بهداشت و پیشگیری

مدیر جوانی جمعیت، سلامت، خانواده و مدارس دانشگاه علوم پزشکی مشهد اظهار کرد: دو میلیون و 600 هزار نفر از بانوان 18 سال به بالا زیر پوشش مراقبت های بهداشتی این دانشگاه قرار دارند.

دکتر محمد احمدیان، در گفتگو با وب دا با اشاره به اینکه برنامه مراقبت بانوان 18 تا 29 سال شامل تن سنجی، غربالگری رفتارهای تغذیه ای و فعالیت فیزیکی، بررسی سابقه بیماری و غربالگری اولیه، درگیری با مصرف سیگار ، الکل و مواد، غربالگری سلامت روان، صرع و معلولیت ذهنی انجام می شود، گفت: برای بانون 30 تا 59 ساله نیز خدمات تن سنجی و ارزیابی الگوی تغذیه، ارزیابی فعالیت بدنی، درگیری با مصرف دخانیات، مصرف غیر پزشکی  دارو ، الکل و مواد، ارزیابی روان شناختی، بررسی سوابق و علایم بیماریهای غیر واگیردار و خطر سنجی حوادث قلبی و عروقی، غربالگری سل و تشخیص زودهنگام سرطان روده بزرگ ، پستان، سرویکس، مراقبت مامایی و ارزیابی و درمان عفونت های آمیزشی، ایدز، خونریزی واژینال، اختلال عملکرد جنسی، مشکلات دوران یائسگی است . 

وی ادامه داد: برنامه مراقبت زنان بالای 60سال نیز شامل بررسی وضعیت فشار خون ، تغذیه، استعمال دخانیات، دیابت، سقوط ، خطر سنجی حوادث قلبی و عروقی در سالمندان ، ارزیابی روان و بیماری افسردگی، غربالگری و تشخیص زودهنگام سرطان روده بزرگ  وپستان است. 

دکتر احمدیان با بیان اینکه زنان 18 تا 29 سال تحت پوشش دانشگاه 429 هزار و 965 نفر ، زنان 30 تا 59 سال یک میلیون و 153 هزار و 29 نفر ، زنان 60 سال و بالاتر 274 هزار و 312 نفر و زنان 18 سال و بالاتر یک میلیون و 857 هزار و 306 نفر هستند، گفت: تعداد مراقبت های زنان براساس پرونده الکترونیک سامانه سینا تا پایان شهریور ماه برای زنان 18 تا 29 سال، 262 هزار و 94 مورد است که 61.47 درصد افراد تحت پوشش را شامل می شود. 

دکتر احمدیان با اشاره به اینکه زنان 30 تا 59 سال نیز 863 هزار و 310 دارای پرونده الکترونیک هستند که 74.46 درصد افراد را تحت پوشش قرار دادند، گفت: زنان 60 سال و بالاتر نیز 279 هزار و 724 دارای پرونده هستند که 80.6 درصد جمعیت هدف را تشکیل می دهند. 

مدیر جوانی جمعیت، سلامت، خانواده و مدارس دانشگاه علوم پزشکی مشهد بیان کرد:  یک میلیون و 833 هزار و 709 مورد از زنان 18 سال و بالاتر نیز پرونده الکترونیک سلامت دارند که 86.9 درصد جامعه هدف را تشکیل می دهند . 

وی گفت: خدمات حوزه بهداشت به صورت رایگان و برای حفظ سلامت عمومی بانوان که نقش کلیدی در جامعه ایفا می کنند ارایه می شود زیرا با تشخیص و درمان به موقع بسیاری از بیماریها می توانند از زندگی خوب و سالمی برخوردار باشند .

مدیر جوانی جمعیت، سلامت، خانواده و مدارس دانشگاه علوم پزشکی مشهد اظهارکرد: تقريبا 40 درصد ناباروري ها ناشي از عوامل مرتبط با زنان، و حدود 40 درصد ناباروری ها نیز ناشي از عوامل مردانه است. حدود 15 تا 20 درصد موارد علت ناباروري نامشخص است اما سبک زندگی از جمله فعالیتهای ورزشی، تغذیه و مصرف دخانیات در میزان توانایی باروری موثر است. 

دکتر محمد احمدیان، در گفتگو با وب دا با اشاره به اینکه داشتن فرزند یکی از لذت بخش ترین و مهم ترین اتفاقات زندگی مشترک برای زوجین است، اظهار کرد: عوامل متعددي باروري زوجين را تحت تاثير قرار مي دهد که از آن جمله  وزن، تغذیه، فعالیت فیزیکی، سيگار، مواد مستعدکننده ناباروری، عوامل زیان آور شغلی و محیطی، بيماري های زمينه اي است.

وی با بیان اینکه بسیاری از بانوان با وزن بالا یا کم وزن مشکلی برای بارداری ندارند ولی برخی از بانوان  كه وزن خیلی زیاد يا وزن خيلي کم دارند ممكن است با مشكل عدم تخمك گذاري و اختلال قاعدگی مواجه شده و باروری آنها تحت تاثیر قرار بگیرد، گفت:  برخی از عوارض چاقي  که بر سلامت جنسی بانوان تاثیرگذار است شامل قاعدگي نامنظم، افزايش احتمال ناباروري، افزايش خطر درمان های جراحي ناباروري، افزايش احتمال سقط خود به خودي و كاهش موفقيت درمان هاي ناباروري است. 

مدیر جوانی جمعیت، سلامت، خانواده و مدارس دانشگاه علوم پزشکی مشهد اظهار کرد: حداقل 60 درصد بانوان با بیماری تخمدان پلي كيستيك دارای اضافه وزن و چاقی هستند (بیماری تخمدان پلي كيستيك در برخي از بانوان منجر به ناباروري می شود). علاوه براین چاقي افزايش فشارخون، ديابت دوران بارداري، وزن زیاد کودک در هنگام تولد و سزارين را در پي خواهد داشت.

وی با اشاره به اینکه كاهش وزن علاوه بر اینکه خطر ابتلا به ديابت، فشارخون بالا و بيماري قلبي را کاهش می دهد، موفقیت درمان های ناباروری را افزایش می دهد، همچنین سبب می شودکه فرد تصور خوبی از بدن خود داشته و از اعتماد به نفس بالاتری برخوردار شود، بیان کرد: كاهش متعادل 5 تا 10 درصد وزن بدن احتمال تخمك گذاري و امکان بارداري را افزایش می دهد. 

دکتر احمدیان تاکید کرد: معمولا زماني كه زوجين تمايل به بارداري دارند نياز به رژيم غذايي خاصي ندارند، مگر اينكه بنا به تجویز پزشك براي باردار شدن نیاز به رژيم غذایی مشخصی داشته باشند. رژيم غذايي متعادل شامل مواد غذایی است که انواع ويتامين ها، املاح مورد نیاز بدن را تامين کند؛ بررسي ها نشان داده اند كه املاح، مواد معدنی و ویتامین ها مانند ويتامين C، ويتامين E ، سلنيوم ، روي، اسید فوليك و كلسيم كيفيت اسپرم را افزايش مي دهد.

وی ابراز کرد: غذاهای دریایی همواره یکی از منابع بسیار مناسب و غنی برای تغذیه به شمار می آیند، استفاده از پروتئین منابع گیاهی به جای منابع حیوانی ممکن است موجب افزایش باروری در زنان شود.

دکتر احمدیان با بیان اینکه كافيين مي تواند جذب آهن و كلسيم (دو ماده معدني مورد نياز براي بارداري و لقاح) را كاهش دهد. همچنين مصرف زياد كافیين ممكن است خطر سقط خود به خودي را افزايش دهد، اظهار کرد: خوردن روزانه چربی های سالم برای افزایش باروری مهم است. افزایش چربی های مضر(چربی های ترانس) خطر ناباروری را افزایش می دهد.

وی بیان کرد: ورزش نقش مهمي در سلامت عمومي دارد؛ ورزش احساس خوبي را در فرد ايجاد مي كند، خواب را بهبود مي بخشد، سوخت بدن را افزايش مي دهد، به كنترل وزن كمك کرده و بیماری های مزمن مانند حملات قلبي، سكته هاي مغزي، بیماری قند و برخي سرطان ها را كاهش مي دهد. فعالیت بدنی برای جوانان سالم حداقل 5 بار يا بيشتر در هفته، هر بار حداقل به مدت 30 دقيقه یا حداقل 25 دقیقه فعالیت ورزشی شدید برای 3 روز در هفته باشد.

وی با اشاره به اینکه تمامی میانسالان سالم برای بهبود و حفظ سلامت خود فعالیت جسمانی هوازی با شدت متوسط را حداقل به مدت 150 دقیقه در 3 تا 5 روز هفته (حداقل 30 دقیقه در روز) یا  فعالیت جسمانی شدید را حداقل به مدت 20 تا 25 دقیقه در سه روز هفته را انجام دهند، ابراز کرد: البته ذکر این نکته ضروری است که ورزش خیلی زیاد و سنگین میتواند تاثیر منفی بر باروری داشته باشد.

دکتر احمدیان با بیان اینکه سيگار اثر منفي زيادي بر سلامت باروري دارد، گفت:  مدت زمان لازم برای باردار شدن يك خانم سيگاري دو برابر يك خانم غير سيگاري است. سيگار كشيدن مردان و زنان (هر دو) باعث کاهش باروری می گردد. تاثير مواد شيميايي موجود در تنباكو شامل كاهش تعداد اسپرم (نطفه مرد)، كاهش حركت و كيفيت اسپرم، كاهش تعداد و كيفيت تخمك، كاهش خون رساني به رحم و تخمدان ها، افزايش خطر بيماري هاي لوله های رحمی و بارداري خارج از رحم و افزايش ميزان سقط خود به خودي است. 

وی با بیان اینکه سيگار شانس موفقيت درمان هاي ناباروري را كاهش مي دهد، گفت: اين اثرات حتي زماني كه فرد سيگار نمي كشد ولي مکرراً در معرض دود سیگار قرار دارد (دود دست دوم سيگار)، نیز ايجاد مي شود. بررسي ها نشان داده است كه ترك سيگار حداقل دو ماه قبل از لقاح خارج رحمی (IVF)، احتمال موفقيت آن را افزايش مي دهد. حتی اگر سيگار قبل از شروع درمان ناباروری قطع شود، ممكن است تاثير طولاني مدت آن روي تخمدان و اسپرم تا حدي باقي بماند. سيگار احتمال سقط خود به خودي و ديگر عوارض بارداري از جمله زايمان زودرس، تاخير رشد داخل رحمي جنين، مشكلات سلامت شيرخواران و مرگ ناگهاني شيرخوار را افزايش مي دهد.

وی با اشاره به اینکه مواد محرک اعتیاد آور و مکمل های بدنسازی مانند ماري جوانا و كوكايين مي توانند روي باروري زنان و مردان (هر دو) تاثیرگذار باشند، گفت:  مصرف الکل اثر منفی بر باروری دارد، استفاده از الکل در دین اسلام به دلیل اثرات منفی بر سلامت فردی و اجتماعی آن حرام و ممنوع است. الکل باعث اختلال در سوخت ‌و ساز کبد و برهم زدن تعادل هورمونی در زنان و مردان می شود. علاوه بر این مصرف الکل در زنان باعث تأخیر در بلوغ تخمک و کاهش کیفیت آن و افزایش احتمال سقط می‌شود.

وی گفت: عوامل شغلی، فیزیکی و شیمیایی که منجر به خطر ناباروری می شود را مدیریت کنید و از تماس مستقیم با مواد شیمیایی و آلوده کننده های محیطی پرهیز کنید. اغلب موادی که برای سفید کردن لباس ها و سطوح در خانه ها مورد استفاده قرار می گیرند، کلر دارند. سفيد كننده هاي كلردار برای سلامت انسان مضر هستند و سبب آلودگی محیطی نیز می شوند. آلودگی طولانی مدت با مواد کلردار می تواند سبب مشكلات هورموني، ناباروري، كاهش تعداد اسپرم، تضعيف سيستم ايمني، اختلالات يادگيري، تغييرات رفتاري، صدمه به پوست، كبد و كليه ها گردد. 

دکتر احمدیان بیان کرد: استرس بايد به خاطر داشت نمی توان همه ی فشارهاي روحي را حذف نمود، اما می توان زماني را براي آرامش اعصاب اختصاص داد. افراد در هر شغل و مسئولیتی باید زمانی را برای زندگی خود اختصاص دهند. مطالعه، قدم زدن، عبادت، گوش دادن به موزيك ملایم، صحبت و تبادل پیام با دوستان از راه های دستیابی به آرامش اعصاب است.

مدیر آموزش و ارتقاء سلامت دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: سبک زندگی بسیاری از بانوان ما تغییر کرده و حدود 60 درصد از مشکلات و بیماری‌های آنها مرتبط با سبک زندگی نادرست است.

دکتر محمدجعفر صادقی در گفتگو با وب دا، اظهار کرد: در حوزه سلامت زنان آنچیزی که بسیار مهم بوده این است که بیش از پیش به 3 موضوع بسیار مهم تغذیه سالم، فعالیت بدنی مناسب و عدم مصرف دخانیات در بانوان پرداخته است، موضوعی که البته برای آقایان هم مورد تأکید بوده و هست، اما در بانوان با توجه شرایط و جایگاه خاصی که در محیط خانه و خانواده دارند بیشتر از آقایان مورد تأکید است.

وی تصریح کرد: با توجه به اشتغال جمع زیادی از بانوان جامعه و فعالیت‌های آنها در محیط‌های کار استرس و اضطراب در گروهی از آنها مشاهده شده و برخی از آنها هم رژیم‌های غذایی خاصی دارند و به‌طور کلی باید بگوییم که سبک زندگی بسیاری از بانوان ما تغییر کرده و حدود 60 درصد از مشکلات و بیماری‌های آنها مرتبط با سبک زندگی ناصحیح است.

مدیر آموزش و ارتقاء سلامت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه بیماری‌های قلبی و عروقی، دیابت، فشار خون، افزایش وزن، مشکلات عصبی و عضلانی و استرس در میان بانوان شایع‌تر است، خاطرنشان کرد: همچنین باید اشاره کنیم که در 85 درصد جمعیت کشورهای در حال توسعه مشکل چاقی و کم تحرکی دیده شده و سالانه بیش از 2 میلیون مرگ به علت فعالیت فیزیکی ناکافی در جهان رخ می‌دهد که شامل سرطان‌های روده بزرگ و پستان، بیماری‌های قلبی و عروقی، دیابت، فشار خون و غیره بوده است.

دکتر صادقی تأکید کرد: کم تحرکی نقش پررنگی در بروز بسیاری از بیماری‌ها دارد و معتقدیم که مادران به عنوان ستون خانواده نقش مؤثری در حفظ سلامت خودشان، همسرانشان و فرزندانشان دارند.

وی اضافه کرد: همچنین موضوع بسیار مهم دیگر در خصوص تغذیه و به‌طور مصرف بالای فست فوت بوده و پسران و دختران امروز که پدران و مادران فردا هستند باید از خوردن از مواد غذایی ناسالم پرهیز نمایند و نکته مهمتر از آن مصرف بالای دخانیات از جمله سیگار و قلیان بوده، چیزی که در دختران و بانوان افزایش چشمگیری داشته و در این خصوص هم افزایش تعداد دختران و بانوان مصرف کننده دخانیات افزایش یافته و هم اینکه سن آنها کاهش یافته که هر دو مورد نگران کننده است.

مدیر آموزش و ارتقاء سلامت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اینکه یکی از باورهای نادرست رایج در جامعه ما عدم آگاهی درست از مضرات و آسیب‌های دخانیات بوده و هست، بیان کرد: وقتی که با یک فرد سیگاری و یا قلیانی صحبت می‌کنیم می‌گوید که من سیکار و قلیان را برای رفع اضطراب و استرس و سردرد استفاده می‌کنم، نکته‌ای که کاملاً غلط و نادرست بوده و هست.

دکتر صادقی گفت: سالانه 8 میلیون نفر در جهان جان خود را به دلیل مصرف دخانیات از دست می‌دهند و بین 1.5 تا 2 میلیون نفر هم به واسطه ارتباط با این افراد فوت کرده‌اند و اینگونه نیست که مضرات فقط برای مصرف کننده باشد.

وی افزود: سالانه 200 هزار هکتار از مزارع کشاورزی به کشت تنباکو اختصاص می‌یابد و اگر این فضا به کاشت میوه‌جات و سبزیجات اختصاص یابد به همان نسبت از داشتن جامعه‌ای سالم و به دور از بیماری بهره‌مند هستیم؛ همچنین باید اشاره کنیم که سالانه بیش از 600 میلیون درخت در دنیا برای تولید سیگار قطع می‌شود که عدد بسیار بالایی بوده و هست.

مدیر آموزش و ارتقاء سلامت دانشگاه علوم پزشکی مشهد در پایان گفت: تغذیه سالم تا 80 درصد از دیابت، تا 50 درصد از بیماری‌های قلبی و عروقی و تا 30 درصد از انواع سرطان‌ها جلوگیری می‌کند و باید به این موضوع بسیار مهم بیش از پیش توجه نماییم.

رئیس گروه بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد از تدوین نقشه شاخص های تغذیه ای این دانشگاه خبر داد.

دکتر زهرا اباصلتی در گفتگو با وب دا  با اشاره به تاکید وزارت بهداشت بر لزوم تدوین نقشه تغذیه کشوری و استانی افزود: شاخص های تغذیه ای از جمله معیارهای نشان دهنده وضعیت تغذیه جامعه و بیماریهای حاصل از تغذیه نامطلوب می باشد که بمنظور تبیین مشکلات تغذیه جامعه تهیه می شود.

وی اظهار کرد: در این نقشه، مناطق با رنگ بندی مختلف از نظر وضعیت تغذیه مشخص می شود تا بتوان آمایش سرزمینی لازم در موضوع تغذیه را صورت داده و سیاست‌گذاری لازم در حوزه غذا و تغذیه صورت گیرد.

 شایان ذکر است پوسترهای نقشه "شاخص های ملی تغذیه کشور" و " شاخص های تغذیه ای دانشگاه علوم پزشکی مشهد " که در معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد آماده گردیده است، جهت بهره برداری لازم در اختیار نهادها و سازمان های مرتبط قرار می گیرد.