پزشکی

فلوشیپ بیماری‌های عفونی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد ، درباره وضعیت بیماری‌های ویروسی در فصل پاییز، ضمن تأکید بر آمادگی مجموعه بهداشت و درمان استان، گفت:در حال حاضر، موارد ابتلا به بیماری‌های تنفسی در جامعه مشاهده می‌شود که بیشتر مربوط به آنفلوآنزا است. با این حال، وضعیت بیماری‌ها قابل کنترل و تحت پایش دقیق دانشگاه علوم پزشکی مشهد قرار دارد.

دکتر رزیتا خداشاهی در گفت‌وگو با وب دا افزود:در هفته‌های اخیر، مواردی از ابتلا به هر دو ویروس آنفلوآنزا و کووید-۱۹ گزارش شده است، اما بر اساس آخرین آمار، آنفلوآنزا شیوع بیشتری دارد. بیشتر مبتلایان با علائم خفیف تنفسی یا گوارشی روبه‌رو می‌شوند و در افراد سالم، بیماری به‌صورت خفیف و خودمحدودشونده است.

دکتر خداشاهی خاطرنشان کرد: بیماران دارای نقص سیستم ایمنی یا بیماری‌های زمینه‌ای مزمن، در صورت بروز علائم باید با پزشک خود مشورت کنند تا درمان لازم را دریافت نمایند.

مسئول کمیته علمی کرونا دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه پایش مستمر وضعیت ویروس‌ها در سطح استان انجام می‌شود، گفت:در سال جاری، برخلاف دوره‌های قبل که کووید-۱۹ ویروس غالب بود، امسال موارد آنفلوآنزا بیشتر دیده می‌شود، اما میزان ابتلا نگران‌کننده نیست و با رعایت نکات بهداشتی و واکسیناسیون قابل پیشگیری است.

دکتر خداشاهی با اشاره به تأمین واکسن‌های چهارظرفیتی آنفلوآنزا در کشور اظهار کرد:واکسنی که در حال حاضر در دسترس است، چهار سویه اصلی ویروس آنفلوآنزا را پوشش می‌دهد و اثربخشی خوبی دارد. هرچند ویروس‌ها ممکن است در گذر زمان دچار تغییراتی شوند، اما واکسن همچنان در کاهش شدت بیماری و جلوگیری از عوارض مؤثر است.

وی تأکید کرد:توصیه می‌شود سالمندان، بیماران مبتلا به بیماری‌های مزمن، کودکان دارای بیماری زمینه‌ای و کارکنان نظام سلامت حتماً واکسن آنفلوآنزا را دریافت کنند. همچنین رعایت بهداشت فردی، تهویه مناسب فضاهای بسته و استراحت کافی در هنگام بیماری، نقش مهمی در کنترل این ویروس‌ها دارد.

به گفته دکتر خداشاهی، همکاری مردم در رعایت توصیه‌های بهداشتی و دریافت واکسن، مهم‌ترین عامل در کنترل بیماری‌های فصلی است.

وی افزود: با افزایش آگاهی عمومی و همکاری نزدیک مردم و کادر درمان، امیدواریم شاهد پاییزی آرام و بدون نگرانی از بیماری‌های تنفسی در سطح جامعه باشیم.

متخصص بیماری‌های اطفال و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اهمیت تشخیص و درمان به‌موقع عفونت ادراری در کودکان، این بیماری را زنگ خطری جدی برای سلامت دستگاه ادراری و کلیه‌ها دانست.

دکتر زهرا چایچی، متخصص بیماری‌های اطفال، در گفت‌وگو با وب دا اظهار کرد: عفونت ادراری در کودکان، به‌ویژه در نوزادان، از شایع‌ترین بیماری‌های عفونی به شمار می‌رود و در صورت بی‌توجهی می‌تواند موجب آسیب‌های جدی به کلیه و سیستم دفع ادرار شود.

وی افزود: عفونت ادراری نوعی عفونت باکتریایی است که در اثر ورود میکروب از طریق مجرای ادرار به دستگاه ادراری ایجاد می‌شود. این عارضه ممکن است در هر سنی بروز کند، اما شیوع آن در نوزادان زیر ۱۲ ماه بیشتر است. احتمال ابتلا در پسران، به‌ویژه پسرانی که ختنه نشده‌اند، نسبت به دختران بالاتر است.

به گفته این متخصص، تشخیص عفونت ادراری در کودکان خردسال دشوارتر است، زیرا آنان قادر به بیان دقیق علائم خود نیستند. دکتر چایچی توصیه کرد:والدین باید با دقت تغییرات رفتاری و علائم جسمی فرزند خود را زیر نظر بگیرند و در صورت مشاهده نشانه‌های بیماری، سریعاً برای درمان اقدام کنند تا از آسیب‌های بلندمدت کلیوی پیشگیری شود.

این متخصص در ادامه درباره انواع عفونت ادراری توضیح داد:عفونت ادراری در کودکان به‌طور کلی به دو نوع تقسیم می‌شود؛ سیستیت (عفونت دستگاه ادراری تحتانی) که در لوله خروج ادرار از مثانه ایجاد می‌شود، پیلونفریت (عفونت دستگاه ادراری فوقانی) که نواحی بالاتر مانند کلیه و مجاری ادراری را درگیر کرده و می‌تواند به کلیه‌ها آسیب برساند.

دکتر چایچی با اشاره به علل بروز این عفونت‌ها گفت:عامل اصلی ایجاد عفونت، ورود و تکثیر باکتری‌ها در دستگاه ادراری است. در بیشتر موارد، باکتری‌ها از روده و طریق مدفوع وارد مجرای ادرار می‌شوند. همچنین کودکانی که از یبوست رنج می‌برند یا دچار رفلاکس ادراری هستند، بیش از دیگران در معرض ابتلا به عفونت قرار دارند. در مواردی که دریچه مثانه دچار اختلال باشد، بازگشت ادرار به کلیه‌ها می‌تواند زمینه‌ساز عفونت شود.

وی علائم شایع عفونت ادراری در نوزادان را ادرار تند و بدبو، تب، درد و احساس پر بودن شکم، کاهش وزن، تحریک‌پذیری، اسهال، استفراغ و زردی عنوان کرد.

این متخصص در پایان خاطرنشان کرد:درمان اصلی عفونت ادراری در کودکان بر پایه مصرف آنتی‌بیوتیک‌هاست که بسته به شدت بیماری به‌صورت شربت، قرص یا تزریق تجویز می‌شود. تشخیص و درمان به‌موقع می‌تواند از بروز عوارض خطرناک و آسیب دائمی به کلیه‌ها جلوگیری کند.

متخصص رادیوتراپی و آنکولوژی و استاد پیشکسوت دانشگاه علوم پزشکی مشهد تأکید کرد: ترس از سرطان ناشی از ناآگاهی است، در حالی که با تشخیص زودهنگام، مراجعه به‌موقع به پزشک و اصلاح سبک زندگی، بسیاری از انواع سرطان‌ها در مراحل اولیه قابل درمان هستند.

دکتر غلامحسین نوفرستی در گفتگو با وب دا با بیان اینکه سرطان دومین علت مرگ‌ومیر در جهان و سومین عامل در کشور پس از بیماری‌های قلبی–عروقی و حوادث است، گفت: نگاه عمومی جامعه به سرطان نیازمند اصلاح است؛ بسیاری از مردم هنوز تصور می‌کنند ابتلا به سرطان به‌معنای پایان زندگی است، در حالی‌که در صورت آگاهی و مراجعه به‌موقع، درمان کامل در مراحل اولیه امکان‌پذیر است.

آگاهی، نخستین گام پیشگیری

دکتر نوفرستی با اشاره به اهمیت شناخت علائم هشداردهنده، افزود: هر نشانه‌ای الزاماً به معنی ابتلا به سرطان نیست، اما تغییرات مداوم و بدون علت در بدن باید بررسی شود. اشکال در بلع، کاهش وزن غیرقابل توجیه، بی‌اشتهایی طولانی‌مدت، سرفه مداوم، تغییر در اجابت مزاج یا وجود خون در مدفوع، از نشانه‌هایی هستند که نیاز به بررسی دارند.

وی تصریح کرد: در مورد پستان نیز وجود هرگونه توده نیازمند بررسی تخصصی است. بیشتر توده‌ها خوش‌خیم هستند، اما تنها پزشک می‌تواند ماهیت آن را مشخص کند. امروزه تشخیص‌های دقیق از طریق سونوگرافی و نمونه‌برداری با سوزن انجام می‌شود و نیاز به جراحی وسیع اولیه وجود ندارد.

این استاد بازنشسته افزود: زخم‌های پوستی مقاوم به بهبود یا خال‌هایی که تغییر رنگ و اندازه می‌دهند نیز باید معاینه شوند. بیشتر سرطان‌های پوست در صورت مراجعه به‌موقع قابل درمان هستند.

اهمیت غربالگری و تشخیص زودهنگام

وی با اشاره به تجربه کشورهای شرق آسیا بیان کرد: در کشورهایی مانند ژاپن، غربالگری سرطان معده از طریق آندوسکوپی، تشخیص زودرس را ممکن کرده است. در ایران نیز می‌توان با افزایش آگاهی عمومی، انجام چکاپ‌های دوره‌ای و آموزش علائم هشداردهنده، از بروز موارد پیشرفته جلوگیری کرد.

دکتر نوفرستی با اشاره به تجربه شخصی خود و تألیف کتابی درباره زندگی با بیماران سرطانی گفت: هدف از نگارش این اثر، ترویج نگاه آگاهانه و امیدبخش به بیماری است. این کتاب به انجمن خیریه بیماران سرطانی مشهد اهدا شده و نسخه‌های آن به‌صورت رایگان در بیمارستان‌ها در اختیار بیماران قرار می‌گیرد.

وی افزود: تجربه نشان می‌دهد بیماران مبتلا به سرطان در صورت درمان به‌موقع و حمایت روانی مناسب می‌توانند سال‌ها با کیفیت زندگی مطلوب به زندگی ادامه دهند.

این متخصص رادیوتراپی و آنکولوژی با اشاره به عوامل خطرساز گفت: در دود تنباکو بیش از ۲۵۰ ماده زیان‌آور وجود دارد که ۶۹ نوع از آن‌ها عامل شناخته‌شده سرطان هستند. کنترل مصرف دخانیات و ترویج سبک زندگی سالم، نقش مؤثری در کاهش خطر ابتلا دارد.

وی ادامه داد: چاقی و کم‌تحرکی از دیگر عوامل مؤثر در بروز سرطان است. بیش از ۲۴ میلیون نفر در کشور دارای اضافه‌وزن یا چاقی هستند و این وضعیت زمینه‌ساز بروز دیابت، فشار خون، سکته و برخی تومورهاست. آموزش تغذیه سالم و فعالیت بدنی از دوران کودکی اهمیت ویژه‌ای دارد.

دکتر نوفرستی افزود: ورزش منظم نه‌تنها در پیشگیری، بلکه در بهبود روند درمان نیز مؤثر است. مطالعات نشان داده است که فعالیت بدنی منظم می‌تواند اندازه برخی تومورها را کاهش دهد و کیفیت زندگی بیماران را بهبود بخشد.

وی در پایان با اشاره به نقش طب سنتی ایرانی–اسلامی اظهار کرد: اصول علمی در طب سنتی می‌توانند در کنار طب نوین به‌صورت مکمل مورد استفاده قرار گیرند. رعایت رژیم غذایی متعادل، مدیریت استرس و حفظ سلامت جسم و روح، از عواملی هستند که می‌توانند در تقویت سیستم ایمنی مؤثر باشند.

دکتر نوفرستی تأکید کرد: سرطان قابل درمان است، به شرط آنکه آگاهی و مراجعه به‌موقع جایگزین ترس شود. تشخیص زودهنگام، امید و آموزش، سه رکن اصلی در مسیر درمان و حفظ سلامت جامعه‌اند.

جانشین رئیس کمیته بحران و پدافند غیرعامل دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اهمیت نقش مردم در اجرای مؤثر پدافند غیرعامل، بر ضرورت توسعه آموزش‌های همگانی و ارتقای آگاهی عمومی در این زمینه تأکید کرد.

دکتر محمد یوسف رحمتی در گفتگو با وب دا اظهار داشت: پدافند غیرعامل مجموعه اقداماتی است که بدون استفاده از سلاح انجام می‌شود تا مردم و زیرساخت‌های حیاتی کشور در برابر تهدیدات طبیعی و انسان‌ساز، کمترین آسیب را متحمل شوند. به گفته دکتر رحمتی، در این میان نقش آگاهانه مردم و میزان مشارکت اجتماعی آنان مهم‌ترین عامل موفقیت در تحقق اهداف پدافند غیرعامل است.

جانشین رئیس کمیته بحران و پدافند غیرعامل دانشگاه افزود: برای تحقق این هدف، آموزش همگانی باید به‌صورت ساده، کاربردی و فراگیر دنبال شود تا همه اقشار جامعه بتوانند در شرایط مختلف، اقدامات لازم را به‌درستی انجام دهند.

وی در تشریح محورهای اصلی برنامه‌های آموزشی پدافند غیرعامل مردم‌محور، گفت:

۱. ارتقای آگاهی عمومی از طریق آموزش مفاهیم پایه با استفاده از بروشور، پوستر، محتوای چندرسانه‌ای و بهره‌گیری از رسانه‌ها و فضای مجازی؛

۲. مشارکت مردمی در آمادگی با تشکیل گروه‌های داوطلب محلی، برگزاری مانورهای آموزشی و تقویت فرهنگ همیاری در بحران؛

۳. آموزش مهارت‌های فردی و خانوادگی شامل کمک‌های اولیه، اطفای حریق، شناسایی نقاط امن منزل و تهیه کیف اضطراری؛

۴. مقاوم‌سازی روانی و اجتماعی از طریق آموزش مدیریت استرس، تقویت انسجام اجتماعی و مقابله با شایعات؛

۵. همکاری با نهادها و سازمان‌ها برای ایجاد ارتباط مؤثر میان مردم، سازمان‌های مردم‌نهاد و مسئولان و استفاده از فناوری‌های نوین اطلاع‌رسانی مانند اپلیکیشن‌ها و سامانه‌های پیامکی.

دکتر رحمتی در پایان تأکید کرد:اگر مردم آگاه، آماده و مشارکت‌جو باشند، پدافند غیرعامل مردم‌محور به بهترین شکل اجرا خواهد شد. هر فردی که بداند در شرایط بحران چه اقدامی انجام دهد، می‌تواند نقش مؤثری در کاهش خسارات و افزایش ایمنی جامعه ایفا کند.