعه به افراد دارای صلاحیت علمی در حوزه درمان چاقی اظهار کرد: درمان چاقی موضوعی تخصصی و مبتنی بر دانش پزشکی است و افراد نباید بدون داشتن دانش و صلاحیت لازم در این زمینه مداخله یا توصیه درمانی ارائه کنند. وی همچنین بر تفکیک حوزه طب سنتی ایرانی از عنوان «طب اسلامی» تأکید کرد و گفت: در حوزه پزشکی چیزی به نام طب اسلامی نداریم.

این فوق‌تخصص غدد با اشاره به گستردگی پیامدهای چاقی افزود: در گذشته ارتباط چاقی با ۳۳ بیماری مطرح بود، اما امروزه این ارتباط به بیش از ۲۰۰ بیماری رسیده است که برخی سرطان‌ها نیز در میان آن‌ها قرار دارند.

وی همچنین با اشاره به ضرورت بررسی ایمنی داروها پیش از ورود به عرصه درمان انسانی گفت: ورود دارو به حوزه درمان انسان، از جمله در زمینه درمان چاقی، باید پس از انجام و تأیید مراحل مطالعاتی و آزمایش‌های مربوط انجام شود.

دکتر مظلوم‌خراسانی با اشاره به تفاوت منع مصرف مطلق و نسبی داروها تصریح کرد: شرایط بیماران از نظر امکان مصرف دارو یکسان نیست و برخی افراد منع مصرف مطلق و برخی دیگر منع مصرف نسبی دارند. همچنین در بیمارانی که به دلیل اختلالات روان‌پزشکی دارو مصرف می‌کنند، باید با توجه به تشخیص پزشک معالج و با در نظر گرفتن احتمال تداخل دارویی، درباره درمان چاقی تصمیم‌گیری شود تا خللی در روند درمان بیماری زمینه‌ای ایجاد نشود.

ثبت ۴۹ مورد عارضه مرتبط با آمپول‌های لاغری؛ ۹ مورد جدی

در ادامه این نشست، دکتر الهام صابرفریمانی، کارشناس امور داروخانه‌های معاونت غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی مشهد و رئیس کمیسیون دارو و تجهیزات سازمان نظام پزشکی مشهد، با اشاره به افزایش توجه عمومی به داروهای تزریقی کاهش وزن اظهار کرد: با رواج داروهایی مانند اوزمپیک و مانجارو، تبلیغات گسترده‌ای درباره این محصولات در فضای مجازی شکل گرفت و برخی افراد بدون توجه کافی به عوارض احتمالی، به مصرف آن‌ها روی آوردند.

وی افزود: در کشورهای توسعه‌یافته، قوانین و نظارت‌های سخت‌گیرانه‌ای برای تجویز و مصرف داروها وجود دارد، اما در کشور ما تبلیغات کنترل‌نشده و ضعف نظارت در این زمینه از جمله چالش‌های مهم بوده است.

دکتر صابرفریمانی با اشاره به ورود برخی مجموعه‌های غیرمرتبط به حوزه تبلیغ و عرضه محصولات لاغری تصریح کرد: امروزه شرکت‌های آرایشی و بهداشتی نیز در زمینه عرضه انواع کرم‌ها با ادعای درمان چاقی یا رفع ترک‌های پوستی فعالیت تبلیغاتی دارند. همچنین گزارش‌هایی از ورود برخی داروها به محیط‌هایی مانند باشگاه‌های ورزشی وجود دارد؛ درحالی‌که در این مراکز ممکن است پزشک حضور نداشته باشد.

وی با بیان اینکه سه کارخانه در ایران در زمینه تولید این نوع داروها فعالیت دارند، افزود: آنچه بیش از برند دارو اهمیت دارد، مصرف صحیح آن بر اساس تجویز و نظر پزشک است. فروش این داروها بدون نسخه ممنوع است و عرضه آن‌ها باید با تجویز پزشک متخصص انجام شود.

این کارشناس امور داروخانه‌های معاونت غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به تفاوت داروهای بدون نسخه و داروهای نیازمند نسخه پزشک گفت: برخی داروها در گروه داروهای قابل عرضه بدون نسخه یا OTC قرار می‌گیرند، اما داروهای لاغری مورد بحث از این گروه نیستند و باید با نسخه پزشک عرضه شوند.

وی همچنین از بروز مواردی از فشار و تهدید کارکنان داروخانه‌ها برای دریافت دارو بدون نسخه خبر داد و تأکید کرد: بازرسی داروخانه‌ها به‌صورت مستمر انجام می‌شود و در صورت مشاهده تخلف، اقدامات قانونی لازم صورت می‌گیرد.

دکتر صابرفریمانی با اشاره به امکان ثبت و پیگیری گزارش‌های مردمی در سامانه ۱۹۰ خاطرنشان کرد: بخشی از گزارش‌های ثبت‌شده در این سامانه به حوزه دارو مربوط است و این موارد در اسرع وقت مورد بررسی قرار می‌گیرند.

وی در ادامه درباره عوارض داروهای تزریقی لاغری گفت: ثبت عوارض دارویی توسط داروسازان از طریق سامانه مربوط در سازمان غذا و دارو انجام می‌شود و تاکنون ۴۹ مورد عارضه مرتبط با آمپول‌های لاغری در این سامانه ثبت شده است که ۹ مورد آن در گروه عوارض جدی قرار دارد.

درمان چاقی فراتر از مصرف دارو است

رئیس کمیسیون دارو و تجهیزات سازمان نظام پزشکی مشهد با تأکید بر ضرورت همراهی دارودرمانی با اصلاح سبک زندگی گفت: برخی داروها در کنترل اشتها اثرگذاری بالایی دارند، اما تجویز آن‌ها باید به‌گونه‌ای باشد که رژیم غذایی مناسب حفظ شود و به اصلاح رفتارهای تغذیه‌ای فرد کمک کند.

وی با انتقاد از تبلیغات داروهای لاغری از سوی افراد فاقد صلاحیت تخصصی در فضای مجازی افزود: گاهی مربیان باشگاه‌های ورزشی یا افرادی که تجربه شخصی کاهش وزن داشته‌اند، اقدام به تبلیغ داروهای لاغری می‌کنند؛ درحالی‌که تجربه فردی یا فعالیت در حوزه‌های غیرپزشکی، جایگزین دانش و صلاحیت تخصصی برای توصیه دارویی نیست.

دکتر صابرفریمانی همچنین نسبت به تجویز یا عرضه داروهای لاغری در سالن‌های زیبایی و باشگاه‌های ورزشی هشدار داد و گفت: در برخی موارد، دارو یا آمپول لاغری در چنین محیط‌هایی به افراد پیشنهاد شده و مصرف آن بدون ارزیابی پزشکی، مشکلات جدی برای سلامت آنان ایجاد کرده است. وی به موردی اشاره کرد که فرد پس از مصرف چنین دارویی، حدود شش ماه درگیر بیماری و عوارض جدی شده بود.

وی در پایان تأکید کرد: درمان چاقی باید با ارزیابی وضعیت سلامت فرد، انتخاب داروی مناسب و نظارت پزشک انجام شود و تبلیغات فضای مجازی، توصیه افراد فاقد صلاحیت یا تهیه دارو از مسیرهای غیرمجاز نباید جایگزین مشاوره و درمان تخصصی شود.