پزشکی

دانشیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد و فوق‌تخصص شبکیه و فلوشیپ انکولوژی چشم، با هشدار جدّی نسبت به پیامدهای خطرناک تأخیر در درمان رتینوبلاستوما اعلام کرد: بی‌توجهی والدین به پیگیری درمان و روی آوردن به روش‌های غیرعلمی، موجب شد کودک دوساله‌ای بینایی خود را از دست بدهد و با تومور بسیار پیشرفته به بیمارستان تخصصی خاتم‌الانبیا(ص) مراجعه کند.

دکتر مجتبی ابریشمی، در گفت‌وگو با وب دا توضیح داد: «این کودک که از شهرستان قوچان به اورژانس بیمارستان ارجاع شد، از دو ماه قبل نامه ارجاعی داشته و بررسی‌ها نشان داد تومور چشمی او به حدّی پیشرفته است که از حدقه خارج شده و غدد لنفاوی گردن را درگیر کرده است. متأسفانه هنگام مراجعه، بینایی یک چشم وی کاملاً از بین رفته بود.

این متخصص انکولوژی چشم با ابراز تأسف از تأخیر بیش از یک‌ساله در پیگیری درمان افزود:این کودک حدود ۱۸ ماه قبل توسط متخصص شبکیه معاینه و با تشخیص اولیه رتینوبلاستوما به مراکز فوق‌تخصصی در تهران معرفی شده بود، اما والدین به دلیل ترس از احتمال تخلیه چشم، درمان را رها کرده و به روش‌های گیاهی و تغذیه‌ای غیرمعتبر روی آوردند؛ اقدامی که فرصت طلایی درمان را از کودک گرفت.

دکتر ابریشمی با تأکید بر اینکه رتینوبلاستوما در صورت تشخیص به‌موقع قابل درمان و قابل کنترل است، گفت:در بسیاری از موارد می‌توان بینایی کودک را حفظ کرد، اما تأخیر، بی‌توجهی یا هرگونه خوددرمانی باعث گسترش تومور، تهدید سلامت عمومی و حتی خطر مرگ می‌شود. تأخیر در این پرونده باعث شد تومور از چشم خارج شود و بیماری وارد مرحله بسیار پیشرفته و تهدیدکننده شود.

وی افزود: ما بلافاصله اقدامات درمانی اولیه را آغاز کرده‌ایم، اما باید تأکید کنم که تداوم معاینات و اعتماد به تیم پزشکی تنها راه ایمن برای درمان چنین سرطان‌های حساسی است.

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به لزوم همکاری تخصصی گروه‌های درمانی اظهار کرد:درمان سرطان‌های چشمی، از جمله رتینوبلاستوما، نیازمند همکاری نزدیک متخصصان هماتولوژی، انکولوژی کودکان و تیم فوق‌تخصصی چشم است. کوچک‌ترین تأخیر یا انکار درمان می‌تواند پیامدهای غیرقابل جبران به همراه داشته باشد.

دکتر ابریشمی از خانواده‌ها خواست:در صورت مشاهده هرگونه نشانه غیرعادی در چشمان کودک، از ترس و خوددرمانی پرهیز کرده و فوراً به مراکز تخصصی مراجعه کنید. هیچ روش سنتی یا گیاهی جای درمان علمی را نمی‌گیرد و تصمیم‌های غیرعلمی می‌تواند آینده کودک را برای همیشه تغییر دهد.

رئیس بیمارستان تخصصی چشم‌پزشکی خاتم‌الانبیاء (ص) از مراکز زیر دانشگاه علوم پزشکی مشهد از اجرای برنامه گسترده پایش و درمان رتینوپاتی نوزادان نارس (ROP) در استان خراسان رضوی خبر داد و اعلام کرد: طی هفت ماه نخست امسال، ۴۳۹۵ نوزاد نارس به کلینیک ویژه این مرکز مراجعه داشتند که از این میان، هزار و ۸۱۳ مورد جدید تحت ارزیابی تخصصی قرار گرفتند.

دکتر اکبر درخشان در گفتگو با وب‌دا با اشاره به اهمیت تشخیص و درمان زودهنگام بیماری رتینوپاتی نوزادان نارس اظهار کرد: پس از بررسی‌های دقیق بالینی، برای ۱۰۵ چشم تزریق دارویی در ناحیه شبکیه و برای ۱۲ چشم عمل لیزر تخصصی انجام شد.

وی گفت: تمام بیمارستان‌های استان خراسان رضوی اعم از دولتی، خیریه و خصوصی، نوزادان نارس خود را برای بررسی‌های تخصصی به این مرکز ارجاع می‌کنند؛ تنها شهرستان‌های بجنورد و بیرجند به دلیل وجود کلینیک‌های فالوآپ فعال، پیگیری اولیه را در محل انجام داده و در صورت نیاز درمان را از طریق اعزام انجام می‌دهند.

رئیس بیمارستان خاتم‌الانبیاء افزود: در شهرستان نیشابور نیز سیستم تله‌مدیسین فعال شده است؛ تصاویر شبکیه نوزادان نارس به صورت دیجیتال برای بررسی اولیه به مرکز درمانی مشهد ارسال می‌شود و در صورت نیاز، نوزادان پس از مشورت تخصصی با اساتید دانشگاه علوم پزشکی مشهد، جهت درمان به این مرکز ارجاع داده می‌شوند.

دکتر درخشان ادامه داد: در صورت عدم مراجعه به موقع والدین، در مرحله اول کارشناسان کلینیک اقدام به تماس با خانواده‌ها می‌کنند و در صورت بی‌توجهی، با همکاری کارشناسان مرکز بهداشت شهرستان اقدام به تماس مستقیم می‌شود و در مواردی که پیگیری انجام نشود، با هماهنگی مراجع قضایی، دستور اعزام اجباری نوزاد جهت معاینه صادر می‌شود تا زمان طلایی درمان از دست نرود و احتمال از دست رفتن بینایی کودک کاهش یابد.

وی درباره ماهیت بیماری رتینوپاتی نوزادان نارس توضیح داد: رتینوپاتی یا آسیب شبکیه در نوزادان نارس اختلالی است که به علت کامل نشدن عروق شبکیه رخ می‌دهد. این بیماری در صورت عدم تشخیص و درمان به‌موقع، می‌تواند موجب طیفی از اختلالات بینایی از نقایص جزئی قابل اصلاح تا جداشدگی کامل شبکیه و نابینایی مطلق شود.

وی بیان کرد: پیگیری ادواری در ماه‌های نخست پس از تولد برای نوزادان نارس الزامی است، زیرا عروق شبکیه در این دوره هنوز به رشد کامل نرسیده‌اند و هرگونه تأخیر در مراجعه می‌تواند منجر به آسیب برگشت‌ناپذیر شود.

وی گفت: طبق برنامه تدوین‌شده در بیمارستان خاتم‌الانبیاء مشهد، تمام نوزادان نارس استان در سامانه ثبت و مورد پیگیری رتینوپاتی قرار دارند و با همکاری مراکز بهداشت، سیستم تله‌مدیسین و ارجاع ایمن، مراقبت‌های اولیه و درمانی آنها به صورت منسجم انجام می‌شود.

این نظام، الگویی مؤثر در کنترل نابینایی ناشی از نارس بودن در سطح کشور محسوب می‌شود.

تأکید فوق‌تخصص ریه دانشگاه علوم پزشکی مشهد بر ضرورت پیشگیری، تشخیص زودهنگام و ترک سیگار

فوق‌تخصص بیماری‌های ریه و مراقبت‌های ویژه و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد به تشریح ابعاد مختلف بیماری مزمن انسدادی ریه (COPD) پرداخت و بر اهمیت پیشگیری، تشخیص زودهنگام و ترک سیگار تأکید کرد چرا که، بیشترین نقش ابتلا به این بیماری را سیگار، قلیان، آلاینده‌های محیطی و تماس‌های شغلی ایفا می‌کنند.

دکتر بهروز نیا در گفتگو با وبدا درباره ماهیت بیماری مزمن انسداد ریه اظهار داشت: بیماری COPD مجموعه‌ای از اختلالات تنفسی است که شامل برونشیت مزمن و آمفیزم ریوی می‌شود. این بیماری با تنگی و تخریب تدریجی راه‌های هوایی همراه است و علت اصلی آن تماس طولانی‌مدت با آلاینده‌های تنفسی است.

وی افزود: اگرچه در برخی موارد عوامل ژنتیکی می‌توانند دخیل باشند، اما بیشترین نقش را عواملی همچون سیگار، قلیان، آلاینده‌های محیطی و تماس‌های شغلی ایفا می‌کنند.

گسترش و پیامدهای خطرناک بیماری در ایران

دکتر بهروزنیا با اشاره به شیوع رو به رشد COPD در کشور تصریح کرد: در جامعه ما شمار زیادی از افراد یا به طور مستقیم سیگار می‌کشند، یا به صورت غیرمستقیم در معرض دود آن قرار دارند؛ او ادامه داد: افزون بر آن، شاغلان بسیاری در محیط‌های صنعتی با مواد خطرناک مانند آزبست و سیلیس در تماس هستند که همین مواجهه می‌تواند به درگیری پیشرونده بافت ریه منجر شود.

این فوق‌تخصص ریه تأکید کرد که تشخیص زودهنگام، کلید کنترل و کاهش عوارض بیماری است. لذا افرادی که بیش از سه ماه سرفه مداوم یا تنگی نفس دارند، باید هرچه سریع‌تر به پزشک متخصص مراجعه کنند تا بررسی‌های تکمیلی انجام شود.

وی افزود: در صورت تأخیر در مراجعه، بیماری ممکن است به مرحله‌ای برسد که بیمار به پیوند ریه نیاز پیدا کند یا وابسته به اکسیژن‌تراپی مداوم شود.

پیام به جامعه و سیاست‌های پیشگیرانه

دکتر بهروزنیا با اشاره به بار روحی و اقتصادی ناشی از این بیماری گفت: متأسفانه COPD نه‌تنها بر کیفیت زندگی بیماران تأثیر می‌گذارد، بلکه هزینه‌های قابل‌توجهی را نیز بر دوش خانواده‌ها و نظام سلامت تحمیل می‌کند. ازاین‌رو ضروری است مردم از استعمال سیگار و قلیان اجتناب کرده و در صورت ابتلا، از پزشک برای ترک آن کمک بگیرند.

وی خاطرنشان کرد که داروها و روش‌های نوینی برای کاهش تدریجی و در نهایت قطع کامل سیگار وجود دارد که در صورت استفاده علمی، نقشی مؤثر در کنترل بیماری ایفا می‌کند.

دکتر بهروزنیا هشدار داد:اگرچه بیماری COPD درمان قطعی ندارد، اما می‌توان با پیشگیری و تشخیص به‌موقع از پیشرفت آن جلوگیری کرد. پرهیز از سیگار و انجام غربالگری‌های دوره‌ای در محیط‌های پرخطر، دو گام اساسی برای صیانت از سلامت ریه جامعه است.

دیابت نوع ۲، یکی از شایع‌ترین بیماری‌های مزمن عصر حاضر، بیش از هر چیز تحت تأثیر سبک زندگی و الگوی غذایی افراد قرار دارد. خبر خوب آنکه با مدیریت صحیح تغذیه و افزایش فعالیت بدنی، می‌توان از عوارض جدی این بیماری پیشگیری کرد و کیفیت زندگی بیماران را به‌طور چشمگیری ارتقا داد. در همین راستا، دکتر زهرا خراسانچی، عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، نکات کلیدی تغذیه‌ای را برای کنترل قند خون تشریح کرده است.

اصول طلایی تغذیه سالم برای کنترل دیابت

دکتر زهرا خراسانچی، استادیار گروه علوم تغذیه دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با تأکید بر نقش تعیین‌کننده رژیم غذایی در مدیریت دیابت گفت:پایه‌ای‌ترین اصل تغذیه سالم برای بیماران دیابتی و افراد در معرض خطر، مصرف منظم وعده‌های غذایی بدون حذف هیچ وعده‌ای است.

وی با اشاره به اهمیت انتخاب نوع مناسب کربوهیدرات افزود:در یک رژیم غذایی استاندارد، منابع کربوهیدرات باید از نوع پیچیده و غنی از فیبر باشند. غلات کامل، حبوبات، سبزیجات و میوه‌های تازه باید جایگزین نان و برنج سفید، نوشابه‌ها، آبمیوه‌های صنعتی و شیرینی‌جات شوند.

تناسب و ترکیب درست وعده‌های غذایی

دکتر خراسانچی الگوی یک بشقاب غذایی استاندارد را چنین توصیف کرد:۵۰ درصد: سبزیجات تازه یا پخته،۲۵ درصد: پروتئین‌های سالم مانند مرغ بدون پوست، ماهی، تخم‌مرغ و حبوبات و۲۵ درصد: کربوهیدرات‌های سالم، از جمله نان سبوس‌دار

به گفته وی، افزایش مصرف فیبر، استفاده از چربی‌های مفید (روغن زیتون، مغزها، دانه‌ها و ماهی‌های چرب) و کاهش چربی‌های اشباع و ترانس از دیگر اصول ضروری در رژیم غذایی بیماران دیابتی است.

این عضو هیأت علمی دانشگاه توصیه کرد:میان‌وعده‌هایی مانند مغزها، ماست کم‌چرب و میوه کامل (به‌جای آبمیوه) باید جایگزین تنقلات شیرین شوند. همچنین نوشیدنی‌های شیرین بهتر است با آب، دمنوش‌های بدون قند یا نوشیدنی‌های کم‌کالری جایگزین گردند.وی همچنین بر محدود کردن مصرف غذاهای فرآوری‌شده، فست‌فودها و تنقلات صنعتی تأکید کرد.

دکتر خراسانچی خاطرنشان کرد:روش‌های پخت سالم مانند بخارپز، آب‌پز و کبابی باید جایگزین سرخ‌کردن شوند. از آنجا که فشار خون بالا در بیماران دیابتی شایع است، کاهش مصرف نمک نیز اهمیت ویژه دارد.

وی در پایان با تأکید بر همراهی فعالیت بدنی منظم با الگوی غذایی صحیح گفت:افزایش حساسیت بدن به انسولین، کنترل اندازه وعده‌ها و پرهیز از پرخوری از مهم‌ترین اصول مدیریت مؤثر دیابت هستند.