پزشکی

در گفت‌وگویی تخصصی، متخصص سلامت روان بیمارستان قائم (عج)، از مراکز درمانی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی مشهد، به تبیین تفاوت‌ها و مرزهای حرفه‌ای میان رشته های روان‌پزشکی، روان‌شناسی و روان‌درمانی پرداخت و بر ضرورت شناخت دقیق هر یک از این حوزه‌ها توسط مراجعان تأکید کرد.

دکتر رضا شم آبادی در گفتگو با وبدا اظهار داشت: روان‌پزشک، پزشکی است که پس از گذراندن دوره هفت‌ساله عمومی، دوره تخصصی چهار‌ساله در رشته روان‌پزشکی را نیز می‌گذراند و عنوان متخصص اعصاب و روان را دریافت می‌کند. این متخصصان در ادامه می‌توانند در گرایش‌هایی نظیر روان‌پزشکی کودک و نوجوان، سالمندی یا سایکوسوماتیک، فوق‌تخصص را نیز اخذ نمایند.

دکتر شم‌آبادی درباره حرفه روان‌شناسان گفت: روان‌شناسی رشته‌ای غیرپزشکی است، که در مقطع کارشناسی چهار‌ساله ارائه می‌شود و دانش‌آموختگان آن نمیتوانند در زمینه روان‌درمانی خدمات ارائه دهند فقط می توانند خدمات آموزشی ارائه دهند. اشتغال قانونی به روان‌ درمانی با اخذ مدرک ارشد امکان پذیر است که، نیازمند اخذ پروانه صلاحیت حرفه‌ای از سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره کشور است؛ سازمانی مستقل از نظام پزشکی که پس از برگزاری آزمون و مصاحبه تخصصی، مجوز فعالیت در حوزه مشخصی (نظیر روان‌شناسی بالینی، سلامت، تربیتی یا کودک و نوجوان) را صادر می‌کند.

او تأکید کرد: روان‌شناسی که فاقد پروانه معتبر باشد، از نظر قانونی مجاز به فعالیت درمانی نیست، هرچند ممکن است در جامعه چنین افرادی حضور داشته باشند. در صورت بروز مشکل در جلسات درمانی، تنها زمانی پیگیری قانونی ممکن است که درمانگر دارای پروانه رسمی بوده باشد.

 به گفته دکتر شم‌آبادی، این موضوع نشان می‌دهد که مراجعه‌کنندگان باید همواره از درمانگر خود درباره مدرک تحصیلی، پروانه صلاحیت حرفه‌ای و رویکرد درمانی سؤال کنند تا از صحت روند درمان و پیگیری قانونی اطمینان حاصل کنند.

وی در ادامه، روان‌درمانگر حرفه‌ای را سطحی بالاتر از روان‌درمانگر قانونی ذکر کرد و افزود: در جهان، عنوان روان‌شناس حرفه‌ای به فردی اطلاق می‌شود که افزون بر تحصیلات دانشگاهی، در دوره‌های تخصصی روان‌درمانی (مانند طرح‌واره‌درمانی، درمان هیجان‌مدار یا رفتاردرمانی شناختی، زوج درمانی و...) زیر نظر سوپروایزر آموزش دیده و پس از کسب تجربه و نظارت آموزشی، مجوز فعالیت حرفه ای مستقل دریافت کرده است.

به گفته متخصص سلامت روان دانشگاه، روان‌درمانگران حرفه‌ای پس از طی فرایند سوپرویژن، قادرند به‌صورت مستقل به مراجعان خدمات ارائه دهند؛ اما همچنان در مواجهه با چالش‌های درمانی، از مشورت استاد یا ناظر آموزشی خود بهره می‌برند.

دکتر شم آبادی تأکید کرد: چنین روندی، اعتماد بیشتری میان مراجع و درمانگر ایجاد کرده و احتمال بروز آسیب‌های درمانی را به حداقل می‌رساند. به همین دلیل، قابل‌اعتمادترین گروه برای مراجعه، روان‌درمانگران حرفه‌ای و قانونی هستند که دوره‌های آموزشی کامل را گذرانده و تحت نظارت تخصصی به کار می‌پردازند. وی، هدف از طرح این توضیحات را، ارتقای آگاهی عمومی از جایگاه علمی و قانونی هر یک از رشته‌های روانی ذکر کرد تا افراد انتخابی آگاهانه داشته باشند و مسیر درمانی خود را با اطمینان بیشتر آغاز کنند.

فوق تخصص جراحی عروق و آنژیوپلاستی عروق محیطی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با اشاره به افزایش روزافزون ابتلا به دیابت در کشور، بر ضرورت آموزش بیماران و انجام معاینات منظم برای پیشگیری از بروز زخم پای دیابتی تأکید کرد.

دکتر سعید نمازی بایگی در گفتگو با وب دا با بیان اینکه دیابت یکی از پرهزینه‌ترین بیماری‌های غیرواگیر در جهان است، گفت:دیابت کنترل‌نشده می‌تواند منجر به عوارض خطرناکی همچون قطع عضو، نارسایی کلیه، نابینایی و سکته‌های مغزی و قلبی شود. در بسیاری از بیماران، زخم پای دیابتی آخرین مرحله این عوارض است که در صورت بی‌توجهی ممکن است به از دست دادن اندام منتهی شود.

دکتر نمازی با اشاره به عوامل خطر مؤثر در بروز زخم پای دیابتی افزود:چهار عامل اساسی شامل سابقه زخم قبلی، درگیری عصبی (نوروپاتی)، اختلال عروقی و تغییر شکل پا در بروز این زخم‌ها نقش دارند. از میان این عوامل، آسیب عصبی شایع‌ترین علت است، زیرا موجب از بین رفتن حس درد، گرما و سرما در اندام می‌شود و بیمار متوجه آسیب‌های کوچک نیز نمی‌گردد.

وی تأکید کرد:بیماران دیابتی باید مراقبت از پاهای خود را به یک عادت روزانه تبدیل کنند. شست‌وشوی پا با صابون ملایم، خشک کردن دقیق به‌ویژه بین انگشتان، و بررسی روزانه پوست پا برای مشاهده هرگونه قرمزی، تورم، ترک یا زخم ضروری است. در صورت عدم امکان مشاهده کف پا، استفاده از آینه یا کمک گرفتن از اعضای خانواده توصیه می‌شود.

وی افزود:افراد مبتلا به دیابت نوع یک باید پنج سال پس از تشخیص، و افراد مبتلا به دیابت نوع دو بلافاصله پس از تشخیص، هر سال تحت معاینه کامل عصبی و عروقی قرار گیرند.

دکتر نمازی خاطرنشان کرد:کنترل دقیق قند خون، پرهیز از استعمال دخانیات، رعایت رژیم غذایی سالم و انجام فعالیت بدنی منظم از اصول اساسی پیشگیری از زخم پای دیابتی است. بیماران باید از کفش‌های مخصوص دیابتی با پنجه پهن و اندازه مناسب استفاده کنند و حتی در منزل نیز بدون کفش راه نروند.

وی در بخش دیگری از سخنان خود اظهار داشت:زخم‌های دیابتی به هیچ عنوان نباید در منزل درمان شوند. این بیماران باید حتماً به پزشک متخصص عروق یا تیم‌های درمانی مجرب مراجعه کنند تا وضعیت خون‌رسانی پا ارزیابی شود و از گسترش عفونت جلوگیری گردد. بی‌توجهی به زخم، می‌تواند موجب عفونت‌های مقاوم و حتی از دست دادن پا شود.

دکتر نمازی ضمن هشدار نسبت به استفاده از روش‌های غیرعلمی مانند «زالودرمانی» در بیماران دیابتی گفت:زالودرمانی یا روش‌های مشابه نه‌تنها موجب بهبود واریس یا زخم دیابتی نمی‌شود، بلکه در صورت وجود اختلال در خون‌رسانی پا می‌تواند منجر به سیاه شدن و نکروز بافت گردد.

وی در پایان اظهار داشت:پیشگیری همواره آسان‌تر و کم‌هزینه‌تر از درمان است. بیماران دیابتی باید به‌صورت مستمر سطح قند خون خود را کنترل کنند، به پزشک معالج مراجعه منظم داشته باشند و مراقبت‌های روزانه از پا را جدّی بگیرند تا بتوانند از بروز عوارض جبران‌ناپذیر این بیماری پیشگیری کنند.

متخصص قلب و عروق و فلوشیپ اینترونشنال کاردیولوژی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد از انجام موفقیت‌آمیز نخستین عمل پیشرفته ترمیم دریچه میترال به روش PASCAL به‌صورت بسته در کشور، با همکاری تیمی از متخصصان برجسته دانشگاه علوم پزشکی مشهد و مراکز قلب تهران خبر داد.

دکتر علی اشراقی در گفت‌وگو با خبرنگار وب‌دا اظهار داشت: در این روش نوین، بدون نیاز به جراحی باز قفسه سینه، دریچه میترال قلب بیمارانی که دچار نارسایی شدید هستند و به دلیل ریسک بالای جراحی امکان تعویض دریچه در آنان وجود ندارد، به کمک کلیپس‌های مخصوص ترمیم و اصلاح می‌شود.

وی با بیان اینکه این روش یکی از پیشرفته‌ترین و پیچیده‌ترین تکنیک‌های درمانی در حوزه قلب و عروق به شمار می‌رود، افزود: عمل ترمیم دریچه میترال به روش PASCAL، نیازمند هماهنگی دقیق بین اعضای تیم، تبحر بالا و استفاده از تجهیزات فوق‌مدرن است.

دکتر اشراقی با اشاره به ترکیب تیم تخصصی این عمل توضیح داد: ریاست تیم را دکتر شبستری و دکتر عبدی برعهده داشتند و گروه اکوکاردیوگرافی شامل دکتر افشار و دکتر پورزند از دانشگاه علوم پزشکی مشهد، دکتر صاحب‌جم از مرکز قلب تهران و دکتر آذین علیزاده از مرکز قلب شهید رجایی تهران بودند.

وی ادامه داد: در این عمل همچنین دکتر بهزاد علیزاده (فوق تخصص قلب اطفال و بیماری‌های مادرزادی قلب)، دکتر زیرک (فوق تخصص بیهوشی قلب)، دکتر حسین‌زاده ملکی (جراح قلب) و دکتر حسینی‌خواه حضور داشتند.

این متخصص قلب و عروق افزود: اجرای موفق این روش پیشرفته، حاصل همکاری هماهنگ و تجربه بالای تیم جراحی، متخصصان اکوکاردیوگرافی، بیهوشی و پرسنل اتاق عمل بود.

دکتر اشراقی خاطرنشان کرد: عمل PASCAL به‌طور کامل با موفقیت انجام شد و خوشبختانه حال عمومی بیمار مطلوب است و به‌زودی از بیمارستان ترخیص خواهد شد.

وی افزود: این موفقیت، نقطه‌عطفی در تاریخ درمان بیماری‌های قلبی در کشور به شمار می‌رود و مسیر گسترش روش‌های کم‌تهاجمی در بیماران پرخطر را هموار می‌سازد.

به گفته این فلوشیپ اینترونشنال کاردیولوژی، انجام نخستین عمل ترمیم دریچه میترال به روش PASCAL در مشهد، نشانگر توانمندی علمی و تخصصی تیم‌های درمانی دانشگاه علوم پزشکی مشهد و جایگاه برجسته این دانشگاه در عرصه درمان‌های پیشرفته قلب و عروق در کشور است.

وی تأکید کرد: این دستاورد علاوه بر کاهش نیاز به جراحی باز قلب، موجب کاهش عوارض پس از عمل، بهبود سریع‌تر بیماران و ارتقای کیفیت زندگی آنان خواهد شد.

فوق تخصص غدد درون‌ریز و متابولیسم و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اهمیت بیماری دیابت و شیوع روزافزون آن در ایران و جهان اظهار کرد:دیابت یکی از شایع‌ترین و پرهزینه‌ترین بیماری‌های غیرواگیر در دنیاست و بر اساس پیش‌بینی‌ها، تعداد مبتلایان جهانی تا سال ۲۰۳۰ به بیش از دو برابر افزایش خواهد یافت. در ایران نیز حدود چهار و نیم میلیون نفر مبتلا به این بیماری هستند.

دکتر مژگان افخمی‌زاده در گفتگو با وب دا با تأکید بر این‌که بخش قابل‌توجهی از موارد دیابت نوع دو با اصلاح سبک زندگی قابل پیشگیری است افزود:اصلاح رژیم غذایی، فعالیت فیزیکی منظم، پرهیز از مصرف دخانیات و حفظ وزن مناسب از مؤثرترین راهکارهای جلوگیری از بروز دیابت هستند. دیابت نوع دو برخلاف نوع یک، با رعایت همین موارد تا حد زیادی قابل کنترل و پیشگیری است.

وی با اشاره به این‌که «دیابت مهم‌ترین علت نارسایی کلیه، نابینایی، سکته‌های قلبی و مغزی و قطع عضو در دنیاست» تصریح کرد:آگاهی و تشخیص زودهنگام نقش مهمی در جلوگیری از عوارض این بیماری دارد. خوشبختانه تشخیص دیابت با یک آزمایش ساده قند خون ناشتا ممکن است.

استاد دانشگاه علوم پزشکی مشهد افزود:تمام افراد بالای ۴۵ سال، افرادی با اضافه وزن یا سابقه خانوادگی دیابت، زنان دارای سندرم تخمدان پلی‌کیستیک و بیماران قلبی یا دارای فشار و چربی خون بالا، باید قند خون خود را حداقل هر سه سال یک‌بار بررسی کنند.

وی همچنین درباره اهمیت خودمراقبتی در بیماران دیابتی اظهار داشت:افراد مبتلا باید به بهداشت پا، سلامت چشم و کنترل چربی و فشار خون خود توجه ویژه داشته باشند. کنترل مستمر قند خون و مراجعه منظم به پزشک می‌تواند از بسیاری از عوارض جبران‌ناپذیر پیشگیری کند.

دکتر افخمی‌زاده با اشاره به نقش اصلاح سبک زندگی در سلامت عمومی گفت:فعالیت بدنی مستمر، تغذیه متعادل و خواب کافی از ارکان پیشگیری از دیابت است. افراد باید روزانه حداقل ۳۰ دقیقه در پنج روز هفته فعالیت بدنی متوسط داشته باشند. همچنین خواب کمتر از شش ساعت و بیشتر از هشت ساعت توصیه نمی‌شود، چرا که بر تنظیم قند خون تأثیر منفی می‌گذارد.

وی در بخش دیگری از سخنانش افزود:رعایت رژیم غذایی سالم نه تنها در پیشگیری از دیابت بلکه در کنترل آن نیز حیاتی است. مصرف سبزیجات تازه، غلات سبوس‌دار و پروتئین‌های سالم باید جایگزین غذاهای پرچرب، شیرینی‌ها و نوشیدنی‌های قندی شود.

دکتر افخمی‌زاده در پایان با تأکید بر لزوم افزایش آگاهی عمومی گفت:دیابت را باید جدّی بگیریم اما از آن نترسیم. با آموزش، خودمراقبتی و همراهی جامعه پزشکی، می‌توان با دیابت زندگی سالم و باکیفیتی داشت.