بهداشت و پیشگیری

مدیر جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: طرح سنجش سلامت برای کودکان و نوآموزان در سن پیش دبستانی و بدو ورود به مدرسه در مناطق زیر پوشش این دانشگاه، اجرا می‌شود.

دکتر محمد احمدیان در گفتگو با وب دا، اظهار کرد: برنامه‌های طرح سنجش سلامت دانش‌آموزان در پایه‌های اول، چهارم، هفتم و دهم اجرا می‌شود و شروع این کار را در بدو ورود مدرسه برای پیش دبستانی‌ها و کلاس اولی‌ها داریم.

وی تصریح کرد: در سال گذشته سنجش سلامت بیش از 70 درصد دانش‌آموزان پایه‌های چهارم، هفتم و دهم را داشتیم و این عدد در نو‌آموزان پایه اول بالای 98 درصد بود.

مدیر جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه عمده اختلالات در ارزیابی صورت گرفته از دانش‌آموزان در خصوص وزن گیری و چاقی و لاغری بوده است، خاطرنشان کرد: دانش‌آموزانی با این مشکل مواجه بودند به مشاوران تغذیه دانشگاه ارجاع شدند و با همکاری آموزش و پرورش برنامه‌‌ها و مشاوره‌های تغذیه‌ای در جهت رفع این مشکل در این گروه از دانش‌آموزان اجرا می‌شود.

دکتر احمدیان افزود: پس از مراقبت دانش آموز در صورتی که مشکل تغذیه‌ای وجود داشت آن فرد به مشاور تغذیه مرکز بهداشت ارجاع می‌شود و با همکاری مربی بهداشت مدارس اقدامات موردنیاز انجام می‌شود.

وی همچنین در خصوص توزیع شیر در مدارس، گفت: برنامه توزیع شیر مدارس در میان دانش‌آموزان در هر سال تحصیلی اجرا می‌شود و در این خصوص همه ساله و طبق سهمیه‌ای که اعلام می‌شود توزیع این شیرها صورت می‌پذیرد و با توجه به نیازهای شناسایی شده اولویت نخست توزیع با مناطقی است که بیشترین مشکل در بحث تغذیه دارند.

مدیر جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس دانشگاه علوم پزشکی مشهد تأکید کرد: توزیع شیر دانش‌آموزان 2 روز در هفته بوده و اگر سهمیه آن افزایش یابد به همان نسبت میزان توزیع بیشتر می‌شود و بیشتر این شیرها هم در مناطق روستایی و حاشیه نشین توزیع می‌شود.

رئیس گروه بیماریهای غیر واگیردار معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد اظهار کرد: بیماری فنیل کتونوری یک بیماری ژنتیکی نادر است که باعث ایجاد اسید آمینه ای به نام فنیل آلانین در بدن می شود که در مجموع 320 بیمار زیر پوشش خدمات درمانی و مراقبتی این دانشگاه قرار دارند.

دکتر بابک اقبالی، در گفتگو با وب دا با اشاره به اینکه کودکان مبتلا به فنیل کتونوری معمولا علامت خاصی ندارد اما در 4 یا 5 ماهگی کودک  خوب شیر نمی خورند و تهوع و بی قراری دارد که می تواند از نشانه های ابتلا باشد، گفت: این بیماری از سال 1391 مورد غربالگری قرار می گیرد و موارد شناسایی شده در کلینیک PKU بیمارستان اکبر تحت درمان توسط تیم پزشکی قرار می گیرند. 

وی با بیان اینکه این بیماری اگر به موقع شناسایی نشود می تواند عقب ماندگی های ذهنی شدیدی برای فرد ایجاد کند. تصریح کرد: فنیل آلانین پس از ورود به بدن توسط آنزیمی به نام فنیل آلانین هیدروکسیلاز شکسته و به تیروزین تبدیل می‌شود. اگر آنزیم فنیل آلانین هیدروکسیلاز که فقط در کبد ساخته می‌شود به دلیل اختلالات ژنی وجود نداشته باشد فنیل آلانین وارد شده به بدن، در بافت‌های مختلف از جمله مغز تجمع یافته و سبب آسیب‌های متعددی به بافت مغز می‌شود. این بیماری به صورت اتوزوم مغلوب (aa) به ارث می‌رسد و این بدان معناست که وقتی کودکی دچار این عارضه می شود قطعا هم پدر و هم مادر دچار این بیماری هستند که معمولاً در ازدواج‌های خویشاوندی این احتمال بالاتر است  و در تولد هر فرزندانشان ۲۵درصد احتمال ابتلا به فنیل کتونوریا وجود دارد.

وی با بیان اینکه کودک مبتلا به بیماری فنیل کتونوری در ابتدای تولد بدون علامت است، اظهار کرد: اما به تدریج دچار تأخیر در تکامل، استفراغ، کاهش رشد، روشن شدن رنگ موهای سر و چشم و تشنج می‌شوند، سپس با افزایش سن، کوچکی دورسر، بیقراری، کاهش توجه، حرکات تکراری دست‌ها و اندام‌ها و عقب‌ماندگی ذهنی بروز می‌کند. 

دکتر اقبالی با بیان اینکه همچنین ادرار و تنفس این کودکان به دلیل وجود فراورده‌های فنیل آلانین، بوی کپک می‌دهد و ممکن است راش‌های پوستی (کهیر) در بدن کودکان مبتلا مشاهده شود که با رشد کودک از بین می‌رود، عنوان کرد: غربالگری PKU ، همزمان با غربالگری کم کاری مادرزادی تیروئید نوزادان در کلیه نوزادان ۳ تا ۵ روزه با گرفتن نمونه خون از پاشنه پا انجام می شود و در صورت مشکوک بودن، نوزادان فراخوان شده و پس از انجام آزمایش تائید و تشخیص بیماری، به منظور پیشگیری از ایجاد عوارض تحت رژیم غذایی و درمان قرار می گیرند.

 وی اظهار کرد: در مورد مادران بارداری که در دچار افزایش فینل آلانین خون می شوند، احتمال زیادی وجود دارد که فرزند آنها با عقب ماندگی ذهنی، کوچکی سر، مشکلات قلبی و رشدی به دنیا آید زیرا در دوران جنینی در معرض فنیل آلانین زیادی قرار گرفته است.

دکتر اقبالی با اشاره به اینکه علاوه بر شناسایی و درمان بیماران ، غربالگری نیز در دوران جنینی انجام می شود گفت: در هفته 10 تا 12 بارداری مادر به ازمایشگاه های ژنتیک مورد تایید وزارت بهداشت ارجاع داده می شود تا بیماری مورد بررسی قرار گیرد و در صورت تایید بیماری، جنین با مجوز قانونی و رضایت خانواده سقط می شود. 

وی با بیان اینکه بعد از شناسایی و درمان به موقع بیماران فنیل کتونوری ، خوشبختانه عوارض بیماری کمتر در کودکان مشاهده می شود، عنوان کرد: 220 بیمار در مناطق تحت پوشش دانشگاه به این بیماری مبتلا هستند و به بیماران دانشگاه های سبزوار، نیشابور ، تربت جام و تربت حیدریه نیز خدمت رسانی می شود که در مجموع 320 بیمار در کلینیک بیمارستان اکبر تحت درمان هستند.

رئیس گروه پیشگیری و مدیریت بیماریهای واگیردار معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد اظهار کرد: طولانی شدن بهبود زخم بیش از دو هفته یکی از نشانه های هشدار دهنده بیماری سالک است و در صورتی که به موقع به مراکز جامع خدمات سلامت مراجعه می کردند به صورت رایگان تحت درمان قرار می گیرند. 

دکتر زهرا نهبندانی، در گفتگو با وب دا با اشاره به اینکه درمان سالک در مراکز بهداشتی رایگان است ، خاطرنشان کرد:  داروهای این بیماری به صورت رایگان در اختیار بیماران قرار می گیرد و در صورت تشدید بیماری، مقاومت به درمان یا ایجاد آلودگی در بخش هایی  مانند صورت که به لحاظ زیبایی حائز اهمیت هستند ، بیمار به صورت رایگان به سطوح بالاتر ارجاع می شود.

وی ادامه داد: در صورت ابتلا به سالک حتما روی زخم را بپوشانید تا از انتقال بیماری به دیگران جلوگیری شود. 

دکتر نهبندانی با اشاره به اینکه تجمع نخاله و زباله ، رفت و آمد در ساختمان های نیمه ساز، عدم دفع بهداشتی فاضلاب می تواند باعث رشد و تکثیر پشه سالک و احتمال ابتلا به این بیماری شود، گفت: اگر در مناطق آلوده به سالک حضور دارید حتما از غروب آفتاب تا نیمه های شب در زمان استراحت از دور کننده حشرات استفاده کنید. 

دکتر نهبندانی با بیان اینکه برای جلوگیری از شیوع سالک ، از پرده توری پنجره ها استفاده کنید، عنوان کرد: از ریختن زباله ها خصوصا پسماندهای مواد غذایی در معابر عمومی جدا خودداری کنید. 

رئس گروه پیشگیری و مدیریت بیماریهای واگیردار معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اینکه هموطنانی که از استانهای آلوده به مالاریا مانند هرمزگان سیستان و بلوچستان به استان خراسان سفر کردند در صورتی که دچار تب و لرز و عرق متناوب شدند  حتما به پزشک مراجعه و پزشک خود را از اینکه از این استانها آمده اند مطلع کنند تا از نظر مالاریا بررسی شوند، گفت: درمان سالک در سطوح مختلف رایگان است بنابراین هر کس که با علائم زخم ماندگار روبرو شده اند به مراکز بهداشتی برای ارجاع به سطوح بالاتر مراجعه کنند.

مدیر توسعه و ارتقا شبکه دانشگاه علوم پزشکی مشهد اظهار کرد: در سه مرکز خدمات جامع سلامت مشهد به منظور بهره گیری از نیروهای دانشجوی پزشکی که باید دوره کارورزی خود را بگذارنند به صورت آموزشی و زیر نظر اساتید به بیماران خدمت رسانی می کند. 

دکتر عبدالله زاده، در گفتگو با وب دا با اشاره به اینکه  مرکز جمشیدیان واقع در طرقبه و شاندیز، مرکز امیر المومنین(ع) در مرکز بهداشت شماره 3 و مرکز خدمات جامع سلامت شهدای سلامت به عنوان پایلوت فعالیت مراکز خدمات جامع سلامت آموزشی به بیماران، خدمت رسانی می کند، خاطر نشان کرد: در این مرکز دانشجویان پزشکی دوره کارورزی خود را تحت نظر اساتید متخصص پزشکی خانواده و پزشکی اجتماعی می گذارنند. 

وی با بیان اینکه این دوره کارورزی به صورت دو ماهه به منظور کسب آمادگی بعد از فارغ التحصیلی در مراکز جامع خدمات سلامت اجرایی می شود، گفت: علاوه براین در راستای اجرای طرح سلامت خانواده و با توجه به اینکه امکان جذب نیروهای قرارداری وجود ندارد نیروهای مورد نیاز برای اجرای این طرح در قالب خرید خدمات به کار گیری می شوند. 

مدیر توسعه و ارتقا شبکه دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اینکه در این طرح ، حق الزحمه نیروها به ازای خدمت محاسبه می شود، عنوان کرد: اجرای طرح نظام سلامت خانواده نیازمند نیروهای زیادی بود که بتوان با آن بسته های خدماتی مصوب را به همه افراد تحت پوشش ارائه دهد .