پایگاه خبری وبدا

مدیر دفتر مطالعات و توسعه آموزش پزشکی، از اجرای یک فرایند جامع و نظام‌مند برای طراحی، تدوین، اعتبارسنجی، تصویب، استقرار و ارزیابی نخستین راهنمای بومی «استفاده مسئولانه و اخلاقی از هوش مصنوعی مولد (Generative AI) در آموزش عالی علوم پزشکی» خبر داد.

دکتر حمیدرضا کیانی‌فر در گفتگو با وب‌دا، با اشاره به گسترش روزافزون کاربرد ابزارهای هوش مصنوعی مولد در آموزش عالی اظهار کرد: به‌منظور پاسخ به چالش‌های اخلاقی، آموزشی و حرفه‌ای ناشی از این فناوری و پر کردن خلأهای موجود در این حوزه، فرایندی مبتنی بر مدل ADEE طراحی و اجرا شد که هدف آن تدوین و استقرار یک چارچوب بومی، نوآورانه و مبتنی بر مشارکت ذی‌نفعان برای استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی مولد در آموزش پزشکی بود.

وی افزود: این پروژه در چند فاز متوالی شامل نیازسنجی، تشکیل کارگروه تخصصی، تدوین اصول و راهنماهای اخلاقی، فرهنگ‌سازی، آموزش، ایجاد زیرساخت‌های اجرایی و ارزیابی مستمر اجرا شد. در مرحله طراحی، علاوه بر مرور نظام‌مند ادبیات علمی، سیاست‌ها و راهنماهای مرتبط در ۱۰ دانشگاه برتر جهان نیز مورد تحلیل قرار گرفت تا ضمن بهره‌گیری از تجارب بین‌المللی، امکان بومی‌سازی اصول متناسب با نظام آموزش علوم پزشکی کشور فراهم شود.

دکتر کیانی‌فر خاطرنشان کرد: نسخه اولیه راهنما با تأکید بر اصولی همچون شفافیت، صداقت علمی، عدالت، پاسخگویی، حفظ حریم خصوصی و کرامت انسانی تدوین و سپس از طریق فرایند دلفیِ دو مرحله‌ای اعتبارسنجی شد. در این فرایند، علاوه بر استادان و صاحب‌نظران داخلی، سه تن از اساتید برجسته و شناخته‌شده بین‌المللی در حوزه اخلاق هوش مصنوعی و آموزش پزشکی نیز در ارزیابی و بازنگری راهنما مشارکت داشتند که نقش مهمی در ارتقای اعتبار علمی و انطباق آن با استانداردهای جهانی ایفا کرد.

وی ادامه داد: پس از اعمال اصلاحات و تکمیل فرایند اعتبارسنجی، نسخه نهایی راهنما در جلسه شماره ۹۴۶ شورای آموزشی دانشگاه علوم پزشکی مشهد سال گذشته مطرح شد و به تصویب اعضای شورا رسید. این راهنما هم‌اکنون وارد مرحله استقرار و اجرا شده و از طریق وب‌سایت قطب علمی تکنولوژی آموزشی در علوم پزشکی در دسترس دانشگاه‌ها، اعضای هیئت علمی، دانشجویان و کارکنان قرار دارد.

دکتر کیانی‌فر افزود: مراحل بعدی این برنامه شامل توسعه فعالیت‌های فرهنگ‌سازی و اطلاع‌رسانی، ارائه آموزش‌های هدفمند به گروه‌های مختلف ذی‌نفع، فراهم‌سازی بسترهای اجرایی لازم و همچنین ارزیابی و بازنگری مستمر اقدامات انجام‌شده خواهد بود.

وی با اشاره به نتایج اولیه ارزیابی‌ها گفت: ارزشیابی این فرایند بر اساس مدل «کرک‌پاتریک» طراحی شده و تاکنون سطوح اول و دوم آن اجرا شده است. نتایج اولیه نشان‌دهنده استقبال مناسب مخاطبان و ارزیابی مثبت راهنمای تدوین‌شده از نظر ضرورت، جامعیت، وضوح و قابلیت اجرا بوده است.

دکتر کیانی‌فر ضمن قدردانی از مشارکت‌کنندگان این طرح اظهار داشت: این فرایند با همکاری مهندس وحیده ذوالفقاری، دکتر فرزانه صداقت‌کار، دکتر علی علمداران، دکتر محسن نعمتی، دکتر مجید خادم‌رضاییان، دکتر محمدرضا کارگزار، دکتر لیلا مشهدی، دکتر میترا احدی، دکتر معصومه محمدحسین‌زاده، خانم فاطمه پوراسماعیل، خانم تکتم عرفانی و سایر همکاران محترم معاونت آموزشی دانشگاه علوم پزشکی مشهد به انجام رسیده است.

وی تأکید کرد که این راهنما به‌عنوان نخستین چارچوب جامع بومی در زمینه استفاده مسئولانه و اخلاقی از هوش مصنوعی مولد در آموزش عالی علوم پزشکی، می‌تواند الگویی ارزشمند برای سایر دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی کشور در مسیر بهره‌گیری ایمن، مسئولانه و اثربخش از فناوری‌های نوین هوش مصنوعی باشد.

راهنمای استفاده مسئولانه و اخلاقی از هوش مصنوعی مولد در آموزش عالی علوم پزشکی

لینک راهنما: https://cemet.mums.ac.ir/ethicalai