پزشکی

متخصص بیماری‌های عفونی و گرمسیری و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، در تشریح ابعاد مختلف بیماری هپاتیت، به راه‌های انتقال، روش‌های تشخیص و درمان پرداخت و بر ضرورت افزایش آگاهی عمومی در زمینه پیشگیری از آن تأکید کرد.

دکتر امین بجدی در گفتگو با وب دا با بیان اینکه «هپاتیت» به معنای التهاب بافت کبد است، اظهار داشت:هر عاملی که موجب افزایش آنزیم‌های کبدی شود، می‌تواند به التهاب کبد منجر شود. این عوامل ممکن است عفونی یا غیرعفونی باشند؛ از جمله مصرف الکل، برخی داروها، سموم و بیماری‌های خودایمنی. با این حال، مهم‌ترین علل، ویروس‌های هپاتیت هستند که سلامت کبد را تهدید می‌کنند.

وی افزود: هپاتیت‌های ویروسی در دو نوع حاد و مزمن بروز می‌کنند. هپاتیت‌های A و E معمولاً حاد بوده و خودبه‌خود بهبود می‌یابند، اما انواع B و C می‌توانند به صورت مزمن در بدن باقی بمانند و در صورت عدم تشخیص به موقع، منجر به سیروز یا سرطان کبد شوند.

به گفته این عضو هیأت علمی دانشگاه، راه‌های انتقال هپاتیت بسته به نوع ویروس متفاوت است:در نوع A و E، انتقال از طریق مصرف آب و غذای آلوده یا تماس با مدفوع فرد مبتلا صورت می‌گیرد. اما هپاتیت‌های B و C عمدتاً از طریق تماس با خون و فرآورده‌های خونی، وسایل تزریق یا اصلاح مشترک، خالکوبی غیربهداشتی، تماس جنسی محافظت‌نشده و انتقال از مادر به نوزاد در هنگام زایمان منتقل می‌شوند.

وی در ادامه گفت:افراد دارای سابقه اعتیاد تزریقی، بیماران هموفیلی و تالاسمی، بیماران دیالیزی، خانم‌های باردار، کارکنان مراکز درمانی و افرادی که اقدام به خالکوبی یا حجامت با وسایل غیربهداشتی کرده‌اند، در معرض خطر بالاتری قرار دارند و لازم است آزمایش‌های غربالگری را انجام دهند.

دکتر بجدی با اشاره به اینکه هپاتیت از جمله «بیماری‌های خاموش» است، اظهار کرد:بسیاری از مبتلایان تا مراحل پیشرفته بیماری هیچ علامتی ندارند. علائم در موارد حاد می‌تواند شامل تب، تهوع، بی‌اشتهایی، زردی پوست و چشم و تیره شدن ادرار باشد.

وی افزود: تشخیص بیماری فقط از طریق آزمایش خون ممکن است. آزمایش‌های تخصصی مانند HBsAg برای هپاتیت B و Anti-HCV برای هپاتیت C انجام می‌شود و در صورت مثبت بودن، آزمایش‌های تکمیلی برای تعیین وضعیت فعال یا غیرفعال بیماری صورت می‌گیرد.

این متخصص بیماری‌های عفونی با اشاره به پیشرفت‌های علمی در حوزه درمان گفت:در سال‌های اخیر داروهای مؤثر و کم‌عارضه‌ای برای درمان هپاتیت C تولید شده که در مدت سه ماه می‌توانند بیش از ۹۰ درصد بیماران را بهبود دهند. اما هپاتیت B هنوز درمان قطعی ندارد و بیماران باید با داروهای ضدویروس مانند تنوفوویر تحت کنترل طولانی‌مدت قرار گیرند.

وی خاطرنشان کرد: نکته مهم در کنترل بیماری، تشخیص زودهنگام است؛ زیرا هرچه بیماری زودتر شناسایی شود، احتمال انتقال به دیگران کاهش یافته و روند درمان موفق‌تر خواهد بود.

دکتر بجدی با اشاره به نقش واکسیناسیون در پیشگیری از هپاتیت گفت:از سال ۱۳۷۲ واکسیناسیون هپاتیت B در کشور به صورت گسترده آغاز شده و همه نوزادان در بدو تولد این واکسن را دریافت می‌کنند. افرادی که پیش از این تاریخ متولد شده‌اند، به‌ویژه اگر در تماس با بیماران مبتلا هستند، باید واکسینه شوند.

وی افزود: در حال حاضر واکسن مؤثری برای هپاتیت C وجود ندارد و بهترین راه پیشگیری، رعایت بهداشت فردی، استفاده نکردن از وسایل شخصی مشترک و انجام آزمایش‌های غربالگری در گروه‌های پرخطر است.

به گفته دکتر بجدی، طبق آمار سازمان جهانی بهداشت، حدود ۳۰۰ میلیون نفر در جهان به هپاتیت B و ۵۰ تا ۶۰ میلیون نفر به هپاتیت C مبتلا هستند.

وی افزود: در ایران، میزان شیوع هپاتیت B در برخی استان‌های جنوبی و شمالی کشور تا ۵ درصد جمعیت گزارش شده است. هدف وزارت بهداشت و سازمان جهانی بهداشت، حذف کامل هپاتیت C تا سال ۲۰۳۰ است.

دکتر بجدی در پایان تصریح کرد:باور رایج مبنی بر اینکه هپاتیت درمان ندارد، اشتباه است. امروزه درمان‌های قطعی برای هپاتیت C در دسترس است و برای نوع B نیز داروهای مؤثری وجود دارد که از پیشرفت بیماری جلوگیری می‌کنند.

وی تأکید کرد:در بیماری‌های عفونی، آگاهی، شناسایی زودهنگام و پیگیری درمان سه رکن اصلی موفقیت هستند. مردم باید بدانند که آزمایش و درمان هپاتیت در بسیاری از مراکز بهداشتی به‌صورت رایگان انجام می‌شود و مراجعه به موقع می‌تواند از بروز نارسایی یا سرطان کبد پیشگیری کند.

معاونت بین‌الملل دانشگاه علوم پزشکی مشهد با هدف جذب دانشجویان بین‌الملل و گسترش تبادلات علمی و آموزشی، اقدام به راه‌اندازی کالج زبان فارسی نموده است.

دکتر شاپور بدیعی‌اول، معاون بین‌الملل دانشگاه علوم پزشکی مشهد درگفتگو با وب دا اظهار داشت:با توجه به افزایش چشمگیر پذیرش دانشجویان بین‌الملل در دانشگاه، این معاونت برنامه‌های آموزشی متنوعی را برای ارتقای سطح علمی و فرهنگی آنان تدوین کرده است. از جمله این برنامه‌ها می‌توان به آموزش زبان فارسی، آشنایی با فرهنگ و آداب‌ورسوم ایرانی، و ارائه خدمات آموزشی و فرهنگی متنوع اشاره کرد.

وی هدف اصلی این طرح را فراهم‌سازی شرایط مطلوب برای تحصیل و زندگی دانشجویان بین‌الملل در ایران دانست و افزود: دانشگاه علوم پزشکی مشهد در تلاش است با توسعه ارتباطات علمی و بین‌المللی، زمینه همکاری‌های آموزشی و تبادل دانش و تجربه میان دانشجویان و اساتید داخلی و خارجی را گسترش دهد.

دکتر بدیعی‌اول با تأکید بر ضرورت راه‌اندازی مرکز آموزش زبان فارسی تخصصی، تصریح کرد:با توجه به نیازهای موجود در حوزه آموزش پزشکی و چالش‌های ارتباطی دانشجویان بین‌الملل در محیط‌های بالینی، ایجاد چنین مرکزی ضروری است تا دانشجویان بتوانند در محیط‌های آموزشی و درمانی به‌راحتی ارتباط برقرار کرده و از خدمات آموزشی و پرورشی دانشگاه بهره‌مند شوند.

وی خاطرنشان کرد: با توجه به موقعیت جغرافیایی ممتاز دانشگاه علوم پزشکی مشهد در شمال شرق کشور و استقبال دانشجویان بین‌الملل از کشورهای همسایه نظیر ترکمنستان، عراق و پاکستان، این مرکز می‌تواند به عنوان قطب آموزش زبان فارسی تخصصی در منطقه شناخته شود.

معاون بین‌الملل دانشگاه ادامه داد:راه‌اندازی کالج زبان فارسی با همکاری شرکت دانشگاهی پیشگامان فردوسی مشهد از حدود یک‌سال پیش آغاز شده و در پی اخذ مجوز از رئیس دانشگاه، تفاهم‌نامه همکاری میان دو طرف منعقد گردید. بر اساس این تفاهم‌نامه، دانشجویان بین‌المللی می‌توانند آموزش زبان فارسی را زیر نظر دانشگاه علوم پزشکی مشهد فراگیرند.

وی افزود: افزون بر دانشجویان، پزشکان اتباع خارجی نیز می‌توانند با شرکت در این دوره‌ها توانمندی خود را در برقراری ارتباط با بیماران فارسی‌زبان ارتقا دهند.

دکتر بدیعی‌اول در پایان اعلام کرد:با آغاز کلاس‌های دانشجویان بین‌الملل از اوایل بهمن‌ماه، ثبت‌نام در کالج زبان فارسی آغاز می‌شود و در ادامه، دوره‌های کمک‌آموزشی دیگر نیز به زبان‌های غیر فارسی در این کالج برگزار خواهد شد.

فوق‌تخصص سم‌شناسی بالینی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد نسبت به افزایش موارد مسمومیت با گاز منوکسیدکربن در فصل سرما و رشد مصرف خودسرانه داروها هشدار داد.

دکتر هادی جعفری، در گفت‌وگو با وب‌دا با اشاره به افزایش بروز مسمومیت‌های ناشی از منوکسیدکربن (CO) در هوای سرد، اظهار کرد: مسمومیت با گاز منوکسیدکربن معمولاً در اثر قرار گرفتن افراد در محیط‌های بسته و فاقد تهویه مناسب که در آن احتراق ناقص سوخت رخ می‌دهد، ایجاد می‌شود.

وی افزود:در آتش‌سوزی‌ها، به‌ویژه در مکان‌های بسته، در صورتی که اجسامی مانند پشم، ابریشم یا ترکیبات پلاستیکی بسوزند، احتمال بروز مسمومیت همزمان با گازهای منوکسیدکربن و سیانید هیدروژن (HCN) وجود دارد که می‌تواند بسیار خطرناک و کشنده باشد.

دکتر جعفری با اشاره به تفاوت الگوی بروز این نوع مسمومیت‌ها در کشورهای مختلف گفت:در کشورهای غربی، مسمومیت با منوکسیدکربن عمدتاً به‌صورت خودکشی (Suicidal) رخ می‌دهد، اما در کشورهایی مانند ایران اغلب موارد به‌طور تصادفی و در نتیجه بی‌احتیاطی اتفاق می‌افتد.

وی منابع شایع تولید گاز منوکسیدکربن را چنین برشمرد:روشن گذاشتن خودرو در پارکینگ‌های بسته، استفاده از بخاری‌های گازی بدون دودکش، انسداد دودکش شومینه یا آب‌گرمکن (به‌ویژه در اثر بارش برف)، روشن کردن گاز پیک‌نیک در فضای بسته، خوابیدن در موتورخانه‌ها و حتی استعمال قلیان در محیط‌های بدون تهویه از جمله عوامل مهم بروز مسمومیت با منوکسیدکربن هستند.

این فلوشیپ فوق‌تخصصی همچنین با اشاره به افزایش موارد مسمومیت دارویی تصریح کرد:مصرف خودسرانه داروها یکی از شایع‌ترین علل بروز مسمومیت‌های دارویی در جهان است. دارو باید همواره مطابق نظر پزشک معالج و با در نظر گرفتن شرایط خاص هر بیمار مصرف شود.

وی خاطرنشان کرد:تجویز و مصرف دارو در گروه‌های خاص از جمله کودکان، سالمندان و بیماران مبتلا به بیماری‌های قلبی، کلیوی، کبدی یا عصبی باید با دقت و زیر نظر پزشک یا داروساز انجام گیرد، چراکه حتی دوزهای پایین برخی داروها ممکن است در این افراد موجب مسمومیت شدید یا مرگ شود.

دکتر جعفری در پایان بر لزوم افزایش آگاهی عمومی تأکید کرد و گفت:آموزش همگانی درباره خطرات گاز منوکسیدکربن و مصرف نادرست داروها نقش مهمی در پیشگیری از مسمومیت‌ها و ارتقای سلامت جامعه دارد.

رئیس دبیرخانه کارگروه سلامت و امنیت غذایی خراسان رضوی از اجرای طرح پایلوت ارتقاء ایمنی ترافیک برای گروه سنی ۵ تا ۲۹ سال در پنج استان کشور از جمله خراسان رضوی خبر داد.

به گزارش وب دا، دکتر اسماء افشاری در جلسه «ایمنی و ترافیک» که با محوریت پیشگیری از حوادث ترافیکی و بررسی اجرای طرح پایلوت در پنج استان کشور برگزار شد، اظهار کرد: بر اساس برنامه ابلاغی از سوی معاونت بهداشت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، این طرح به‌مدت چهار ماه در استان‌های خراسان رضوی، تهران، فارس، کرمان و خوزستان اجرا خواهد شد.

وی افزود: در دو جلسه اخیر مقرر گردید که گروه سنی ۵ تا ۲۹ سال به‌عنوان گروه هدف اصلی طرح مدنظر قرار گیرد و در این راستا بر تقویت آموزش‌های مدارس به‌ویژه در مقطع دانش‌آموزی تأکید شده است تا تأثیرپذیری آموزش‌ها در کاهش حوادث افزایش یابد.

دکتر افشاری با بیان اینکه شهر مشهد به‌عنوان یکی از پنج مرکز استان، مجری طرح پایلوت انتخاب شده است، تصریح کرد: از ارگان‌های اجرایی و پیام‌گزاران سلامت برای مشارکت و ارائه دیدگاه‌های کارشناسی در جهت اجرای هرچه مؤثرتر این برنامه دعوت به عمل آمده است.

وی با اشاره به داده‌های معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد و دفتر مدیریت کاهش بلایا گفت: بررسی‌ها نشان می‌دهد بیشترین آمار حوادث ترافیکی در سال گذشته مربوط به گروه سنی ۵ تا ۲۹ سال بوده است؛ ازاین‌رو تمرکز برنامه‌ها بر آموزش، اطلاع‌رسانی، ارتقاء آگاهی و تغییر رفتار در این گروه سنی خواهد بود.

رئیس دبیرخانه کارگروه سلامت و امنیت غذایی خراسان رضوی همچنین بر لزوم احیای طرح‌های فرهنگی مؤثر از جمله «همیار پلیس» تأکید کرد و گفت: متأسفانه این برنامه تأثیرگذار در سال‌های اخیر کم‌رنگ شده است، در حالی که بهره‌گیری از ظرفیت دانش‌آموزان در آموزش‌های ترافیکی می‌تواند به کاهش چشمگیر حوادث در این رده سنی منجر شود.

وی با اشاره به اهمیت نقش اولیا و مربیان در ارتقاء ایمنی دانش‌آموزان افزود: نظارت والدین، مدیران و معلمان بر رفت‌وآمد دانش‌آموزان در مسیر خانه تا مدرسه و اردوهای آموزشی از عوامل کلیدی در پیشگیری از بروز حوادث ترافیکی محسوب می‌شود.

دکتر افشاری در پایان با اشاره به ضرورت ترویج تغذیه سالم در مدارس و منازل خاطرنشان کرد: توجه همزمان به آموزش ترافیکی و تغذیه سالم می‌تواند در ارتقاء سلامت عمومی و پیشگیری از بروز آسیب‌های جسمی و روانی در میان دانش‌آموزان مؤثر باشد.

اجرای برنامه ۶ ماهه آموزش‌های ترافیکی برای گروه سنی ۵ تا ۲۹ سال

در ادامه این جلسه، دکتر محمدرضا جویا، رئیس گروه کاهش بلایای معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با اشاره به نقش کارگروه سلامت و امنیت غذایی در کاهش سوانح جاده‌ای گفت: به‌منظور پیشگیری از حوادث ناگوار، برنامه‌ای شش‌ماهه در حوزه آموزش‌های ترافیکی ویژه گروه سنی ۵ تا ۲۹ سال اجرا خواهد شد.

وی با بیان اینکه این گروه سنی بیشترین میزان مرگ‌ومیر ناشی از تصادفات را دارد، افزود: اولویت برنامه با سنین پایین‌تر است تا با ارتقاء آگاهی از خطرات ترافیکی، رفتارهای ایمن در میان کودکان و نوجوانان نهادینه شود.

رئیس گروه کاهش بلایا اظهار کرد: استان خراسان رضوی به لحاظ تعداد وسایل نقلیه ورودی رتبه نخست کشور و از نظر تعداد حوادث ترافیکی در جایگاه چهارم قرار دارد. وی با اشاره به آمار سال جاری گفت: در شش‌ماهه نخست امسال کاهش 0.9 درصدی در میزان حوادث جاده‌ای ثبت شده است که نتیجه اقدامات آموزشی و فرهنگی بوده است.

دکتر جویا تصریح کرد: بررسی‌ها نشان می‌دهد ۷۰ درصد از حوادث ترافیکی، ناشی از خطای انسانی است و در کنار اصلاح نقاط حادثه‌خیز، باید فرهنگ رانندگی ایمن و متناسب با شرایط مسیر تقویت شود.

تأکید بر آموزش خودمراقبتی و کاهش زمان رسیدن آمبولانس به صحنه حادثه

در ادامه، دکتر علی یزدانی، رئیس مرکز اورژانس پیش‌بیمارستانی و مدیریت حوادث دانشگاه علوم پزشکی مشهد، گفت: متأسفانه آمار حوادث ترافیکی در استان بالا است و باید پیشگیری را مقدم بر درمان دانست.

وی افزود: در نیمه نخست سال جاری، ۴۶۷ نفر در اثر تصادفات در استان جان خود را از دست داده‌اند. در این میان سه عامل انسان، وسیله نقلیه و جاده نقش اصلی دارند که عامل انسانی با سهم ۷۰ درصدی بیشترین تأثیر را دارد.

رئیس مرکز اورژانس پیش‌بیمارستانی مشهد با اشاره به عملکرد اورژانس ۱۱۵ گفت: در حال حاضر میانگین زمان حضور آمبولانس در صحنه حادثه ۱۸ دقیقه است که باید به کمتر از ۱۴ دقیقه کاهش یابد. در بخش شهری نیز زمان حضور باید از ۱۷ دقیقه به کمتر از ۱۲ دقیقه برسد. وی افزود: برای دستیابی به این هدف، نیازمند افزایش حداقل ۵۰ پایگاه اورژانس ۱۱۵در شهر مشهد هستیم.

دکتر یزدانی همچنین بر ضرورت آموزش همگانی و آشنایی دانش‌آموزان با اصول خودمراقبتی و پیشگیری از حوادث ترافیکی تأکید کرد و گفت: حدود ۳۰ درصد حوادث ترافیکی مربوط به موتورسیکلت‌سواران جوان و فاقد آموزش‌های لازم است که بسیاری از آنان گواهینامه و تجهیزات ایمنی ندارند.

وی در پایان از خانواده‌ها و مسئولان مدارس خواست تا نظارت بیشتری بر رفت‌وآمد دانش‌آموزان و سرویس‌های ایاب‌وذهاب داشته باشند و رانندگان نیز با رعایت سرعت مطمئنه و اصول ایمنی از بروز حوادث ناگوار جلوگیری کنند.

در این نشست، نمایندگان استانداری، فرمانداری، دادستانی، شهرداری، آموزش و پرورش، پلیس راهور، راهداری، هلال‌احمر، پزشکی قانونی، اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی و سازمان تبلیغات اسلامی نیز حضور داشته و پیشنهادها و برنامه‌های خود را در راستای کاهش سوانح و مصدومیت‌های ناشی از تصادفات ارائه کردند.