بهداشت و پیشگیری

رئیس گروه پیشگیری از بیماری‌های غیرواگیر دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه بیماران دیابت و فشار خون در شرایط مختلف از خفیف تا حاد قرار دارند، تأکید کرد که حضور در پیاده‌روی‌های طولانی باید با نظر پزشک معالج انجام شود.

دکتر بابک اقبالی در گفتگو با وب دا با اشاره به طولانی بودن مسیر پیاده‌روی اربعین و شرایط فصلی گفت: بیماران دیابتی و فشار خون باید نسخه دارویی خود را همراه داشته باشند تا در صورت نیاز بتوانند دارو تهیه کنند. این بیماران باید بیش از میزان مورد نیاز دارو به همراه داشته باشند تا در صورت مفقودی بخشی از داروها با کمبود مواجه نشوند.

رئیس گروه پیشگیری از بیماری‌های غیرواگیر دانشگاه تصریح کرد: بیماری‌های گوارشی و تغییرات غذایی می‌تواند باعث افزایش یا کاهش قند خون شود. بیماران دیابتی در صورت ابتلا به بیماری‌های گوارشی یا تب باید قند خون خود را کنترل کنند، زیرا بی‌توجهی به این موضوع می‌تواند خطرناک باشد.

وی تأکید کرد: اگر بیماران دیابتی و فشار خون هنگام حرکت دچار درد قفسه سینه شدند، باید فوراً برای بررسی مشکلات قلبی به پزشک مراجعه کنند.

دکتر اقبالی با اشاره به اهمیت رعایت بهداشت پا در بیماران دیابتی گفت: این بیماران باید در هر ایستگاه پاهای خود را شستشو داده، خشک کرده و بررسی کنند. در صورت بروز زخم‌های اولیه، مراجعه به پزشک ضروری است تا از بروز عوارض و طولانی شدن روند درمان جلوگیری شود.

پرهیز از گرمازدگی و کم‌آبی

وی توصیه کرد: استفاده از کلاه آفتابی و ضدآفتاب و مصرف مایعات به‌ویژه آب، برای پیشگیری از گرمازدگی و کم‌آبی که می‌تواند عوارض شدیدی برای بیماران دیابتی داشته باشد، الزامی است.

رئیس گروه پیشگیری از بیماری‌های غیرواگیر دانشگاه خاطرنشان کرد: مصرف اندک قندهای ساده، غذاهای چرب و شور و اجتناب از ناشتا بودن طولانی‌مدت برای بیماران دیابتی ضروری است، چرا که رعایت این نکات از بروز مشکلات جدی پیشگیری می‌کند.

مدیر جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مراقبت های لازم برای حفظ سلامت گروه های آسیب‌پذیر را تشریح کرد.

دکتر محمد احمدیان، در گفتگو با وبدا، اظهار کرد: بمنظور حفظ سلامت شیرخواران زائر اربعین توصیه به شستشوی وسایل تهیه شیر مصنوعی در هر بار استفاده، نگهداری شیر خشک در طی مسیر دور از رطوبت، نور و گرمای زیاد و عدم استفاده از شیشه شیر و پستانک، مورد تأکید است، همچنین با توجه به اینکه کودکان و خردسالان نسبت به سایر افراد در برابر ریزگردها آسیب پذیرتر هستند، لازم است که از آن ها بیشتر مراقبت شود.

وی ادامه داد: به علت حساس بودن پوست کودک، در طول سفر باید از کلاه و کرم ضد آفتاب استفاده کرد و همچنین خانواده باید در طول سفر کودک خود را در محل امن و دور از حادثه قرار و هرچند ساعت به کودک خود استراحت دهد. از سوی دیگر باید به علائم بیماری در کودک توجه داشت و در صورت مشاهده، کودک را به واحد یا پایگاه ارائه دهنده خدمات بهداشتی و درمانی منتقل کرد.

دکتر احمدیان با بیان اینکه والدین قبل از خوراندن آب و مواد غذایی به کودک، باید حتماً از سالم بودن آن مطمئن شوند، به آنان توصیه کرد: لباس نخی و رنگ روشن به کودک بپوشانند و از قرار دادن کودک در معرض تشعشعات، نور مستقیم خورشید، دود سیگار، افراد مبتلا به بیماری های تنفسی و عفونی، محیط های آلوده و غیربهداشتی، گزش حشرات و جانوران موذی خودداری کنند.

مدیر جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس دانشگاه علوم پزشکی ابراز کرد: در مورد نوزادان باید مراقب عرق‌سوز شدن پاهایشان بود و در صورت امکان پاهای آنان را با آّب تمیز شستشو داد و در صورت مشاهده علایم بیحالی، خوب شیرنخوردن یا کم شدن دفع ادرار و تغییر وضعیت تنفس نوزاد به نزدیکترین مرکز درمانی مراجعه کرد.

وی با بیان اینکه سالمندان برای پیاده روی های طولانی نیاز به آمادگی جسمانی دارند، افزود: قبل از شروع سفر، بهتر است سالمندان با پزشک خود مشورت و بررسی کنند که آیا وضعیت سلامتی شان برای مشارکت در پیاده روی مناسب است یا خیر؟.

 دکتر احمدیان با اشاره به اینکه سالمندان برای یک پیاده روی موفق، بهتر است مسیر را به دقت برنامه ریزی و از انتخاب مسیری که برایشان مناسب نیست، خودداری کنند، تصریح کرد: به دلیل احتمال اختلال شناختی در سالمندان، توصیه می شود کارتی که در آن مشخصات فرد، شماره تماس خانواده، نشانی محل سکونت، بیماری های مزمن و داروهای مهم نظیر انسولین و نظایر آن ثبت شده باشد، همراهشان باشد.

مدیر جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس دانشگاه علوم پزشکی خاطرنشان کرد: سالمندان لازم است در طول سفر دقت بیشتری به غذای خود داشته و از مصرف غذا و خوراک شور و چرب به شدت پرهیز کنند. بیماران سالمند دیابتی حساس به درد نیستند و کوچکترین زخم در پاها می تواند برایشان مشکل ساز شود؛ به همین دلیل در طول سفر باید مدام پاها را بررسی کرده و از کفش مناسب استفاده کنند.

توصیه های ویژه مادران باردار

وی درباره مادران باردار نیز توصیه کرد: خانم های باردار برای اینکه بتوانند سفر خوبی داشته باشند، بهتر است شرایط خود را با پزشک یا ماما مطرح کنند. بعضی بارداری ها نیازمند مراقبت ویژه است و اجازه پیاده روی طولانی و یا حتی سفر ندارند ولی در صورتی که سیر بارداری طبیعی باشد، از نظر پزشکی منعی برای رفتن به پیاده روی اربعین وجود ندارد.

دکتر احمدیان با اشاره به اینکه بهتر است مادران باردار غذاهای سبک را انتخاب یا وعده های غذایی را به بیشتر از سه وعده  تقسیم کنند، ابراز کرد: این گروه لازم است تا حد ممکن از مصرف کنسرو، غذای آماده مانند پیتزا و سوسیس و کالباس، غذای پرچرب و شور، نوشیدنی های کارخانه ای، گوشت و جگر خام و نیمه پز، تنقلات کارخانه ای مانند چیپس و پفک خودداری کنند.

وی از خانم های باردار خواست از همه گروه های غذایی شامل گروه نان و غلات، گروه گوشت، حبوبات، تخم مرغ و مغزها، گروه شیر و لبنیات، گروه میوه ها و گروه سبزی ها، استفاده و در صورت مشاهده علایم خطر بارداری به پزشک مراجعه کنند.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد از استقرار و بهره‌برداری رسمی سامانه یکپارچه کشوری «سیب» به‌عنوان زیرساخت نوین حوزه بهداشت خبر داد و گفت: این اقدام با هدف بهره‌گیری از آخرین فناوری‌های سلامت دیجیتال، ایجاد دسترسی ملی به پرونده الکترونیک سلامت افراد و تقویت نظام ارجاع در سطح کشور انجام شده است.

دکتر مهدی قلیان اول در گفتگو با وب دا با اشاره به قابلیت‌های مهم این سامانه اظهار کرد: یکی از ویژگی‌های کلیدی سامانه سیب، یکپارچگی کشوری پرونده سلامت است؛ به این معنا که هر فرد در هر نقطه از کشور می‌تواند خدمات بهداشتی دریافت کند و سوابق خدمات پیشین او در هر محل توسط مراقب سلامت یا پزشک قابل مشاهده خواهد بود. این امر باعث افزایش دقت خدمات، کاهش دوباره‌کاری و ارتقاء کیفیت مراقبت‌های بهداشتی می‌شود.

انتقال ۹ سال داده سلامت به سامانه سیب

وی افزود: در اقدامی بی‌سابقه، انتقال بیش از ۹ سال داده سلامت و نگاشت بیش از ۳۰ هزار قلم داده از سامانه قبلی دانشگاه (سینا) به سامانه سیب در دستور کار قرار گرفت. این انتقال شامل بیش از ۱۸۰ میلیون خدمت ثبت‌شده بود که بخشی از مهم‌ترین داده‌ها مانند سوابق واکسیناسیون، اطلاعات مادران باردار، کودکان و بیماران با موفقیت منتقل شده است.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد خاطرنشان کرد: اکنون بخش عمده امکانات سامانه فعال است و روزانه بیش از ۱۳۰ هزار خدمت توسط حدود ۵ هزار کاربر آنلاین به‌صورت الکترونیک ثبت می‌شود. با راه‌اندازی ماژول‌های پشتیبانی همچون آزمایشگاه و صندوق پذیرش، انتظار می‌رود حجم خدمات ارائه‌شده افزایش یابد.

دکتر قلیان اول تصریح کرد: بر اساس ارزیابی‌های میدانی و بازدیدهای کارشناسی، کاربران رضایت بیشتری از سامانه سیب نسبت به سامانه قبلی اعلام کرده‌اند که این موضوع بیانگر بهبود تجربه کاری و افزایش بهره‌وری در ثبت و پیگیری خدمات سلامت است.

آموزش گسترده برای بهره‌برداری موفق

وی انتقال به سامانه سیب را گامی مهم در تحقق عدالت سلامت و حرکت به سوی آینده‌ای هوشمند در ارائه خدمات بهداشتی دانست و گفت: در فرآیند استقرار این سامانه، بیش از ۳۰۰ ساعت آموزش تخصصی حضوری و وبیناری در ۱۶ شبکه تحت پوشش دانشگاه، مراکز پنج‌گانه بهداشت مشهد و ستاد معاونت بهداشت برگزار شد. این آموزش‌ها با مشارکت فعال پزشکان، مراقبین سلامت، بهورزان و کارشناسان محیطی و ستادی اجرا شد و نقش مهمی در آمادگی کاربران داشت.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد در پایان تأکید کرد: این موفقیت حاصل تلاش بی‌وقفه کارشناسان ستاد بهداشت، تیم نرم‌افزاری معاونت بهداشت و همکاری تیم سامانه سیب است که با دقت و مهارت، فرآیند نگاشت و انتقال داده‌ها را مدیریت کردند.

کارگاه آموزشی «توانمندسازی کارشناسان تغذیه در موضوع اضافه وزن و چاقی در کودکان و نوجوانان» به همت گروه بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با حضور سرپرست معاونت فنی مرکز بهداشت استان، کارشناسان ستادی، و کارشناسان مراکز خدمات جامع سلامت تابعه در شهرستان‌ها برگزار شد.

به گزارش وب دا، در این کارگاه، دکتر محمدمهدی ایزدپناه، سرپرست معاونت فنی مرکز بهداشت استان، چاقی کودکان و نوجوانان را از مهم‌ترین چالش‌های بهداشت عمومی در سطح کشور و جهان دانست و گفت: «سرعت نگران‌کننده افزایش شیوع چاقی در میان گروه‌های سنی پایین، آن‌ها را در معرض خطر ابتلا به بیماری‌های متابولیک و زمینه‌ای قرار داده است.»

وی با بیان اینکه سیاست‌ها و راهکارهای جهانی برای کنترل چاقی در بسیاری موارد ناکارآمد بوده‌اند، افزود: «اضافه‌وزن و چاقی باید از همان دوران کودکی مورد مداخله جدی تیم سلامت در مراکز بهداشتی قرار گیرد. افزایش دانش و توانمندی کارکنان حوزه بهداشت در این زمینه، کیفیت خدمات و اثربخشی برنامه‌های پیشگیری را به‌شکل چشمگیری افزایش می‌دهد.»

دکتر ایزدپناه در ادامه با اشاره به اینکه وراثت تنها یکی از عوامل چاقی است، تصریح کرد: «الگوها و عادات خانوادگی، نوع تغذیه، و میزان فعالیت بدنی، در بسیاری از موارد نقش بسیار پررنگ‌تری نسبت به ژنتیک در افزایش وزن کودکان دارند».

در ادامه، دکتر زهرا اباصلتی، رئیس گروه بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشت دانشگاه، با اشاره به برگزاری دومین دوره توانمندسازی کارشناسان تغذیه حوزه بهداشت در سال جاری، اظهار داشت: «در خردادماه گذشته نیز کارگاه آموزشی با موضوع “وزن‌گیری دوران بارداری” با اولویت‌های تعیین‌شده توسط دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت اجرا شده است».

وی افزود: «اصلاح الگوهای تغذیه از طریق افزایش مصرف میوه و سبزی، مصرف غلات کامل، کاهش نوشیدنی‌های شیرین و اسیدهای چرب ترانس، در کنار ترویج رژیم غذایی سالم، فعالیت بدنی منظم، و تنظیم سیاست‌های کنترلی برای صنایع غذایی از جمله راهبردهای جهانی اثبات‌شده برای پیشگیری از چاقی کودکان و نوجوانان است که باید به‌طور عملی در کشور دنبال شود.»