پایگاه خبری وبدا

متخصص روان‌شناسی بالینی بیمارستان روان‌پزشکی ابن‌سینا، از مراکز درمانی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با تأکید بر اینکه اختلال وسواسی ـ جبری (OCD) یک عادت ساده یا ضعف شخصیتی نیست، گفت: این اختلال با تشخیص زودهنگام و درمان تخصصی قابل کنترل است و بهره‌گیری از درمان شناختی ـ رفتاری، به‌ویژه روش «مواجهه و جلوگیری از پاسخ (ERP)، در کنار دارودرمانی، نقش مؤثری در بهبود علائم و ارتقای کیفیت زندگی بیماران دارد.

فاطمه کاشی‌پزان جوان در گفتگو با وب دا  با اشاره به اینکه بسیاری از افراد ممکن است گاهی افکار تکرارشونده یا رفتارهای بررسی‌کننده را تجربه کنند، اظهار کرد: زمانی که این افکار و رفتارها شدت پیدا کرده و زندگی روزمره، روابط اجتماعی، تحصیل یا شغل فرد را مختل کند، با اختلال وسواسی ـ جبری یا OCD مواجه هستیم؛ اختلالی که نیازمند تشخیص و درمان تخصصی است.

وی با بیان اینکه در این اختلال، فرد با افکار، تصاویر یا تمایلات ناخواسته و مکرر مواجه می‌شود، افزود: این افکار اضطراب شدیدی ایجاد می‌کنند و بیمار برای کاهش این اضطراب، ناچار به انجام رفتارهای تکراری مانند شست‌وشوی مکرر، بررسی چندباره، نظم‌دهی افراطی یا شمارش می‌شود.

تشخیص زودهنگام از مزمن شدن بیماری جلوگیری می‌کند

این متخصص روان‌شناسی بالینی، آگاهی خانواده‌ها و خود فرد از علائم هشداردهنده را مهم‌ترین گام در تشخیص زودهنگام بیماری دانست و گفت: وجود افکار مزاحم و ناخواسته، انجام رفتارهای تکراری برای کاهش اضطراب و صرف بیش از یک ساعت در روز برای این افکار و رفتارها، به‌ویژه اگر موجب اختلال در عملکرد تحصیلی، شغلی یا اجتماعی شود، از مهم‌ترین نشانه‌هایی است که نیاز به مراجعه به روان‌شناس یا روان‌پزشک را نشان می‌دهد.

وی افزود: یکی از ویژگی‌های مهم بیماران مبتلا به OCD آن است که معمولاً غیرمنطقی بودن افکار خود را درک می‌کنند، اما توانایی متوقف کردن آن‌ها را ندارند؛ موضوعی که این اختلال را از برخی بیماری‌های روان‌پریشی متمایز می‌کند.

درمان شناختی ـ رفتاری و «مواجهه و جلوگیری از پاسخ»؛ استاندارد طلایی درمان

کاشی‌پزان جوان با تأکید بر اینکه اختلال وسواس قابل درمان و کنترل است، اظهار داشت: درمان شناختی ـ رفتاری (CBT) مؤثرترین روش روان‌درمانی برای این بیماران به شمار می‌رود و به افراد کمک می‌کند افکار غیرمنطقی و الگوهای رفتاری ناسازگار خود را شناسایی و اصلاح کنند.

وی ادامه داد: مهم‌ترین تکنیک این رویکرد، روش مواجهه و جلوگیری از پاسخ (Exposure and Response Prevention یا ERP) است که به‌عنوان استاندارد طلایی درمان روان‌شناختی OCD شناخته می‌شود. در این روش، بیمار به‌تدریج و تحت نظر درمانگر در موقعیت‌های اضطراب‌آور قرار می‌گیرد، اما از انجام رفتارهای وسواسی خودداری می‌کند تا مغز به مرور بیاموزد اضطراب حتی بدون انجام رفتارهای اجباری نیز کاهش می‌یابد.

بهترین نتیجه با ترکیب روان‌درمانی و دارودرمانی

این متخصص روان‌شناسی بیمارستان ابن‌سینا با اشاره به نقش دارودرمانی گفت: داروهای تجویزشده توسط روان‌پزشک با تنظیم برخی انتقال‌دهنده‌های عصبی مغز، به کاهش علائم بیماری کمک می‌کنند و در اغلب موارد، ترکیب دارودرمانی با روان‌درمانی شناختی ـ رفتاری و روش مواجهه و جلوگیری از پاسخ، بهترین نتایج درمانی را به همراه دارد.

وی تأکید کرد: روند درمان نیازمند صبر، استمرار و همکاری بیمار است و ممکن است دستیابی به بهبود قابل‌توجه، چند هفته یا چند ماه زمان ببرد.

وراثت، عوامل روان‌شناختی و استرس در بروز وسواس نقش دارند

کاشی‌پزان جوان با اشاره به علل بروز اختلال وسواسی ـ جبری اظهار کرد: این بیماری نتیجه تعامل عوامل زیستی، روان‌شناختی و محیطی است. زمینه ژنتیکی، تفاوت در عملکرد برخی مدارهای مغزی، باورهای شناختی مانند کمال‌گرایی، مسئولیت‌پذیری افراطی و بزرگ‌نمایی خطر، در کنار استرس‌ها و بحران‌های زندگی، می‌توانند در بروز یا تشدید علائم نقش داشته باشند.

وی افزود: ابتلا به OCD به معنای ضعف شخصیت یا خطای فرد نیست و بیماران و خانواده‌های آنان نباید خود را بابت بروز این اختلال سرزنش کنند.

درمان در بیمارستان ابن‌سینا؛ فراتر از تجویز دارو

این متخصص روان‌شناسی بالینی با تشریح خدمات بیمارستان روان‌پزشکی ابن‌سینا گفت: رویکرد درمانی این مرکز تنها به تجویز دارو محدود نمی‌شود و از زمان پذیرش بیمار، ارزیابی‌های تخصصی روان‌شناختی، مصاحبه‌های بالینی ساختاریافته و آزمون‌های استاندارد برای تعیین شدت بیماری و طراحی برنامه درمانی فردمحور انجام می‌شود.

وی افزود: جلسات روان‌درمانی فردی و گروهی برای بیماران بستری و سرپایی، آموزش مهارت‌های مقابله‌ای، مشارکت خانواده در فرآیند درمان و آماده‌سازی بیمار برای بازگشت موفق به زندگی اجتماعی، از مهم‌ترین برنامه‌های درمانی این مرکز است.

کاشی‌پزان جوان در پایان با تأکید بر اینکه درمان اختلال وسواس فراتر از کنترل موقت علائم است، خاطرنشان کرد: هدف اصلی، توانمندسازی بیماران برای مدیریت بیماری، پیشگیری از عود و ارتقای کیفیت زندگی آنان است. هرچه درمان در مراحل ابتدایی آغاز شود، احتمال موفقیت و بازگشت فرد به زندگی عادی بیشتر خواهد بود.