بهداشت و پیشگیری

معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به فرارسیدن ایام عزاداری اربعین حسینی، از انتشار راهنمای جامع بهداشت غذایی ویژه هیأت‌های عزاداری خبر داد و اظهار کرد: این دستورالعمل توسط دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تدوین و منتشر شده و هدف آن، ارتقاء سطح بهداشت عمومی و کاهش خطرات ناشی از آلودگی مواد غذایی در مراسم مذهبی است.

دکتر مهدی قلیان در گفتگو با وب دا  با تأکید بر اهمیت رعایت نکات بهداشتی در ایام عزاداری گفت: «در این راهنما به لزوم رعایت نظافت فردی و محیطی، استفاده از ماسک توسط افراد درگیر فرآیند طبخ، شست‌وشوی مکرر دست‌ها با آب و صابون، و کاربرد دستکش‌های یک‌بار مصرف تأکید شده است. همچنین شست‌وشو و ضدعفونی کامل سطوح و تجهیزات پس از هر بار استفاده و آموزش ساخت محلول ضدعفونی خانگی از دیگر محورهای کلیدی این دستورالعمل است.»

معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد افزود: «نگهداری غذا در دمای مناسب برای پیشگیری از رشد میکروب‌های بیماری‌زا بسیار ضروری است. غذای پخته نباید بیش از دو ساعت در دمای محیط رها شود و باید بلافاصله سرد و در یخچال با دمای کمتر از ۵ درجه سانتی‌گراد نگهداری گردد. باقیمانده غذا نیز باید حداکثر تا سه روز مصرف شود و از گرم‌کردن مکرر آن خودداری شود.»

دکتر قلیان در ادامه به تشریح بخش‌هایی از این راهنما پرداخت و گفت: «شست‌وشوی اصولی میوه و سبزیجات طبق دستورالعمل چهار مرحله‌ای وزارت بهداشت شامل پاک‌سازی، انگل‌زدایی با محلول کفاب، ضدعفونی با پودر پرکلرین یا وایتکس و آبکشی کامل، یکی از مهم‌ترین اقدامات برای پیشگیری از بیماری‌های گوارشی است.»

وی با اشاره به نکات تغذیه‌ای موجود در این دستورالعمل بیان کرد: «استفاده از مواد اولیه سالم و پاستوریزه، روغن مایع با ترانس پایین، نمک یددار تصفیه‌شده و نان‌های مجاز بسته‌بندی مانند سنگک، بربری و تافتون، و همچنین جایگزینی خرما و کشمش به‌جای قند و استفاده از نوشیدنی‌های سالم مانند دوغ کم‌نمک بدون گاز، از جمله توصیه‌های مهم تغذیه‌ای این راهنما هستند.»

معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد همچنین اظهار داشت: «در بخش تهیه غذا، پرهیز از استفاده از چربی و پوست گوشت، اجتناب از افزودنی‌های غیرمجاز مانند دنبه، و استفاده از حرارت غیرمستقیم برای پخت کباب مورد تأکید قرار گرفته است. همچنین برای توزیع غذاهای داغ، استفاده از ظروف یک‌بار مصرف گیاهی یا آلومینیومی توصیه شده و سرو نوشیدنی‌های داغ در لیوان‌های پلاستیکی شفاف به‌طور اکید منع شده است.»

دکتر قلیان در پایان تصریح کرد: «رعایت این نکات ساده ولی کاربردی می‌تواند نقش چشمگیری در پیشگیری از بیماری‌های قابل‌انتقال از طریق غذا و افزایش ایمنی هیأت‌ها در ایام پرجمعیت و گرم اربعین ایفا کند. از مسئولان هیأت‌ها انتظار می‌رود در اجرای دقیق این موارد کوشا باشند.»

رئیس گروه بهداشت محیط دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: نظارت مستمر بر کلیه استخرهای شنا در مناطق تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی مشهد انجام می شود و طبق نظارت‌های انجام شده هم اکنون بیش از 97 درصد استخرهای تحت پوشش دانشگاه مشهد از نظر بهداشتی وضعیت مطلوبی دارند.

مهندس عبدالحمید گوهری در گفتگو با وبدا افزود: در حال حاضر نظارت بر تعداد 108استخر و مجموعه‌ آبی فعال در مناطق تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی مشهد نظارت‌ها شامل آزمایش‌های روزانه کیفیت و بهداشت آب است که به دو صورت خود اظهاری متولیان استخرها و  بازدید کارشناسان بهداشتی انجام می شود.

وی اظهار داشت: موارد بازرسی بهداشتی از استخرها و مجموعه های آبی شامل  وضعیت بهسازی محل و  رعایت موازین بهداشتی ، مطلوبیت فرایند تصفیه و گندزدای آب ، عملکرد تأسیسات و راهبری ، وضعیت دارا بودن تجهیزات خود کنترلی و خود اظهاری ، انجام آزمایشات خودکنترلی و خود اظهاری مدیران استخرها ، وضعیت  بهداشتی سرویس‌ها و دوش‌ها ، وضعیت تهویه استخر، وضعیت کلرزنی و بوی گاز کلر، وضعیت بوفه‌ها و خدمات ارائه شده، کیفیت آب استخر از نظر دما و کدورت و  PH، شفافیت آب ، وضعیت نتایج آزمایشات میکروبیولوژی و شیمیایی آب ، بهداشت فردی کارکنان ، شرایط محیطی و ساختمانی، فعال بودن واحد کمک‌های اولیه ، رعایت بهداشت مواد غذایی ، رعایت ظرفیت پذیرش استخرهای شنا (متناسب با ظرفیت استخر) است. لازم بذکر است کلیه مدیران استخرهای شنا و پارکهای آبی ( دولتی‏- خصوصی‏- هتلی) موظف هستند ضمن انجام آزمایشات خود کنترلی و خود اظهاری آب وموادغذایی در استخرها بصورت روزانه و رعایت استانداردها و موازین بهداشتی ، سلامت شناگران را تضمین کنند.

مهندس گوهری با اشاره به فعالیت تعداد 3 پارک و مجموعه های آبی بزرگ در دانشگاه، تصریح کرد: در راستای کنترل بهداشت استخرهای شنا از ابتدای سال جاری تاکنون، مجموعا تعداد  746 بازدید از استخرها و مجموعه‌های آبی استان انجام و  17 مورد اخطار، 2 مورد معرفی به دادگاه و 2 مورد نیز مهر و موم  صورت گرفته است همچنین تعداد1888 مورد آزمایش کلرسنجی، 1891مورد آزمایش سنجش کدورت و 1888 مورد بررسی PH آب استخرها از جمله اقدامات بازرسین بهداشتی است. درخصوص فصل تابستان برنامه تشدید بازرسی و نظارت بر وضعیت بهداشتی استخرهای شنا تدوین و به کلیه مراکز بهداشت شهرستانها تابعه ابلاغ شده است.

رئیس گروه بهداشت محیط دانشگاه اظهار داشت با عنایت به برنامه قطع برق توسط شرکت توزیع برق ، بعلت از کارافتادن تأسیسات و پمپ ها و فرایند گندزدایی آب در استخرها ضرورت دارد از پذیرش شناگر در این ساعات (طبق برنامه زمان بندی اعلام شده) خودداری گردیده و بعد از برقراری برق با رعایت موازین بهداشتی و استانداردهای مربوطه و اطمینان از سلامت آب و فرایند تصفیه و رفع آلودگی سطوح ، نسبت به پذیرش شناگر اقدام شود. وی ادامه داد در خصوص آب آشامیدنی نظارت و بازرسی و ارزیابی ریسک و آزمایشات کنترل کیفی آب از نظر آزمایشات کلرباقیمانده ، کدورت ، آزمایشات میکروبی و شیمیایی طبق انتظار وزارت بهداشت در تعداد55 سامانه آبرسانی شهری وتعداد1457  سامانه آبرسانی روستایی تحت پوشش این دانشگاه با مشارکت کلیه کارشناسان و بهورزان خانه های بهداشت شهرستانهای تابعه از ابتدای سال تاکنون انجام شده و بصورت مستمر ادامه دارد و موارد نقص بلافاصله به متولی آبرسانی ‏/ شرکت آب و فاضلاب جهت رفع نقص اعلام می‌گردد . وی افزود: مردم نیز در صورت مشاهده هرگونه مشکل بهداشتی و کیفی در آب استخر اعم از کدر بودن آب و بوی زننده کلر و غیره می‌توانند با شماره 190 تماس گرفته و موضوع را گزارش کنند تا بازرسان ما در سریع‌ترین زمان ممکن موضوع را پیگیری کنند.

مدیر جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس علوم پزشکی مشهد گفت: تغذیه با شیر مادر یک راه سالم و طبیعی جهت تامین مواد مغذی مهم و مورد نیاز نوزادان برای رشد و سلامت است.

دکتر محمد احمدیان، در گفتگو با وب دا با بیان اینکه تغذیه با شیر مادر نقش مهمی در سلامت مادر و نوزاد و نیز رشد و نمو نوزاد دارد، اظهار کرد: مادران برای یادگیری مهارت شیردهی به نوزاد، نیاز به حمایت و اطمینان دارند از همین رو  مشاوره شیردهی بر روی روش و زمان شیردهی پس از تولد تمرکز دارد.

وی همچنین گفت: اکثر بانوان در صورت دریافت مشاوره و حمایت صحیح، توانایی شیردهی را دارند و با این حال، ممکن است شیردهی برای مادران تازه کار و حتی مادران با تجربه تر، امری دلهره آور و استرس زا باشد و به همین دلیل است که به مادران در اولین معاینه نوزاد و همچنین در هفته ها و ماه های پس از تولد نوزاد، مشاوره شیردهی ارائه می شود.

مدیر جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: در جلسات مشاوره شیردهی، مشاور معمولا در مورد اصول شیردهی، اهمیت ماندن در یک برنامه منظم برای حفظ مقدار شیر مادر و راهنمایی در مورد وضعیت قرارگیری، تکنیک های شیردهی و راه های افزایش شیر مادر با وی صحبت می کند. در دوران بارداری نیز نکات اساسی و راهنمایی های کلی درباره فواید شیر مادر و همچنین فواید تماس پوست به پوست در اسرع وقت پس از زایمان (ترجیحاً ظرف یک ساعت) بیان می شود.

دکتر احمدیان با اشاره به اینکه در حال حاضر 21 مرکز مشاوره شیردهی در سطح دانشگاه فعال است و مشاوره لازم به مادرانی که مشکل شیردهی دارند در این مراکز ارائه می شود، افزود:  علاوه بر این تمام بیمارستان های تحت پوشش دانشگاه نیز دارای واحد مشاوره شیردهی هستند که آموزش و مشاوره های لازم را بلافاصله پس از زایمان به مادران ارائه می دهند.

وی ادامه داد: تعداد مشاوره ارائه شده در سال 1403 ، هفت هزار و 121 مورد بوده که بیشترین علت آن اختلال رشد، دوقلویی، مشکلات پستانی و تصور مادر از ناکافی بودن شیر بوده است.

مدیر آموزش و ارتقای سلامت معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد به زائران اربعین توصیه کرد: برای در امان بودن از نور شدید خورشید، عینک آفتابی، کلاه لبه دار و کرم ضد آفتاب را فراموش نکنند و پیش از استفاده از هر ماده خوراکی از سلامت آن مطمئن شوند.

دکتر محمدجعفر صادقی، در گفتگو با وب دا توصیه هایی برای حفظ سلامت زائران اربعین ارائه کرد و گفت: پیاده روی منظم از چند روز پیش از اربعین، استفاده از عصا حین پیاده روی، کفش راحت و مخصوص پیاده روی همراه دو جوراب یا جوراب حوله ای، کوله پشتی مناسب و پرهیز از حمل بار اضافی و سنگین جهت آمادگی هر چه بیشتر برای پیاده روی طولانی زائران ضرورت دارد.

وی با بیان اینکه زائران در صورتی که بیماری زمینه ای دارند لازم است برای مدت 10روز دارو به همراه داشته باشند، چسب زخم، پودر ors ، آلو خشک، لوازم شخصی، چراغ قوه، لباس مناسب، گشاد و با الیاف نخی را از دیگر لوازم سفر اربعین برشمرد.

مدیر آموزش و ارتقای سلامت علوم پزشکی مشهد از زائران اربعین خواست ضمن استراحت در فواصل زمانی منظم، از مواجهه طولانی مدت با آفتاب خودداری کرده و هنگام عطسه و سرفه، دهان و بینی خود را بپوشانند و به طور منظم دست های خود را با آب و صابون شستشو دهند.

دکتر صادقی ضمن تأکید بر استفاده از مایعات سالم فراوان در طول مسیر پیاده روی، افزود: زائران باید از غذاهای پخته شده، تازه و گرم، میوه های پوست دار و شسته شده استفاده کرده و از مصرف هرگونه سالاد و سبزیجات، لبنیات غیرپاستوریزه و غذاهای دارای سس و کشک پرهیز کنند؛ همچنین اگر با تب، سرفه، ضایعات پوستی، اسهال و استفراغ مواجه شدند؛ فوراً به  پزشک مراجعه کنند. 

وی با بیان اینکه برای پیشگیری از گزش عقرب، بررسی داخل کفش ها پیش از پوشیدن و جدانشدن از مسیر اصلی کاروان ضرورت دارد، تأکید کرد: زائران در تمامی موارد به دقت به هشدارهای مقامات و مسئولین و کانال های معتبر(مانند صدا و سیما و مدیران کاروان) توجه کنند.

مدیر آموزش و ارتقای سلامت علوم پزشکی مشهد ضمن هشدار نسبت به شستشوی بدن با آب ناسالم، از زائران خواست در صورت مشاهده علایم عفونت و خونریزی به نزدیکترین مرکز درمانی مراجعه کنندو درباره گروه های حساس نیز خاطرنشان کرد:  کودکان و خردسالان در برابر ریزگردها نسبت به سایر افراد آسیب پذیرتر هستند، بنابراین باید از آن ها بیشتر مراقبت و قبل از سفر، از واکسیناسیون کودکان اطمینان حاصل کرد.

دکتر صادقی اضافه کرد: خانم های باردار نیز بهتر است غذاهای سبک را برای خوردن انتخاب کنند یا وعده های غذایی را به بیشتر از سه وعده، تقسیم و از پرخوری و درهم خوری پرهیز کنند، همچنین ضرورت دارد قبل از نوشیدن آب و خوردن مواد غذایی، از سالم بودن آن مطمئن شوند و بدون تجویز پزشک هیچ دارویی اعم از صنعتی یا گیاهی استفاده نکنند.