«وفاق» و نگاه تیمی به نظام سلامت، مسیر توسعه آموزش پزشکی کشور را هموار میکند
معاون آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با تأکید بر ضرورت تقویت روحیه وفاق، همافزایی و نگاه ملی در نظام آموزش پزشکی کشور گفت: اگر دانشگاهها و گروههای آموزشی، رشد و موفقیت خود را در گرو رشد مجموعه نظام سلامت ببینند و خود را اعضای یک تیم ملی بدانند، بسیاری از چالشها و رقابتهای فرسایشی در حوزه آموزش پزشکی به مسائل قابل حل تبدیل خواهد شد.
به گزارش وب دا، دکتر طاهره چنگیز در نشست با رئیس دانشگاه علوم پزشکی مشهد و معاونان این دانشگاه، با اشاره به شرایط کشور و ضرورت استمرار خدمترسانی در حوزه سلامت، اظهار کرد: یکی از مهمترین موضوعاتی که باید در حوزه آموزش و پژوهش نیز مورد توجه قرار گیرد، همان رویکردی است که دولت چهاردهم بر آن تأکید دارد؛ یعنی وفاق، همدلی، پرهیز از ایجاد شکاف و حرکت در مسیر منافع ملی.
وی افزود: وزارت بهداشت نیز بر این باور است که همه فعالان حوزه سلامت، فارغ از دانشگاه، دانشکده، گروه آموزشی یا جایگاه سازمانی، اعضای یک «تیم ملی سلامت» هستند و اگر این نگاه از عمق جان پذیرفته شود، بسیاری از رویکردها و تصمیمها در حوزه آموزش و پژوهش نیز تغییر خواهد کرد.
ضرورت عبور از رقابت فرسایشی در آموزش پزشکی
معاون آموزشی وزارت بهداشت با انتقاد از غلبه نگاه رقابتی بر برخی فرآیندهای آموزشی و دانشگاهی، تصریح کرد: نباید رشد یک دانشگاه یا گروه آموزشی را زمانی موفقیت بدانیم که دیگران رشد نکرده باشند؛ بلکه زمانی میتوان از موفقیت واقعی سخن گفت که رشد یک مجموعه، زمینهساز رشد محیط پیرامون آن نیز باشد.
وی این رویکرد را یکی از الزامات توسعه آموزش پزشکی دانست و افزود: اگر دانشگاهها و گروههای آموزشی با چنین نگاهی حرکت کنند، بسیاری از اختلافات و چالشهای موجود بهصورت طبیعی کاهش خواهد یافت و ظرفیتهای جدیدی برای همکاری و همافزایی ایجاد میشود.
افزایش ظرفیت جذب اعضای هیأت علمی با رویکرد عادلانه
معاون آموزشی وزارت بهداشت در ادامه به روند پیگیری مجوزهای جذب اعضای هیأت علمی اشاره کرد و گفت: برای فراخوان جذب اعضای هیأت علمی، تلاشهای گستردهای در سطح وزارت بهداشت انجام شد و در نهایت ظرفیت قابل توجهی برای جذب ایجاد شد که توزیع آن نیز با استفاده از شاخصهای مشخص و با توجه به شرایط دانشگاهها صورت گرفت.
دکتر چنگیز افزود: در این فرآیند، دانشگاهها و دانشکدههای علوم پزشکی کوچکتر نیز مورد توجه قرار گرفتند تا صرفاً به دلیل تفاوت در مقیاس، از ظرفیت جذب محروم نشوند. برای این مجموعهها سهم مشخصی در نظر گرفته شد و ظرفیت باقیمانده نیز بر اساس شاخصهای مورد توافق میان دانشگاهها توزیع شد.
وی همچنین با اشاره به همکاری معاونتهای آموزشی و پژوهشی وزارت بهداشت در این زمینه اظهار کرد: بخشی از ظرفیتهای جذب نیز به حوزه پژوهش اختصاص یافت و حتی در عمل میزان اختصاصیافته به این حوزه از توافق اولیه نیز فراتر رفت.
امکان استفاده از ظرفیتهای جذب باقیمانده برای رشتههای مورد نیا
معاون آموزشی وزارت بهداشت درباره ظرفیتهای خالی احتمالی در برخی رشتهها نیز گفت: در صورت باقی ماندن ظرفیت جذب در برخی رشتهها، امکان استفاده از ظرفیتهای باقیمانده برای رشتههایی که متقاضی واجد شرایط بیشتری دارند، وجود خواهد داشت.
وی افزود: این امکان میتواند به دانشگاهها کمک کند تا متناسب با نیاز واقعی خود، از ظرفیتهای جذب استفاده کنند و ظرفیتهای موجود به دلیل عدم وجود متقاضی واجد شرایط در یک رشته، بلااستفاده باقی نماند.
دکتر چنگیز همچنین بر ضرورت جلوگیری از محدود کردن مجوزها به یک رشته یا گروه خاص تأکید کرد و گفت: مجوزها باید به شکلی تعریف شوند که دانشگاه بتواند بر اساس نیاز واقعی و شرایط روز، از ظرفیتهای خود استفاده کند.
جذب اعضای هیأت علمی تعهداتی؛ فرصتی برای جبران کمبود نیروی انسانی
وی در بخش دیگری از سخنان خود، با تأکید بر اینکه جذب اعضای هیأت علمی تعهداتی در شرایط فعلی منع قانونی ندارد، اظهار کرد: بخش قابل توجهی از نیاز دانشگاههای علوم پزشکی کشور از طریق اعضای هیأت علمی تعهداتی و نیروهای سرباز تأمین میشود و حذف این مسیر میتواند فشار مضاعفی بر دانشگاهها وارد کند.
معاون آموزشی وزارت بهداشت تأکید کرد: استفاده از ظرفیت اعضای هیأت علمی تعهداتی باید با برنامهریزی دقیق و هماهنگی میان معاونت آموزشی، معاونت توسعه و دانشکدهها انجام شود و دانشگاهها باید از پیش مشخص کنند که در سال آینده در چه رشتهها و گروههایی با کمبود نیرو مواجه خواهند بود.
دکتر چنگیز خاطرنشان کرد: لازم است برای جذب نیروهای تعهداتی، علاوه بر نیاز فعلی، به آینده شغلی و امکان استمرار فعالیت آنان نیز توجه شود تا این نیروها پس از پایان دوره تعهد، بدون چشمانداز روشن شغلی رها نشوند.
« زیج هیأت علمی»؛ ضرورتی برای برنامهریزی نیروی انسانی دانشگاه
معاون آموزشی وزارت بهداشت پیشنهاد کرد دانشگاهها برای هر گروه آموزشی، تصویری دقیق از وضعیت اعضای هیأت علمی خود تهیه کنند و گفت: همانگونه که در نظام سلامت برای جمعیت و گروههای سنی مختلف برنامهریزی میکنیم، باید برای اعضای هیأت علمی نیز یک «زیج هیأت علمی» داشته باشیم.
وی افزود: باید میان اعضای هیأت علمی از نظر سن، سابقه و تجربه تعادل وجود داشته باشد تا انتقال تجربه به نسل جدید بهصورت مستمر انجام شود و دانشگاهها با موج بازنشستگی و خروج همزمان تعداد زیادی از اعضای هیأت علمی مواجه نشوند.
دکتر چنگیز، جانشینپروری را یکی از شاخصهای مهم ارزیابی گروههای آموزشی دانست و گفت: گروههای آموزشی باید برای آینده خود برنامه داشته باشند و دانشگاه نیز باید جانشینپروری را بهعنوان یک مطالبه جدی از گروهها دنبال کند
بازنگری در مسیر آموزش بینالملل و ضرورت ساماندهی آن
وی در ادامه به موضوع آموزش بینالملل پرداخت و گفت: آموزش بینالملل در سالهای اخیر نیازمند ساماندهی و استانداردسازی مجدد بود و در دوره جدید، این حوزه در شورای عالی برنامهریزی مجدداً فعال شده است.
معاون آموزشی وزارت بهداشت با اشاره به ارزیابی وضعیت آموزش بینالملل دانشگاهها افزود: برخی رویههای غیرمنضبط در جذب دانشجویان بینالملل میتواند پیامدهای آموزشی، مالی و حتی امنیتی داشته باشد؛ بنابراین لازم است جذب دانشجوی خارجی، ثبت اطلاعات، وضعیت اقامت و فرآیندهای آموزشی آنان کاملاً در چارچوب مقررات و با هماهنگی دستگاههای ذیربط انجام شود
چنگیز از تدوین دستورالعملهای جدید در حوزه آموزش بینالملل خبر داد و گفت: سازوکار مالی آموزش بینالملل و همچنین ساختار و تشکیلات این حوزه در دانشگاهها در حال ساماندهی است و دستورالعملهای مربوطه پس از طی مراحل نهایی ابلاغ خواهد شد.
وی همچنین با تأکید بر انعطافپذیری ظرفیتهای آموزش بینالملل اظهار کرد: دانشگاهها میتوانند متناسب با ظرفیتها و مزیتهای خود، برنامههای مشترک آموزشی، دورههای کوتاهمدت، برنامههای مشترک و حتی برخی مدلهای همکاری آموزشی بینالمللی را پیشنهاد دهند.
تأکید بر توسعه آموزش بینالملل متناسب با ظرفیتهای دانشگاه مشه
معاون آموزشی وزارت بهداشت با اشاره به ظرفیتهای دانشگاه علوم پزشکی مشهد در حوزه بینالملل، از امکان طراحی برنامههای مشترک آموزشی با دانشگاههای کشورهای منطقه سخن گفت و افزود: ظرفیتهای موجود میتواند زمینهساز توسعه همکاریهای آموزشی با کشورهای همسایه و منطقه شود
دکتر چنگیز خاطرنشان کرد: مدل همکاریهای بینالمللی صرفاً به پذیرش دانشجو برای تحصیل کامل در ایران محدود نیست و دورههای مشترک، دورههای کوتاهمدت، برنامههای آموزشی مشترک و حتی ایجاد شعب یا مراکز آموزشی با رعایت ضوابط مربوطه نیز میتواند مورد توجه قرار گیرد.
ضرورت آمادگی دانشگاهها برای سناریوهای مختلف آغاز سال تحصیلی
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به آغاز سال تحصیلی جدید، بر ضرورت آمادگی دانشگاهها برای شرایط مختلف تأکید کرد و گفت: اگرچه آموزش حضوری در دانشگاههای علوم پزشکی استمرار داشته است، اما دانشگاهها باید برای شرایط پیشبینینشده نیز برنامه جایگزین داشته باشند
معاون آموزشی وزارت بهداشت، توجه به وضعیت رفاهی و معیشتی دانشجویان، دستیاران و اعضای هیأت علمی را از عوامل مهم پایداری محیط دانشگاه دانست و افزود: موضوعاتی مانند خوابگاه و تغذیه دانشجویان باید با دقت بیشتری مورد توجه قرار گیرد.
دکتر چنگیز همچنین بر ضرورت حفظ استانداردهای ارزشیابی و آزمونهای آموزشی تأکید کرد و گفت: در فرآیندهای آموزشی، انعطاف لازم وجود دارد، اما آزمون باید ارزش واقعی ارزشیابی داشته باشد و نمیتوان از آزمونهایی که صرفاً جنبه شکلی دارند، حمایت کرد.
وی با اشاره به احتمال استمرار برخی محدودیتها و شرایط محیطی نیز افزود: دانشگاهها باید در کنار برنامه آموزش حضوری، برای آموزش غیرحضوری و دسترسی دانشجویان به محتوای باکیفیت آموزشی نیز آماده باشند تا در صورت بروز شرایط خاص، روند آموزش دچار اختلال نشود
نهایی شدن آییننامه پایههای تشویقی اعضای هیأت علمی
دکتر چنگیز در ادامه با اشاره به آییننامه پایههای تشویقی اعضای هیأت علمی اظهار کرد: تدوین این آییننامه در وزارت بهداشت با توجه به مأموریتها و وظایف هفتگانه اعضای هیأت علمی انجام شده و مجموعه آییننامه و شیوهنامههای اجرایی آن اکنون به مراحل نهایی رسیده است.
وی افزود: در تدوین این آییننامه تلاش شده است علاوه بر پژوهش، حوزههایی همچون آموزش، آموزش بالینی و سایر وظایف اعضای هیأت علمی نیز مورد توجه قرار گیرد و سازوکار اجرایی آن متناسب با شرایط دانشگاههای علوم پزشکی طراحی شود.
معاون آموزشی وزارت بهداشت همچنین از پیگیری اصلاحات لازم برای جلوگیری از ایجاد مشکل در احتساب پایههای تشویقی در فرآیند بازنشستگی اعضای هیأت علمی خبر داد
ارزیابی عملکرد بردهای تخصصی و تقویت هماهنگی با دانشگاهها
وی همچنین بر ضرورت هماهنگی بیشتر در انتخاب اعضای بردهای تخصصی با دانشگاهها و گروههای آموزشی تأکید کرد و گفت: پیشنهاد اعضای بردها عمدتاً از سوی دانشگاهها ارائه میشود و لازم است این فرآیند با هماهنگی مؤثرتر با گروههای آموزشی انجام شود
دکتر چنگیز از برنامهریزی برای ارزیابی عملکرد بردها در دوره گذشته و دریافت پیشنهادهای دانشگاهها برای دوره آینده خبر داد و اظهار امیدواری کرد این فرآیند در آینده با دقت و اثربخشی بیشتری انجام شود
حمایت از دانشکدههای اقماری با محوریت توانمندسازی
معاون آموزشی وزارت بهداشت در بخش پایانی سخنان خود، توسعه دانشکدههای اقماری را نیازمند نگاه متوازن و برنامهریزیشده دانست و گفت: رشد متوازن و منطقی دانشکدههای اقماری نباید متوقف شود؛ چراکه بسیاری از دانشگاههای علوم پزشکی امروز کشور، مسیر توسعه خود را از همین دانشکدهها آغاز کردهاند.
وی تأکید کرد: حمایت از دانشکدههای اقماری باید به معنای مشاوره، توانمندسازی و کمک به طراحی مسیر رشد متوازن باشد، نه اینکه هر نوع توسعهای بدون توجه به نیازهای منطقهای و ظرفیتهای واقعی دنبال شود.
دکتر چنگیز با اشاره به ظرفیت مناطق مرزی کشور افزود: دانشکدهها و مجتمعهای آموزش عالی سلامت در مناطق مرزی میتوانند از ظرفیت جغرافیایی خود برای توسعه آموزشهای مورد نیاز کشورهای همسایه نیز استفاده کنند و با طراحی مأموریتهای ویژه، علاوه بر تأمین نیازهای کشور، به توسعه اقتصادی و اجتماعی مناطق مرزی کمک کنند.
وی خاطرنشان کرد: دانشگاهها باید با شناخت دقیق نقاط قوت، ضعف، فرصتها و تهدیدهای خود، مسیر توسعه را انتخاب کنند و در این مسیر از مشاوره و حمایت وزارت بهداشت بهره ببرند.
تأکید بر تصمیمگیری برای آینده سلامت کشور
معاون آموزشی وزارت بهداشت در پایان با تأکید بر مسئولیت مشترک دانشگاههای علوم پزشکی در قبال آینده نظام سلامت کشور گفت: اگر همه ما وظایف خود را بهدرستی بشناسیم و با نگاه ملی، همدلانه و مبتنی بر مصالح کشور تصمیم بگیریم، میتوانیم مسیرهای جدیدی برای توسعه آموزش پزشکی، تربیت نیروی انسانی و ارتقای سلامت مردم ایجاد کنیم.
چنگیز با اشاره به جایگاه مشهد و بارگاه منور حضرت امام رضا(ع)، ابراز امیدواری کرد با بهرهگیری از ظرفیتهای علمی و معنوی این شهر و همکاری همه بخشهای نظام سلامت، تصمیمهایی اتخاذ شود که به نفع دانشگاه، جوانان و آینده سلامت کشور باشد.
درج نظر