بهداشت و پیشگیری

مسوول برنامه طب ایرانی و مکمل معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: گرمازدگی یکی از مشکلات شایع فصل‌های گرم به‌ویژه در مناطق دارای آب‌و‌هوای خشک و نیمه‌خشک است که در اثر قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض گرما، آفتاب شدید یا فعالیت بدنی زیاد در هوای گرم رخ می‌دهد.

دکتر زهرا نیک اختر در گفتگو با وب دا افزود: گرمازدگی می‌تواند منجر به اختلال در عملکرد سیستم تنظیم دمای بدن شده و با علائمی چون سرگیجه، سردرد، ضعف، تهوع، تعریق شدید یا گاهی قطع تعریق همراه باشد.

وی با بیان اینکه در طب سنتی ایرانی گرمازدگی غلبه کیفیت گرمی و خشکی در بدن است، اظهار کرد: در هوای گرم هضم موادغذایی نسبت به هوای سرد کندتر است و پرخوری مشکلات گوارشی ایجاد می کند لذا از پرخوری و درهم خوری در هوای گرم باید پرهیز شود.

دکتر نیک اختر با تاکید بر پرهیز از مصرف غذاهای چرب و شیرین و پرادویه و سرخ کردنی ها توصیه کرد: بیشتر از غذاهای آبکی و سوپها استفاده کنید تا عطش و تشنگی کمتر شود و اضافه کردن کمی آبلیمو و سرکه به آب یا غذا میتواند از تشنگی جلوگیری کند.

وی ادامه داد: برای پیشگیری و درمان گرما زدگی از مصرف چای پررنگ و قهوه پرهیز کنید و به جای ان شربتهایی مانند سکنجبین و آبلیمو گلاب و بیدمشک همراه با خاکشیر و تخم شربتی که به حفظ آب بدن کمک می کنند و گزینه های مناسبی برای مصرف هستند توصیه می شود.

مسوول برنامه طب ایرانی و مکمل معاونت بهداشت دانشگاه تصریح کرد: استفاده از سبزیها و میوه هایی مانند کاهو ،اسفناج، کدو ، هندوانه، خربزه، هلو و آلو با تامین آب و املاح در پیشگیری از گرما زدگی و حفظ تعادل مزاج موثر هستند.

دکتر نیک اختر با اشاره به اینکه کم خوابی علایم گرما زدگی را تشدید می کند، خاطرنشان کرد: پرهیز از قرار گرفتن در معرض  آفتاب مستقیم و استفاده از  لباسهای نخی و خنک و سایبان مناسب مثل کلاه و چتر در هنگام مواجهه با آفتاب و پرهیز از کم خوابی و خواب به موقع نیز بسیار مهم است.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: همزمانی مناسبت های مذهبی اربعین و دهه پایانی ماه صفر با فصل تابستان و افزایش سفرهای تابستانی ضرورت کنترل عوامل محیطی موثر بر سلامت آحاد جامعه را دوچندان می نماید.

دکتر مهدی قلیان اول در گفتگو با وب دا افزود: پیرو ابلاغ "دستورالعمل تشدید نظارت بر عوامل محیطی مراسم معنوی اربعین سال 1404" برنامه ریزی لازم جهت تشدید نظارت های بهداشتی از کلیه مراکز تهیه و توزیع مواد غذایی، اماکن عمومی، مجتمع های خدمات بین راهی، اماکن اقامتی، سامانه های آبرسانی، حرم مطهر رضوی، بقاع متبرکه، مساجد، حسینیه¬ها، تکایا و هیئت-های محل برگزاری مراسم مذهبی و ایستگاه های صلواتی با استقرار کارشناس بهداشت محیط و نظارت بهداشتی انجام شده است.

وی با اشاره به برگزاری جلسات هماهنگی و مشارکت های درون بخشی و برون بخشی با دستگاه ها و سازمان های مرتبط اظهار داشت: برنامه های پشتیبانی و خدماتی نظیر تعیین تیم های عملیاتی و تدارک تمهیدات لازم به منظور صدور کارت بهداشت متصدیان و خادمین، نظارت های بهداشتی بر تامین آب، غذا، سیستم های خدماتی مدیریت پساب و پسماند و سرویس های بهداشتی در مسیر حرکت و محل های استقرار زائرین انجام شده است.

دکتر قلیان با تاکید بر آموزش و اطلاع رسانی عمومی در خصوص رعایت بهداشت فردی و شستشوی دست، بهداشت آب و موادغذایی، خود مراقبتی و حفاظت در مقابل پشه آئدس، ریزگردهای احتمالی و تشعشعات خورشیدی، رعایت تهویه در محیط های بسته به ویژه در محل اسکان زائران گفت: آموزش کارشناسان بهداشت محیط درگیر در برنامه (کارشناسان همراه کاروان ها و کارشناسان اعزامی و کارشناسان بهداشت محیط ناظر و بازرس برنامه)، متصدیان و مسئولین موکب ها و ایستگاه های صلواتی و ... در دستور کار است.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد ادامه داد: بازرسی از کلیه اماکن عمومی از قبیل مهمانسرا، هتل و مسافر خانه، مساجد، نمازخانه، پارک و اماکن مذهبی و گردشگری در مسیر حرکت زائران انجام می شود و علاوه بر رصد فعاليت دست فروشان مواد غذايي و مصرف مستقیم یخ های قالبی (غیر بسته بندی شده) در تولید شربت، سرد کردن آب و یا موادغذایی؛ سنجش عوامل محیطی از قبیل کنترل دمای موادغذایی به خصوص موادغذایی پخته شده در حال توزیع، سنجش بار میکروبی غذا و سطوح مرتبط با موادغذایی با تجهیزات بازرسی پرتابل انجام می شود.

دکتر قلیان گفت: کنترل و بازرسی پایانه های مرزی، مسافربری، وسایط نقلیه عمومی ، ممنوعیت استعمال دخانیات در مراکز تجمعی و عمومی، کنترل ذبح غیر بهداشتی دام و آلودگی محیط زیست از دیگر مواردی است که به منظور تامین و حفظ سلامت زائرین صورت می گیرد.

 معاون فنی معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اینکه سالانه ٧۰۰ تا یک میلیون مورد جدید ابتلا به بیماری سالک در دنیا ثبت می شود، گفت: طبق آمار و اطلاعات ثبت شده با تشریک مساعی سازمانهای متولی کنترل بیماری سالک، در مناطق تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی مشهد ابتلا به این بیماری در سال گذشته نسبت به سال ١۴۰٢ حدود ٣۰ درصد کاهش یافته است.

دکتر محمدمهدی ایزدپناه در گفتگو با وب دا با بیان اینکه بیماری سالک در حدود ٩٩ کشور از جمله ایران ، بیماری بومی محسوب می شود، افزود: در سال 1402 تعداد کل موارد ابتلا به سالک در کشور ٨ هزار و ٧۵٢ گزارش شده که ١٨ درصد آن در خراسان رضوی رخ داده است و سال 1403 بروز سالک در مناطق تحت پوشش دانشگاه مشهد معادل 15.1 درصد هزار نفر بوده است.

وی با اشاره به عملیاتی شدن برنامه ملی کنترل سالک و کاهش زمینه ابتلا به این بیماری اظهار داشت: بیماری سالک از طریق پشه خاکی منتقل می شود و مناطق آلوده به دلیل ساخت و ساز و وجود نخاله در سطح شهر، عدم رعایت نکات بهداشتی در آبراهه ها و کانال ها، زمینه انتشار بیماری را فراهم می نماید از همین رو مدیریت و کنترل این بیماری نیازمند عزم عمومی است و در این راستا سازمانها و ارگانهای مختلف از جمله شهرداری نقش تعیین کننده ای ایفا می کنند.

معاون فنی معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به فعالیت پشه خاکی در ساعات عصر و اوایل شب، بر ممانعت از ورود پشه به محیط زندگی و اتاق های استراحت با استفاده از توری و پشه بند تاکید کرد و گفت: درمان به موقع و کامل زخم های سالک، رعایت بهداشت و پوشاندن روی زخم به منظور جلوگیری از انتشار بیماری در کنترل سالک نقش تعیین کننده ای دارد و  مراکز خدمات جامع سلامت خدمات پذیرش، معاینه و آزمایش بیماری سالک را بصورت رایگان ارائه می کنند.

مدیر توسعه شبکه و ارتقاء سلامت دانشگاه علوم پزشکی مشهد از ویزیت 198 هزار نفر و ارجاع 12 هزار نفر به سطح 2 در قالب برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع خبر داد.

دکتر حسن عبدالله‌زاده در گفتگو با وب دا، اظهار کرد: 190 مرکز شهری و روستایی در برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع مشارکت دارند و عمده بیماران مراجعه کننده خدمات مورد نیاز خود را دریافت می‌کنند که عدد آن 90 درصد است و 10 درصد به سطح 2 ارجاع می‌شوند.

وی اضافه کرد: همچنین 70 نفر از بخش خصوصی با معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد در قالب برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع همکاری دارند که این افراد شامل پزشکان، پرستاران و مامایی هستند که در مراکز دولتی و خصوصی فعال در این طرح ملی همکاری دارند.

مدیر توسعه شبکه و ارتقاء سلامت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اینکه در ماه گذشته 198 هزار نفر در قالب برنامه پزشک خانواده ویزیت شدند، بیان کرد: از این تعداد 12 هزار نفر از آنها به سطح 2 ارجاع شدند و برای 2900 نفر هم نوبت از بیمارستان جهت انجام اقدامات تخصصی‌تر گرفته شد.

دکتر عبدالله‌زاده تأکید کرد: مهمترین هدف از اجرای برنامه پزشک خانواده کاهش بروز انواع بیماری‌ها و تقویت خدمات در حوزه پیشگیری بوده و اینکه اگر فردی مبتلا به بیماری‌ بود، آن بیماری به سرعت شناسایی و درمان شود و از تشدید آن جلوگیری شود.