بهداشت و پیشگیری

رئیس پیشگیری از بیماری‌های واگیردار معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد اظهار کرد: در نیمه نخست امسال، ۵۷ هزار و ۳۷۴ مورد واکسن پنوموکوک برای کودکان تزريق شده است‌ تا در برابر بیماری‌های عفونت تنفسی محافظت شوند.

دکتر زهرا نهبندانی در گفتگو با وب دا با اشاره به اینکه عفونت های تنفسی یکی از مهمترین دلایل مرگ و میر نوزادان است از همین رو در سال جاری واکسن پنوموکوک که سابق بر این برای بیماران نقص ايمني و افرادی که به هر دلیل طحال خود را از دست داده بودند تزريق شده است، خاطر نشان کرد: این واکسن عوارض خاصی ندارد و همانند سایر واکسن های ضروری تب و درد خفيف بروز می دهد.

وی ادامه داد: نوزادان دو ماهه و بعد از آن در نوبت های متناوب واکسن را دریافت می کنند.

دکتر نهبندانی گفت: عفونت های تنفسي می‌تواند به شکل شدید خود بروز کند و خطرات جانی برای کودکان به همراه داشته باشد و یا زمینه ابتلا به نوع حاد را فراهم کند اما با دریافت این واکسن درصد قابل توجهی از این خطرات کاسته می شود.

وی گفت: واکسیناسیون پنوموکوک در مراکز بهداشتی به صورت رایگان برای کودکان تزريق می شود.

رئیس گروه بیماری‌های واگیر دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: طبق دستورالعمل وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی 19 گروه اولویت‌دار دریافت واکسن آنفلوآنزا برای سال 1403 اعلام معین شده که 12 گروه آن شامل دریافت واکسن رایگان آنفلوآنزا در مراکز جامع خدمات سلامت می‌شوند.

دکتر زهرا نهبندانی در گفتگو با وب دا، اظهار کرد: همه ساله دستورالعمل واکسیناسیون گروه‌های اولویت‌دار دریافت واکسن آنفلوانزا توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به‌روزرسانی می‌شود و این وزارتخانه به تازگی و طی دستورالعملی که به تمامی نقاط کشور ارسال شده 19 گروه اولویت‌دار دریافت این واکسن را برای سال 1403 اعلام کرده است.

وی تصریح کرد: افراد واجد دریافت واکسن رایگان آنفلوآنزا در مراکز جامع خدمات سلامت شامل 12 گروه پرسنل بهداشت و درمان و با اولویت بخش‌های ایزوله تنفسی، ICU، CCU، ویژه تنفسی و آزمایشگاه، پرسنل بخش‌های خصوصی، خیریه‌ای و غیردولتی بیمارستانی، کارکنان شبکه‌های بهداشت و درمان، پرسنل اورژانس پیش بیمارستانی، دانشجویان پزشکی و پیراپزشکی که در فصل سرد سال وارد این بخش‌ها می‌شوند، مادران باردار، پرسنل سازمان حفاظ از محیط زیست، پرسنل سازمان دامپزشکی فعال در بخش طیور، بیماران HIV مثبت با همکاری مراکز مشاوره، گروه‌های پرخطر جامعه ایثارگران، نیروهای نظامی و انتظامی اعم از کادر و وظیفه و پرسنل و سالمندان بستری در مراکز نگهداری سالمندان هستند.

رئیس گروه بیماری‌های واگیر دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه واکسن رایگان صرفاً برای گروه‌های اولویت‌دار مشخص شده از سوی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی بوده و هست، خاطرنشان کرد: این گروه‌ها در 2 دسته اولویت اول و دوم تقسیم شده‌اند که گروه اول شامل واکسن رایگان می‌شوند، اما گروه دوم که با نظر پزشک معالج خود مشمول دریافت واکسن آنفلوآنزا شده‌اند باید خودشان این واکسن را از داروخانه‌ها تهیه نموده و جهت تزریق به واحد تزریقات درمانگاه‌ها مراجعه نمایند.

دکتر نهبندانی تأکید کرد: به گروه‌های اولویت‌دار و تمامی کسانی که دچار نقص در سیستم ایمنی بدن هستند توصیه می‌کنیم که در نخستین روزها و هفته‌های فصل پائیز و قبل از رسیدن به روزهای سرد سال نسبت به دریافت واکسن آنفلوآنزا اقدام نمایند.

وی بیان کرد: همچنین در خصوص واکسیناسیون رایگان افراد واجد شرایط هم باید بگوییم که این کار به محض دریافت واکسن‌های ارسالی از سوی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و توزیع آنها در میان مراکز جامع خدمات سلامت آغاز می‌شود که زمان آن متعاقباً اعلام شد.

مدیر گروه جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه خواب مناسب و باکیفیت، تاثیر بسیار زیادی در کاهش استرس و بهبود فعالیت های مغزی دانش اموزان دارد، گفت: تنظیم ساعت خواب دانش آموزان و یادگیری راهکارهای موثر برای بهداشت خواب در آنها می تواند تاثیر زیادی در یادگیری آنها در مدرسه داشته باشد.

دکتر محمد احمدیان در گفتگو با وب دا  افزود: کمبود خواب به یک مشکل رایج و متداول در بین دانش آموزان تبدیل شده است که با آسیب‌های روحی و جسمی بسیاری نیز همراه است و تنظیم خواب دانش آموزان می تواند از بروز این مشکلات پیشگیری کند.

وی بهبود نمرات، تقویت حافظه، کاهش خطر چاقی، بهبود خلق‌ و خو، تقویت سیستم ایمنی بدن و کاهش خطر ابتلا به بیماری‌ها را از جمله فواید خواب کافی برای دانش آموزان بر شمرد و اظهار کرد: کودکان و نوجوانانی که والدین آن‌ها دارای برنامه زمانی خواب منظمی هستند، زودتر از دیگر همسالان خود، بدون اینکه ساعت خواب تنظیم شده داشته باشند، یاد می‌گیرند، به راحتی و به اندازه کافی بخوابند.

دکتر احمدیان تصریح کرد: دانش آموزانی که در سنین ۶ تا ۱۲ سال هستند ، باید حداقل ۹ تا 11 ساعت در هر ۲۴ ساعت بخوابند و دانش آموزانی که دارای ۱۳ الی ۱۸ سال سن هستند، باید تقریبا بین ۸ الی ۱۰ ساعت در هر ۲۴ ساعت بخوابند.

وی تعیین ساعت خواب و بیداری ثابت، اهمیت به تغذیه دانش آموزان، فعالیت بدنی در طول روز، تهیه دفترچه خاطرات برای دانش آموز،آگاهی دادن به دانش آموز درباره خواب با کیفیت، کاهش نور فضا و استفاده از نور زرد و کتاب خواندن قبل از خواب را از جمله راهکارهای مهم برای تنظیم خواب کودکان برشمرد و خاطرنشان کرد: کنترل استرس قبل از خواب، مصرف وعده غذایی در زمان مناسبی قبل از خواب، جلوگیری از چرت زدن بعدازظهر، دوری از لوازم الکترونیکی از جمله گوشی و تبلت قبل از خواب، تبدیل اتاق خواب به یک محیط و فضای آرام و دلپذیر، محدود کردن مصرف کافئین و انرژی‌زا، تنظیم دمای اتاق، استفاده از ملحفه‌های نرم و تمیز و … نیز تاثیرات مثبتی در تنظیم خواب دانش آموزان دارد.

دکتر احمدیان ادامه داد: برای پیشرفت تحصیلی و حفظ سلامت کلی کودکان، به کیفیت خواب آن‌ها توجه کنید و به وضعیت خواب آنها اهیمت بیشتری بدهید و در صورت وجود مشکلات مربوط به خواب با مشاور برای تشخیص علت و راهکارهای موثر مشورت کنید.

مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد اظهار کرد: مطالعات نشان داده است که مصرف پروتئینهای دامی با کیفیت بالا که تخم مرغ سرآمد آنهاست بطور موثری از تحلیل توده عضلانی در طول سالخوردگی جلوگیری کرده و آنرا کاهش میدهد و در هنگام کاهش وزن نیز بافت عضلانی را حفظ می کند. 

دکتر زهرا اباصلتی، در گفتگو با وب دا با اشاره به اینکه ارزش غذايي يک عدد تخم مرغ معادل است با30 گرم انواع گوشت (قرمز، مرغ و ماهي)معادل دو تکه متوسط خورشتي، نصف ليوان حبوبات پخته، يك چهارم ليوان حبوبات خام و يك چهارم ليوان انواع مغزها (بادام، پسته، فندق، گردو) است، گفت: تخم مرغ با دارا بودن حدود 6 گرم پروتئین میزان 13 درصد نیاز غذایی توصیه شده در یک رژیم غذایی بر پایه 2000 کیلوکالری را تأمین می کند. 

وی با بیان اینکه از علائم مهم عوارض کمبود مواد پروتئینی عمدتا میتوان لاغری مفرط، بزرگ شدن شکم و عدم رشد مناسب بدن را نام برد، گفت:  در نقاطی از آفریقا که مردم دچار فقر مواد پروتئینی اند، این عوارض در کودکان به خوبی مشهود است و به همین دلیل سازمان خوار و بار و كشاورزي ملل متحد کشورهای آفریقایی را ملزم کرده كه با بهره گیری از تخم مرغ مشکل سوء تغذیه پروتئین را کاهش دهند.

مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اینکه ویتامینها مواد آلی با ترکیبات پیچیده ای هستند که به مقدار کم در حیوانات و گیاهان وجود دارند و نقش عمده ای در سوخت و ساز طبیعی مواد در بدن به عهده دارند گفت: تخم مرغ حاوی ویتامینهای مهم و مورد نیاز بدن از جمله ویتامینهای B12، اسیدفولیک، ریبوفالوین و بویژه کولین است .

وی با اشاره به اینکه ویتامین A از ویتامینهای محلول در چربی است. مقدار آن در تخم مرغ 244 واحد بین المللی است و عوارض ناشی از کمبود آن شب کوری، ناراحتی چشمی (خشک شدن موکوس چشم) و کاهش مقاومت بدن در مقابل بیماریهای عفونی بدن است. 

دکتر زهرا اباصلتی با اشاره به اینکه کمبود b6 التهاب بدن، خشک و پوسته پوسته شدن پوست اطراف دهان، گوش و بینی و در صورت کمبود شدید این ویتامین در بدن، در بینایی و خونسازی اختلال ایجاد میشود، اظهار کرد: یکی از عناصر ضروری برای تشکیل گلبول قرمز خون ویتامین B12 است که در بافتهای بدن حیوانات و شیر و تخم مرغ یافت میشود. مقدار ویتامین B12 در یک تخممرغ 65/0 میکروگرم است در حالیکه مقدار نیاز بدن افراد بالغ 3 میکروگرم در روز است و  عوارض ناشی از کمبود ویتامین B12 نیز شامل کم خونی، خستگی و اختلالات سیستم عصبی است . 

وی با اشاره به اینکه ویتامین D از ویتامینهای محلول در چربی و برای جذب، تعادل و تثبیت کلسیم و فسفر در بدن عنصری ضروری است و  شیر، کره، تخم مرغ و جگر حاوی مقدار کافی ویتامین D است، گفت:  عوارض ناشی از کمبود ویتامین D را میتوان  نرمی استخوان در کودکی و پوکی استخوان در میانسالی و کهنسالی دانست . 

وی با بیان اینکه تخم مرغ حاوی ویتامین e و کولین است که کمبود آنها عوارضی را به همراه دارد، اظهار کرد: عوارض ناشی از کمبود ویتامین E اختالال در تولیدمثل و ضعف عضله قلب است علاوه  براین این ویتامینe  اثر درمانی و پیشگیری كننده از بیماریهای عروق كرونر، سرطان سینه، سرطان ریه، آترواسكلروز (تصلب شریان)، دیابت و التهابات و آسیبهای ورزشی دارد و کولین هم نقش اساسی در متابولیسم بدن دارد. تخم مرغ پس از جگر گاو دومین منبع مهم و غنی از کولین میباشد که بخصوص باید در زنان باردار و شیرده به مصرف برسدو کولین نقش بسیار مهمی در تکامل مغز جنین دارد .دریافت کولین توسط جنین از مادر نه تنها باعث رشد و تکامل مناسب مغزی او میشود بلکه باعث میشود که سطح ماده هموسیستئین در خون مادر در حد متعادل حفظ شود.

وی با بیان اینکه مواد معدنی تشکیل دهنده تخم مرغ به تنظیم ضربان قلب و فشار خون ، پیشگیری از نرمی استخوان و پوکی استخوان ، تنظیم ضربان قلب و بهبود خلق و خو، کاهش افسردگی و خطر بیماریهای قلبی و پیشگیری از سرطان و محافظت چشم در مقابل اب مروارید کمک میکند، ابراز کرد: خوردن تخم مرغ حتی بیش از یک عدد در روز در بسیاری از مردم بدون ارتباط به جنس، سن و نژاد آنها باعث افزایش کلسترول خون نشده و حتی برای قلب میتواند مناسب و مفید هم باشد.