پزشکی

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد و متخصص بیماری‌های مغز و اعصاب و فلوشیپ بیماری‌های عصب–عضله گفت: ویروس HTLV-1 نوعی بیماری ویروسی خاموش است که در بیش از ۹۵ درصد مبتلایان بدون علامت باقی می‌ماند، اما افراد آلوده می‌توانند ناقل ویروس و عامل انتقال به دیگران باشند.

دکتر فریبا زمرشیدی  در گفتگو با وب دا در توضیح ماهیت این ویروس اظهار کرد:ویروس HTLV-1 یا لنفوتروپیک انسانی تی سل نوعی ویروس انسانی است که سلول‌های لنفوسیت T CD4 را آلوده می‌کند. این ویروس نخستین بار در دهه ۱۹۸۰ میلادی شناسایی شد و برخلاف بسیاری از ویروس‌های دیگر، به‌صورت محدود و بومی در برخی مناطق جهان از جمله خراسان در ایران، ژاپن، بخش‌هایی از آفریقا، برزیل و جزایر کارائیب شیوع دارد.

وی افزود: در اغلب موارد، عفونت بدون علامت است و تنها در حدود ۲ تا ۵ درصد مبتلایان ممکن است به یکی از دو بیماری جدی دچار شوند؛ میلوپاتی ناشی از HTLV-1 (HAM/TSP) که با اختلال در راه‌رفتن، بی‌اختیاری ادرار، یبوست مزمن و ضعف اندام‌ها همراه است، و لوسمی یا لنفوم سلول T که نوعی سرطان پیش‌رونده خون به شمار می‌رود.

دکتر زمرشیدی شایع‌ترین راه انتقال ویروس در مناطق بومی مانند شمال شرق ایران را انتقال از مادر آلوده به نوزاد از طریق شیر مادر دانست و گفت: هرچه مدت تغذیه شیرخوار از شیر مادر مبتلا طولانی‌تر باشد، احتمال ابتلای نوزاد افزایش می‌یابد.

وی افزود: تماس جنسی محافظت‌نشده (به‌ویژه از مرد مبتلا به همسر)، استفاده از سرنگ مشترک در افراد دارای اعتیاد تزریقی، و انتقال خون یا پیوند عضو آلوده از دیگر مسیرهای شایع انتقال این ویروس است.

این متخصص مغز و اعصاب تأکید کرد:بیماری HTLV-1 کاملاً اکتسابی است و زمینه ژنتیکی ندارد. همچنین این ویروس از طریق تماس‌های روزمره مانند دست دادن، بوسیدن، استفاده از ظروف غذا، تنفس مشترک یا گزش حشرات منتقل نمی‌شود.

به گفته وی، شناسایی ویروس HTLV-1 بسیار ساده است و با آزمایش خون برای بررسی آنتی‌بادی‌های اختصاصی امکان‌پذیر می‌باشد. در صورت بروز علائم بالینی، بررسی‌های تکمیلی نظیر نمونه‌برداری از مایع مغزی–نخاعی یا مغز استخوان انجام می‌گیرد.

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد خاطرنشان کرد:در حال حاضر، درمان قطعی برای حذف ویروس HTLV-1 وجود ندارد و درمان مبتلایان تنها به‌صورت علامتی انجام می‌شود.

وی افزود: راهکارهای پیشگیری نقش تعیین‌کننده‌ای در کنترل بیماری دارند که شامل شناسایی و غربالگری مادران آلوده پیش از بارداری یا زایمان،خودداری از تغذیه نوزاد با شیر مادر آلوده،استفاده از وسایل محافظتی در روابط زناشویی با فرد مبتلا،اجتناب از استفاده مشترک از سرنگ یا وسایل تزریقی و غربالگری دقیق خون و اعضای اهدایی پیش از انتقال عنوان کرد.

دکتر زمرشیدی در پایان تأکید کرد:افزایش آگاهی عمومی، تشخیص زودهنگام و رعایت اصول پیشگیری، کلید اصلی کنترل شیوع این ویروس خاموش است. با آگاه‌سازی جامعه و آموزش صحیح، می‌توان از انتقال HTLV-1 و بروز عوارض آن در آینده جلوگیری کرد.

معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی مشهد از اجرای مجموعه‌ای از طرح‌های توسعه‌ای در حوزه درمان به‌منظور جبران کمبود چهار هزار تخت بیمارستانی در این کلان‌شهر خبر داد.

دکتر منصور شکیبا در گفت‌وگو با وب‌دا اظهار کرد:به‌منظور رفع نیاز به تخت‌های بیمارستانی و جلوگیری از ازدحام بیماران در مراکز درمانی بزرگ شهر از جمله بیمارستان‌های قائم(عج) و امام رضا(ع)، چند طرح توسعه درمانی در نقاط مختلف مشهد در حال اجراست تا بیماران برای دریافت خدمات، نیازی به مراجعه به مرکز شهر نداشته باشند.

وی با اشاره به افزایش مراجعات بیماران از استان‌های همجوار، اتباع خارجی و زائران حرم مطهر رضوی افزود:در حال حاضر، ضریب اشغال تخت در برخی بیمارستان‌های مشهد از صد درصد فراتر رفته است. به همین منظور، چند پروژه بزرگ درمانی در غرب، شرق و شمال شهر مشهد آغاز شده که با بهره‌برداری از آن‌ها طی چهار تا پنج سال آینده، کمبود حدود چهار هزار تخت بیمارستانی جبران خواهد شد.

معاون درمان دانشگاه با بیان اینکه ۲۹ بیمارستان در مناطق تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی مشهد فعال هستند، گفت:ازدحام بیماران در بیمارستان‌های دولتی به‌دلیل هزینه پایین‌تر و جامع بودن خدمات درمانی، فشار زیادی بر سیستم سلامت وارد کرده است. روزانه بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ بیمار از اتباع افغانستان و شمار قابل توجهی از بیماران استان‌های سیستان‌وبلوچستان، خراسان جنوبی و گلستان در بیمارستان‌های مشهد پذیرش می‌شوند. افزون بر این، مشهد سالانه میزبان بیماران از بیش از ۷۰ کشور جهان به‌عنوان مقصد گردشگری سلامت است.

وی ادامه داد:در مجموع، حدود سه تا چهار هزار تخت بیمارستانی در استان کمبود داریم که برای جبران آن، چند پروژه بزرگ درمانی در حال اجراست.

به گفته دکتر شکیبا، بیمارستان ۵۴۰ تخت‌خوابی شهرک شهید رجایی با حدود ۴۰ درصد پیشرفت فیزیکی در حال تکمیل است. وی افزود:تأمین مالی این پروژه از محل فروش اراضی مازاد دانشگاه در مسیر مولدسازی صورت گرفته و بخش اورژانس آن تا یک ماه آینده راه‌اندازی می‌شود. کل مجموعه نیز تا پایان سال آینده به بهره‌برداری خواهد رسید.

وی همچنین از احداث بیمارستان ۱۰۰۰ تخت‌خوابی در شهرک دانش و سلامت خبر داد و گفت:این پروژه با امضای تفاهم‌نامه همکاری با یکی از بانک‌های کشور در دستور کار قرار گرفته است.

وی بیان کرد:افزایش فضای فیزیکی و تجهیز بیمارستان‌های شریعتی و طالقانی نیز با هدف تسهیل دسترسی ساکنان منطقه قاسم‌آباد به خدمات درمانی در حال پیگیری است. این طرح‌ها در مجموع طی چهار تا پنج سال آینده تکمیل شده و موجب رفع کمبود تخت‌های بیمارستانی در مشهد خواهند شد.

دکتر شکیبا در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به اینکه حدود یک‌سوم جمعیت مشهد در مناطق حاشیه شهر ساکن هستند، گفت:در منطقه سیدی، کلینیک ویژه‌ای با حضور تمامی تخصص‌ها و امکانات تشخیصی راه‌اندازی شده است. همچنین درمانگاه‌های جامعه سلامت در سراسر شهر فعال هستند و خدمات سطح یک و دو را به مردم ارائه می‌دهند.

وی افزود:کلینیک‌های ویژه دانشگاه تا ساعت ۱۰ شب خدمات‌رسانی دارند و بیمارستان‌های کشیک نیز خدمات شبانه را در مناطق حاشیه‌ای ارائه می‌کنند تا همه شهروندان به خدمات درمانی مناسب دسترسی داشته باشند.

متخصص مغز و اعصاب، فلوشیپ سکته‌های مغزی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با اشاره به توانمندی این دانشگاه در ارائه درمان‌های نوین سکته مغزی در فاز حاد، بر اهمیت تشخیص زودهنگام علائم و مراجعه سریع بیماران تأکید کرد.

دکتر محسن سلطانی در گفتگو با وب دا با بیان اینکه درمان مؤثر سکته مغزی به شدت وابسته به زمان طلایی است، گفت: خوشبختانه در دانشگاه علوم پزشکی مشهد، امکان ارائه درمان‌های پیشرفته سکته مغزی در مرحله حاد فراهم شده است.

وی افزود: این درمان‌ها شامل دارودرمانی تزریقی (TPA) و درمان مداخله‌ای از طریق آنژیوگرافی برای خارج‌سازی لخته از عروق مغزی است.

این فلوشیپ سکته‌های مغزی توضیح داد: بیمار برای تزریق داروی TPA باید حداکثر تا چهار ساعت و نیم پس از بروز علائم به مراکز درمانی مراجعه کند، در حالی‌که برای انجام آنژیوگرافی، این بازه زمانی تا ۲۴ ساعت ادامه دارد.

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر ضرورت شناخت علائم اولیه سکته مغزی اظهار داشت: ضعف یا بی‌حسی ناگهانی در یک سمت بدن، افتادگی یک سوی صورت، اختلال در تکلم، برهم خوردن تعادل، کاهش ناگهانی بینایی و کاهش سطح هوشیاری از مهم‌ترین نشانه‌های سکته مغزی هستند.

وی افزود: متأسفانه در بسیاری از موارد، بیماران به دلیل بی‌اهمیت دانستن این علائم با تأخیر مراجعه می‌کنند و همین تأخیر موجب از دست رفتن زمان طلایی درمان و بروز عوارض جبران‌ناپذیر می‌شود.

دکتر سلطانی با اشاره به اجرای طرح کد ۷۲۴ در دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: این طرح به معنای آمادگی ۲۴ ساعته در هفت روز هفته برای پذیرش فوری بیماران سکته مغزی است. با فعال شدن این کد، همه واحدهای تخصصی از جمله پزشکان، پرستاران، اورژانس و بخش تصویربرداری در حالت آماده‌باش قرار می‌گیرند تا بیمار در سریع‌ترین زمان ممکن تحت درمان قرار گیرد.

وی افزود: در صورت فعال شدن کد ۷۲۴، بلافاصله پس از ورود بیمار به بیمارستان، معاینه تخصصی، تصویربرداری (CAT یا MRI) و در صورت تأیید تشخیص، درمان دارویی یا مداخله‌ای آغاز می‌شود.

این متخصص مغز و اعصاب با اشاره به نقش مهم اورژانس پیش‌بیمارستانی در نجات بیماران گفت: با همکاری مرکز فوریت‌های پزشکی ۱۱۵، در صورت تماس با این مرکز و مشاهده علائم سکته مغزی، بیمار سریعاً به بیمارستان قائم(عج) منتقل شده و کد ۷۲۴ فعال می‌شود تا تیم تخصصی در کوتاه‌ترین زمان آماده پذیرش باشد.

دکتر سلطانی ضمن قدردانی از همکاران مجموعه درمانی بخش استروک بیمارستان قائم(عج) اظهار کرد: در حال حاضر، درمان‌های نوین سکته مغزی در بیمارستان قائم(عج) ارائه می‌شود و در آینده نزدیک، سایر مراکز درمانی شهر مشهد نیز به این خدمات مجهز خواهند شد تا بیماران مناطق مختلف سریع‌تر تحت درمان قرار گیرند.

وی در پایان با تأکید بر افزایش آگاهی عمومی نسبت به علائم سکته مغزی خاطرنشان کرد: آموزش و آگاهی مردم از علائم اولیه سکته مغزی نقش تعیین‌کننده‌ای در نجات جان بیماران و کاهش عوارض دائمی ناشی از این بیماری دارد.

متخصص طب سنتی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به نقش حیاتی کلیه‌ها در سلامت بدن گفت: کلیه‌ها از اندام‌های اساسی بدن هستند که وظایفی چون تصفیه خون، دفع مواد زائد و تنظیم تعادل آب و املاح بدن را بر عهده دارند. اختلال در عملکرد این اندام‌ها می‌تواند سلامت عمومی بدن را به‌طور مستقیم تحت تأثیر قرار دهد.

دکتر امیر پرویز توسلی در گفتگو با وب دا  با بیان اینکه سنگ کلیه، عفونت‌های ادراری و نارسایی کلیه از شایع‌ترین بیماری‌های کلیوی محسوب می‌شوند، افزود: دیابت، فشار خون بالا، مصرف خودسرانه داروها و زمینه‌های ارثی و ژنتیکی از عوامل مهم بروز این بیماری‌ها هستند. در عین حال، مشکلات مثانه و پروستات نیز می‌توانند بر عملکرد کلیه‌ها اثر منفی بگذارند.

دکتر توسلی با اشاره به مبانی طب سنتی ایرانی اظهار کرد: در طب ایرانی، حفظ سلامت کلیه‌ها از اصول بنیادی تندرستی به شمار می‌رود. اصلاح سبک زندگی بر پایه شش اصل ضروری طب ایرانی، نقش کلیدی در پیشگیری از بیماری‌های کلیوی دارد.

به گفته وی، ارتباط نزدیکی میان کبد و کلیه وجود دارد و سوءهضم و تغذیه نادرست می‌تواند به عملکرد هر دو آسیب برساند.پرهیز از درهم‌خوری، پرخوری و مصرف غذاهای چرب، شور، سرخ‌کردنی، کنسروی و تند ضروری است. همچنین زیاده‌روی در مصرف غذاهای با طبع سرد، چای پررنگ و قهوه برای کلیه‌ها مضر است.

وی افزود: مصرف متعادل میوه‌های آبدار مانند هندوانه، خیار، سیب و انگور در فصل‌های گرم مفید است و غذاهای سبک همچون سوپ جو، آش سبزیجات و برنج با روغن بادام به تقویت کلیه‌ها کمک می‌کند.

دکتر توسلی مصرف خوراکی‌هایی چون سیب، به، انار، بادام، شیر (به‌ویژه شیر شتر)، زرده تخم‌مرغ و نخودآب را برای تقویت کلیه‌ها در افراد سالم مفید دانست.

وی تأکید کرد: نوشیدن آب زیاد به‌ویژه آب سرد، به‌صورت ناشتا یا بلافاصله پس از ورزش و غذاهای گرم، برای کلیه‌ها زیان‌آور است. در مقابل، کم‌نوشی و کم‌آبی بدن نیز آسیب‌زا است؛ بنابراین در شرایط تعریق زیاد یا گرما باید مایعات کافی مصرف شود.

دکتر توسلی گفت: به دلیل موقعیت کلیه‌ها در بدن، سرما می‌تواند تأثیر منفی داشته باشد. استفاده از پوشش مناسب در فصل سرد، پرهیز از نشستن بر سطوح سرد و خوابیدن با لباس یا بدن مرطوب از تدابیر ضروری برای پیشگیری از آسیب کلیوی است.

او یادآور شد: حبس طولانی‌مدت ادرار از دیدگاه طب ایرانی از عوامل بروز بیماری‌های کلیه و مثانه است. دفع ادرار باید در زمان مناسب انجام شود.

وی تصریح کرد: ورزش و تحرک متعادل برای بهبود عملکرد بدن مؤثر است، اما ورزش شدید می‌تواند زیان‌آور باشد. از نگاه طب ایرانی، تعادل در ورزش زمانی است که چهره کمی سرخ و بدن گرم و بانشاط شود.

دکتر توسلی هشدار داد: مصرف بی‌رویه داروهای شیمیایی مانند مسکن‌ها و آنتی‌بیوتیک‌ها به کلیه‌ها آسیب می‌زند. همچنین داروهای گیاهی نیز باید تحت نظر پزشک متخصص مصرف شوند، زیرا استفاده خودسرانه ممکن است به کبد یا کلیه آسیب برساند.

این متخصص طب سنتی در پایان خاطرنشان کرد: در طب ایرانی، سلامت کلیه‌ها با تغذیه صحیح، تعادل در مصرف آب، محافظت در برابر سرما، تخلیه به‌موقع ادرار و پرهیز از مصرف بی‌رویه داروها تضمین می‌شود. رعایت این اصول ساده می‌تواند از بروز بسیاری از بیماری‌های کلیوی مانند سنگ کلیه، عفونت‌ها و نارسایی زودرس پیشگیری کرده و به حفظ سلامت عمومی بدن کمک کند.