عضو هیات علمی گروه داخلی دانشگاه علوم پزشکی مشهد ، با اشاره به عوامل مستعدکننده افراد در ابتلا به بیماری کبد چرب غیر الکلی گفت: از مهمترین این عوامل می تواند دیابت غیرکنترل شده و چاقی باشد.
دکتر فهیمه گندمی ثانی در گفتگو با وب دا گفت: بیماری کبد چرب غیر الکلی که به اختصار NAFLD (Nonalcohol-associated fatty liver disease)نامیده می شود، شایع ترین اختلال کبدی در جهان است که ابتلا به آن می تواند عوارض جبران ناپذیری مانند بیماری سیروز کبدی و بعضا سرطان کبد را ایجاد کند، البته این بیماری تاحدزیادی قابل پیشگیری و درمان است؛ شیوع این بیماری درآسیا تا ۴۵ درصد گزارش شده است و تشخیص آن معمولا در بین سنین 40 تا 50 سال صورت می گیرد.
وی ادامه داد: در تعریف بیماری کبد چرب غیر الکلی میتوان گفت: این بیماری در واقع تجمع چربی در کبد یا اصطلاحاً steatosis کبدی است؛ البته در شرایطی که علل ثانویه تجمع چربی درکبد شامل الکل، مصرف کورتون و هپاتیت و.. را نداشته باشیم .
این بیماری به دو دسته NAFL(nonalcoholic fatty liver) و NASH (nonalcoholic steatohepatitis)تقسیم میشود، دسته اول یعنی NAFL شامل مواردی است که تجمع چربی در کبد داریم اما التهاب همراه نداریم و دسته دوم یعنی NASH شامل تجمع چربی همراه با التهاب قابل توجه کبد است که مرحله پیشرفته تر بیماریست.
این متخصص بیماری داخلی خاطرنشان کرد:ریسک فاکتور های این بیماری مواردی همچون چاقی مرکزی (افزایش دور کمر به دور باسن) دیابت تیپ دو ،دیس لیپیدمی و سندرم متابولیک که شامل فشارخون،چاقی، چربی خون بالا و مقاومت به انسولین است.
متخصص بیماری های داخلی با بیان اینکه بیماری کبد چرب غیر الکلی می تواند با بیماری های قلبی و عروقی همراه شود افزود: مشاهده شده که افراد دارای کبد چرب غیر الکلی بیشتر دچار مشکلات قلبی و عروقی می شوند چون از یک طرف ریسک فاکتورهای مشابه را دارند و از سوی دیگر بیماری کبدچرب ماهیت التهابی دارد و لذا ریسک عوارض قلبی و عروقی بالا می رود.
دکتر گندمی یادآور شد؛ این بیماری اغلب بدون علامت است ولی در مواردی احساس خستگی مختصر،کسالت و درد مبهم در قسمت فوقانی و راست شکم می تواند جزو علائم آن باشد اگر چه این علايم بسیار غیراختصاصی هستند و مواردی مثل خستگی و کسالت، بیشتر از کبد چرب، در بسیاری از بیماری های دیگر نیز دیده میشوند.برخلاف تصور بعضی افراد،درگیری و تغییر رنگ پوست از علائم کبد چرب غیرالکلی نیست.
وی در خصوص روشهای غربالگری در این بیماری هم گفت: اسکرنینگ یا غربالگری کبد چرب بر اساس ریسک فاکتورهای آن است بخصوص در افرادی که دیابت غیرکنترل دارند
غربالگری این بیماری ازطریق سونوگرافی می باشد. بطور کلی تشخیص کبد چرب بر اساس سونوگرافی است که حساسیت آن تا 85 درصد می تواند باشد، البته در افراد چاق این حساسیت کاهش می یابد و امکان تشخیص سخت تر خواهد بود.
دکتر گندمی اضافه کرد: دریافته های آزمایشگاهی این بیماری افزایش مختصر آنزیم های کبدی می باشد که البته یافته ای غیراختصاصی است و این یافته در هپاتیت های مزمن ویروسی،هپاتیت خودایمن و ...نیز دیده می شود.
وی سونوگرافی یا بیوپسی مبنی بر کبد چربtردسایر علل ثانویه کبد چرب(مثل مصرف الکل،هپاتیت ویروسی،مصرف داروهای کورتیکواستروئیدی و رد سایر بیماری های مزمن کبدی(مثل هپاتیت های ویروسی) را از جمله راه های تشخیص کبد چرب برشمرد و گفت: اما اینکه چه زمانی باید سونوگرافی یا بیوپسی انجام دهیم باید گفت درمواردیکه شک کنیم بیمار دچار سیروز کبدی شده باید بیوپسی انجام شود. چون کبد چرب، یک بیماری خاموش است و ممکن است تا زمانی که فرد دچار نارسایی کبدی می شود تشخیص داده نشود. بنابراین زمانیکه پزشک جهت بیمار شک به ابتلا به سیروز کبدی دارد(مثلا درصورت آب آوردن شکم) اقدام به بیوپسی می نماید.
عضو هیات علمی گروه داخلی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه بیوپسی کبد درمبتلایان به کبد چرب که در ریسک بالای سیروز قرار دارند مثل مبتلایان با سن بیشتر از 45 سال بهمراه چاقی یا دیابت،نیز می تواند در نظر گرفته شود تصریح کرد: در مواردی هم که تشخیص کبد چرب غیر الکلی قطعی نیست و تشخیص افتراقی های دیگر هنوز مدنظرند، هم بیوپسی کبد انجام می شود.
دکتر گندمی با بیان اینکه یک روش تصویر برداری دیگر برای بررسی کبد چرب ،ترنزینت الاستوگرافی می باشد که از سونوگرافی دقیقتراست و مثل بیوپسی کبد تهاجمی نیستند. اظهار کرد: در بحث درمان این بیماری هم چند نکته شامل اول حذف ریسک فاکتورها. مثلا کسی که دیابت و قندخون های بالا دارد، قند خون خود را با رژیم و دارو کنترل کند. همین طور درمورد چربی خون و فشارخونtدوم کاهش وزن از طریق اصلاح شیوه زندگی که شامل رژیم غذایی و ورزش است و لازم است که این رژیم تحت نظر پزشک کارشناس تغذیه صورت گیرد.
دکتر گندمی تاکید کرد: کاهش وزن باید همراه با رژیم و ورزش باشد، میزان کاهش وزن بسته به اینکه فرد NAFL دارد یا NASH ، از ۵_۱۰درصد وزن بدن فرد، متغیر است. در مواردیکه این کاهش وزن اتفاق می افتد اما آنزیم های کبدی همچنان درحال افزایش است توصیه میشود وزن بیشتری کم شود .
وی تصریح کرد: درمواردی که فرد قادر به کاهش وزن از طریق اصلاح شیوه زندگی نباشد ممکن است طبق صلاحدید پزشک و مشورت با بیمار،داروهایی مثل ویتامین E با دوز بالا یا آگونیست های GLP1 مثل لیراگلوتاید تجویز شود که البته این داروها میتوانند عوارض مربوط به خود را داشته باشند. و در نهایت چنانچه طی شش ماه بیمار موفق به کاهش وزن با هدف ۵-۱۰ درصد وزن خود نشد با توجه به خطر ابتلا به سیروز در صورت پیشرفت بیماری، جراحی باریاتریک جهت کاهش وزن و بدنبال آن کنترل و درمان کبدچرب برای وی توصیه می شود.
مدیر بیمارستان فوق تخصصی کودکان اکبر از مراکز زیر پوشش دانشگاه علوم پزشکی مشهد از افزایش میزان مراجعه بیماران ویروسی و تنفسی به اورژانس این مرکز درمانی خبر داد.
