بهداشت و پیشگیری

رئیس گروه مبارزه با بيماري‌های واگير دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: سالک یا لیشمانیوز شایع‌ترین نوع بیماری پوستی است که بر اثر گزش جنس ماده نوعی پشه خاکی به انسان منتقل می‌شود، این بیماری واگیردار است و عامل این بیماری انگلی به نام لیشمانیا است.

دکتر زهرا نهبندانی در گفتگو با وب دا تصریح کرد: سالک نوعی بیماری انگلی است که در اکثر موارد باعث بیماری مشترک بین انسان و حیوان می‌شود، سالک در دو نوع  مرطوب (روستایی) و خشک (شهری) بوده که در برخی نقاط نوع مرطوب بیشتر است و در برخی نقاط مثل مشهد نوع خشک بیشتر می‌شود، البته باید به این نکته بسیار مهم توجه داشت که اگر زخم‌هایی هستند که بیش از دو هفته به طول می‌انجامند باید حتماً به پزشک و یا نزدیک مرکز بهداشتی یا درمانی مراجعه شود.

رئیس گروه مبارزه با بيماري‌های واگير دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه سالانه 16 هزار مورد ابتلا به سالک در ایران ثبت می‌شود که حدود هزار مورد آن مربوط به حوزه تحت پوشش این دانشگاه بوده است، خاطرنشان کرد: ناقل اصلی این بیماری پشه خاکی است که انواع مختلفی دارد به طوری که پشه پس از گزش، انگل را به بدن انسان منتقل می‌کند، سالک در کشورهای گرمسیری از جمله چین، سوریه، عربستان سعودی، عراق، ایران، فلسطین، پاکستان، افغانستان و هندوستان شایع است.

دکتر نهبندانی تأکید کرد: مبارزه با عوامل ایجاد كننده بیماری سالک و بر هم زدن محیط مناسب جهت تكثیر و افزایش جمعیت مخازن و ناقلان و همچنین بیماریابی سریع و صحیح با پوشش 100 درصدی و درمان سریع و صحیح از جمله راهکارهای پیشگیری از ابتلای به این بیماری است.

وی بیان کرد: کنترل جمعیت مخزن و ناقلان، از طریق انجام اقدامات اساسی جهت بهبود محیط زیست انسان‌ها علی‌الخصوص در جوامع روستایی و حاشیه شهرها صورت می‌گیرد که این موضوع در سر لوحه اقدامات گروه مبارزه با بيماري‌های واگير دانشگاه علوم پزشکی مشهد قرار گرفته است.

رئيس گروه مبارزه با بيماري‌های واگير دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اینکه ابتلا به سالک در حوزه تحت پوشش این دانشگاه روند کاهشی داشته است، گفت: در 7 سال اخیر بروز بیماری از 63 در 100 هزار نفر در سال 1392 به 17 در 100 هزار نفر در سال 1399 کاهش یافته است.

مدیر پیشگیری و مبارزه با بیماری‌های واگیر و غیرواگیر دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: کم کاری مادرزادی تیروئید یکی از علل مهم و قابل پیشگیری عقب افتادگی ذهنی در نوزادان است که در صورت شناسایی و درمان به موقع از عوارض بیماری پیشگیری به عمل می‌آید.

دکتر سعید فردین‌فر گفتگو با وب دا، اظهار کرد: موفقیت در پیشگیری از عوارض جدی و غير قابل برگشت بيماری کم کاری تيروئيد به دو عامل زمان شروع درمان و کيفيت کنترل متابوليک بيماری بستگی دارد.

مدیر پیشگیری و مبارزه با بیماری‌های واگیر و غیرواگیر دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه کمبود ید دریافتی یکی از عوامل مؤثر در بروز بیماری کم کاری تیروئید است، خاطرنشان کرد: بهترین راه دسترسی به یک منبع غنی از ید، استفاده از نمک یددار تصفیه شده، ماهی و سایر آبزیان در رژیم غذایی روزانه است.

دکتر فردین‌فر افزود: با انجام به موقع غربالگری نوزادان، می توان از بروز عقب ماندگی ذهنی ناشی از بیماری کم کاری مادرزادی تیرویید پیشگیری کرد، ضمن اینکه درمان مناسب بیماری‌های تیروئیدی در دوران بارداری هم امری لازم و ضروری است.

وی با تأکید بر اینکه کم کاری مادرزادی تیروئید یکی از علل مهم و قابل پیشگیری عقب افتادگی ذهنی در نوزادان است که در صورت شناسایی و درمان به موقع از عوارض بیماری پیشگیری به عمل می‌آید، گفت: زمان در جلوگیری از عقب ماندگی ذهنی نوزادان مبتلا به کم‌کاری مادرزادی تیروئید بسیار ارزشمند بوده و با انجام یک آزمایش ساده در فاصله روزهای 3 تا 5 بعد از تولد می‌توان به وجود کم کاری مادرزادی تیرویید پی برد.

مدیر پیشگیری و مبارزه با بیماری‌های واگیر و غیرواگیر دانشگاه علوم پزشکی مشهد ادامه داد: هر چه درمان زودتر شروع شود و مراقبت‌ها به موقع انجام شود به همان نسبت ضريب هوشی کودک بهتر حفظ می‌شود و هر چه اهداف درمانی سريع‌تر محقق شوند، بيمار پيش آگهی بهتری خواهد داشت.

دکتر فردین‌فر با اشاره به اینکه کمبود يد از موارد شایع کم کاری مادرزادی تيروئيد بوده که در ميزان بروز بيماری تأثير بسزايی دارد، بیان کرد: با مراجعه به موقع در 3 تا 5 روز اول تولد به نزديکترين مرکز بهداشتی و درمانی و انجام نمونه‌گيری از پاشنه پا می‌توانیم از عقب ماندگی ذهنی فرزند دلبندمان جلوگيری نماييم.

وی تصریح کرد: بيماری کم کاری مادرزادی تيروئيد يکی از علل مهم عقب ماندگی ذهنی در نوزادان بوده و آسان ترين و ارزان ترين راه شناسايی نوزادان بيمار و پيشگيری از عوارض از نظر بيماری‌های متابوليکی غربالگری در 3 تا 5 روزگی نوزاد است.

مدیر پیشگیری و مبارزه با بیماری‌های واگیر و غیرواگیر دانشگاه علوم پزشکی مشهد با ذکر این نکته که کم کاری تیروئید قابل درمان است و با انجام به موقع آزمایش خون شناسایی می‌شود، تأکید کرد: افرادی که مبتلا به کم کاری هستند واکنش‌های شیمیایی نرمال بدنشان برهم می‌خورد، از حالت تعادل خارج می‌شود و برخی از کارکردهای بدن را دچار اختلال می‌کند، اگر بیماری در مراحل اولیه باشد، خیلی کم پیش می‌آید که علائمی از خود نشان دهد، اما برخی افراد به تدریج علائمی ظاهر می‌شود که مسلماً اختلال در سلامت را در پی دارد.

مدیر گروه پیشگیری از بیماریهای واگیر دار دانشگاه علوم پزشکی مشهد ابراز کرد: با توجه به احتمال شیوع بیماری آبله میمونی مردم باید نسبت به استفاده از ماسک و رعایت پروتکل های بهداشتی توجه ویژه داشته باشند.  

دکتر زهرا نهبندانی، در گفتگو با وب دا با اشاره به اینکه در برخی از کشورها شاهد افزایش تعداد موارد ابتلا به آبله میمون هستیم، خاطر نشان کرد: جهت جلوگیری از شیوع بیماری با توجه به اینکه راه انتقال بیماری از طریق تماس نزدیک با فرد بیمارو ترشحات مخاطی بیمار، اشیاء یا سطوح آلوده می باشد لازم است در خصوص گند زدایی سطوح و اشیاء مشترک در اماکن عمومی و مراکز عمومی توجه ویژه شود.

وی با بیان اینکه ویروس ها دارای پوشش لیپیدی هستند از همین رو استفاده از گند زدایی که در ویروس کرونا جهت گندزدایی استفاده می شد در از بین بردن این ویروس نیز موثر است، گفت: باتوجه به اینکه بیماری از طریق قطرات الوده فرد مبتلا به راحتی منتقل می شود استفاده از ماسک در مکان های پر جمعیت و رعایت فاصله فیزیکی اهمیت بالایی دارد.

دکتر نهبندانی با اشاره به اینکه باید در کلیه مراسمات ملی و مذهبی استفاده از ماسک و انجام گندزدایی سطوح و اشیا مشترک مورد تاکید قرار گیرد، بیان کرد: اصلاح سیستم تهویه، رعایت فاصله فیزیکی و بهداشت دست در اماکن باید مورد توجه قرار گیرد تا زمینه ابتلا به این بیماری بین مردم کاهش یابد.

رئیس گروه بهبود تغذیه دانشگاه علوم پزشکی مشهد ابراز کرد: مادران باردار و شیرده و کودکان زیر 5 سال دچار سوء تغذیه و بی بضاعت، محور فعالیت بهبود تغذیه ای هستند و با هماهنگی ارگان های حمایت گر سبد حمایت تغذیه ای در اختیار این افراد قرار می گیرد.

دکتر زهرا اباصلتی، در گفتگو با وب دا با اشاره به اینکه کاهش شیوع سوء تغذیه پروتئین و انرژی در گروه های آسیب پذیر از مهمترین رویکردهای گروه بهبود تغذیه است، عنوان کرد: مادران باردار و شیرده و کودکان زیر  5 سال مبتلا به سوء تغذیه و نیازمند در بررسی مراقبین بهداشتی شناسایی می شوند و به سازمان حمایتگر، همچون کمیته امداد معرفی می شوند تا براساس تعداد سهمیه ماهانه سبد غذایی دریافت کنند.

وی ادامه داد: سبد غذایی که در اختیار این افراد قرار می گیرد، براساس کمبودهای تغذیه ای بدن آن ها دسته بندی شده است و به همه سبد غذایی یکسانی داده نمی شود.

رئیس گروه بهبود تغذیه دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه سبدهای تغذیه ای از فروشگاه های مورد تایید تهیه می شود و بعد از دریافت سبد غذایی، شرایط بیمار از لحاظ رفع نیاز به دریافت مجدد سبد غذایی تا بهبودی کامل پایش می شود، ابراز کرد: همراه سبد غذایی، مکمل های دارویی مانند قرص آهن و مولتی ویتامین براساس نیاز فرد به وی داده می شود.

وی عنوان کرد: کودکان زیر 2 سال نیز چندین بار بعد از دریافت سبد غذایی پایش می شوند تا وزن گیری کافی را داشته باشند، در صورتی که کودک افزایش وزن پیدا نکرده باشد، موضوع از دو جهت بررسی می شود اول اینکه آیا مادر سبد غذایی را در اختیار کودک قرار می دهد و دوم اینکه آیا کودک مبتلا به بیماری است که با وجود دریافت سبد غذایی وزن گیری نکرده است در چنین شرایطی کودک برای درمان به سطوح بالاتر ارجاع داده می شود و کودک دیگری جایگزین می شود.

وی گفت: مکمل های آهن و مولتی ویتامین نیز در سبدهای غذایی کودکان گنجانده می شود.