آموزش

شنوایی، به عنوان یکی از حیاتی ترین حواس انسان، نقش کلیدی در رشد زبان، گفتار، یادگیری، تعاملات اجتماعی و رشد عاطفی کودک ایفا میکند. اختلال در این حس، به ویژه در سالهای ابتدایی زندگی، می تواند تأثیرات عمیق و گاه جبران ناپذیری بر روند رشد کودک بر جای بگذارد. از این رو، غربالگری زودهنگام آسیبهای شنوایی؛ به عنوان یکی از گامهای اساسی در پیشگیری، تشخیص و مداخله به موقع، همواره مورد توجه نظامهای سلامت و آموزش در سراسر جهان قرار داشته است. البته در مسیر اجرای مؤثر برنامه های غربالگری، موانع متعددی وجود دارد و محدودیت در دسترسی به تجهیزات پیشرفته، کمبود متخصصان آموزش دیده، هزینه های بالا، نبود ابزارهای بومی سازی شده و عدم آگاهی کافی خانواده ها از اهمیت غربالگری، از جمله چالش های اصلی این مسیر به شمار می روند. این موانع به ویژه در مناطق محروم و دورافتاده، پررنگ تر هستند و باعث میشوند کودکانی که دچار آسیب شنوایی هستند، دیرهنگام شناسایی شده یا اصلاً شناسایی نشوند؛ اتفاقی که ممکن است اثرات منفی جدی بر توانمندی های گفتاری، تحصیلی و اجتماعی آنان به جای بگذارد.

در همین راستا توسعه ابزارهای ساده، قابل فهم، کم هزینه و بومی شده، می تواند نقش مهمی در حل این چالش ها ایفا کند. از این پایگاه خبری وب دا، گفتگویی با دکتر فاطمه حارث آبادی عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، داشته است که شرح آن را در ادامه می خوانید:

وب دا: ضمن خیرمقدم خدمت شما استاد گرامی، بفرمایید که تحصیلات دانشگاهی را از چه زمان و در کجا آغاز کردید؟

 من دکتر فاطمه حارث آبادی هستم، عضو هیأت علمی گروه گفتار درمانی دانشگاه علوم پزشکی مشهد. پس از پذیرش در آزمون ورودی تیزهوشان، دوران متوسطه را در دبیرستان فرزانگان گذراندم و در سال 1381 با قبولی در کنکور سراسری وارد دانشگاه شدم. مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد (بدون وقفه بعد از به پایان رساندن دوره کارشناسی) را در رشته گفتاردرمانی در دانشگاه علوم پزشکی ایران به پایان رساندم و در سال 1389 آزمون دکتری را در دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی تهران در رشته گفتاردرمانی پذیرفته و در سال 1394 با  معدل عالی (19.10 ) از این دانشگاه فارغ التحصیل شدم.

وب دا: آغاز فعالیت شغلی شما از چه سالی، در کجا و با چه مسئولیتهایی همراه بوده است؟

در تمام دوران زندگی با تلاش و اراده ای قوی همیشه سعی می کردم، مسئولیت های محوله را به بهترین نحو انجام دهم و بعد از اتمام دوران کارشناسی ارشد در سال 1388 برای گذراندن طرح نیروی انسانی به عنوان عضو هیأت علمی دانشکده توانبخشی و پیراپزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد شروع به کار کردم و از سال 1394 تا به حالا به عنوان عضو هیأت علمی پیمانی در حال خدمت هستم .

وب دا : لطفاً پیرامون علت انتخاب رشته ی گفتار درمان مختصر توضیحی بفرمایید؟

در ابتدای ورود به رشته گفتاردرمانی در مقطع کارشناسی، آشنایی کاملی با ماهیت این رشته نداشتم. اما به مرور زمان علاقه مند شدم و این علاقه باعث شد تحصیلات خود را تا مقطع دکتری ادامه دهم. به عنوان یک گفتاردرمانگر، همواره سعی کرده ام مهارتهای تخصصی خود را تقویت کنم، چرا که کار در این حرفه نیازمند صبر، خلاقیت و ارتباط مؤثر با مراجعین به ویژه کودکان است.

وب دا: بفرمایید حوزه های پژوهش و تحقیقاتی شما بیشتر در چه زمینه ای است؟

زمینه های تدریس و پژوهش من با توجه به علاقه ام در این رشته، عمدتاً حول اختلالات تکاملی زبان است که بر اثر اختلالات عصبی-رشدی نظیر اوتیسم، ناتوانی ذهنی، آسیب شنوایی که  سبب تأخیر در تکامل زبان،  متمرکز است. همچنین در زمینه طراحی و بومی سازی ابزارهای ارزیابی این نوع اختلالات نیز فعالیت دارم.

وب دا : لطفاً در خصوص طرح ارائه شده و مزایای آن برای ما توضیحی بفرمایید؟

همان طور که می دانید حس شنوایی، حس خیلی مهمی است که در یادگیری نیز نقش مهمی دارد. اگر افراد به خصوص کودکان به هر دلیل شنوایی خودشان را از دست بدهند و دچار اختلال درگفتار و زبان می شوند و همچنین در حیطه های دیگر از جمله حوزه های تحصیلی ، اجتماعی و عاطفی هم دچار مشکل می شوند. به همین علت تشخیص زود هنگام این عارضه به درمان سریع تر و بهبودی بیشتر کمک خواهد کرد.

لازمه این تشخیص یک سری آزمون ها و ابزار های مناسب است که استفاده از این ابزار ها هزینه بر است و به یک نیروی متخصص نیاز است ضمن اینکه افرادی که در  مناطق دور افتاده و محروم هستند به این امکانات دسترسی ندارند و در نتیجه اگر کودکی دچار مشکل شنوایی باشد، به خاطر عدم دسترسی به این امکانات درمان نمی شود . یکی از پروژه های من ترجمه و تطبیق یک پرسشنامه غربالگری برای تشخیص آسیب شنوایی در کودکان بوده که این ابزار نخستین بار توسط دکتر سامری در سال ۲۰۱۱ طراحی شد و شامل ۱۴ سؤال برای کودکان ۲ تا ۱۰ سال است. ما این پرسشنامه را به فارسی ترجمه کرده و روایی و پایایی آن را مورد بررسی قرار دادیم.

وب دا: ... و نتایج مطالعه؟

 نتایج مطالعات نشان داد که این ابزار از اعتبار مناسبی برخوردار است و میتواند به ویژه در مناطق محروم که دسترسی به متخصصان کمتر است، به تشخیص زودهنگام اختلال شنوایی کمک کند. براساس نمره دهی تعریف شده، اگر نمره کودک زیر ۲ باشد، احتمال آسیب شنوایی بسیار بالا خواهد بود و فرد میتواند جهت بررسی بیشتر به پزشک یا درمانگر مراجعه کند.

وب دا: چه توصیه ای برای افراد علاقه مند به این رشته داریدتوضیح بفرمایید؟

همیشه به دانشجویان خود توصیه میکنم در درجه اول رشته ی خود را دوست داشته باشند و به توانایی های خود ایمان داشته باشند. همچنین با احترام به مراجعین؛ چه کودک و چه بزرگسال و ایجاد ارتباط مؤثر، می توانند نقش مهمی در فرآیند درمان ایفا کنند.

رویداد آموزشی Techmeded  show care با هدف معرفی فناوری های آموزشی و راه حل های نو آورانه در حوزه آموزش علوم پزشکی در دانشکده پزشکی برگزار شد.

دکتر علی عماد زاده مدیر گروه آموزش پزشکی، با بیان اینکه برجسته سازی نقش فناوری های آموزشی در علوم پزشکی از راهبردهای این رویداد است، اظهار کرد: معرفی نرم افزارهای Canva, Storyline, invideo, ، پلتفرم wordpress و اینفوگرافی بیان تجربیات گروه در زمینه نقشه برنامه درسی و کار پوشه الکترونیکی از اهداف این رویداد آموزشی است.

برنامه های اجرایی این رویداد کماکان بعنوان ظرفیت و فرصتی در راستای راه حل های نو آورانه در عرصه آموزش علوم پزشکی استمرار خواهد داشت.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر استفاده از ظرفیت دانشکده ها در جذب دانشجویان بین الملل اظهار کرد: منابع مالی مرتبط با دانشجویان بین الملل به دانشکده ها تعلق می گیرد و از این میزان 70 درصد به گروه مربوطه اختصاص می یابد.

به گزارش وب دا، دکتر محمود شبستری در شورای معاونین دانشگاه علوم پزشکی مشهد که در دانشکده داروسازی برگزار شد با بیان اینکه موضوع درآمد زایی در تمامی واحدها از جمله دانشکده ها باید مورد توجه قرار گیرد خاطر نشان کرد: با توجه به پتانسیل های ارزشمندی که در حوزه های آموزش و پژوهش در دانشگاه علوم پزشکی مشهد فراهم است می توان در جذب دانشجویان بین الملل بیش از پیش موفق عمل کرد.

وی با تأکید بر اجرای پروژه های مشترک پژوهشی  میان اساتید دانشکده داروسازی و کارخانه های داروسازی و همچنین سازمان های خارج از دانشگاه خاطر نشان کرد: معاونت علمی آستان قدس رضوی برای اجرای پروژه های مشترک پیشنهاد همکاری داده است و می توان از این ظرفیت به شکل مناسبی استفاده کرد و درآمدهای حاصل از آن را در دانشکده مورد بهره برداری قرارداد.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به حمایت ویژه آستان قدس رضوی از دانشگاه علوم پزشکی مشهد اظهار کرد: در ماه مبارک رمضان با حضور تولیت آستان قدس رضوی در دانشگاه، 150 میلیارد تومان به موضوع خوابگاه های دانشجویی اختصاص یافت و با توجه به نگاه مثبتی که مسئولان این آستان به موضوع علم و فناوری دارند می توان از این ظرفیت به شکل هدفمند استفاده کرد.

دکتر شبستری با اشاره به اینکه اواخر سال گذشته با تأیید مقام معظم رهبری یک میلیون دلار از محل منابع ارزی به حوزه سلامت اختصاص یافت گفت: در سال جاری نیز 80 هزار میلیارد تومان به حوزه سلامت اختصاص یافته است که مبلغ قابل توجهی از این میزان به دانشگاه علوم پزشکی مشهد اختصاص می یابد که با جذب آن بخش زیادی از برنامه ها و پروژه های دانشگاه در حوزه های مختلف اجرایی خواهد شد.

بهره گیری از طب فشاری، به بهبود وضعیت سالمندان و کاهش آسیب‌های جسمانی آنها کمک می کند

با افزایش جمعیت سالمندان، نیاز به راهکارهای نوین برای ارتقاء سلامت و کیفیت زندگی این گروه اجتماعی بیش از پیش احساس می‌شود. یکی از این راهکارها، استفاده از طب فشاری برای کاهش خطر سقوط و افزایش خودکارآمدی سالمندان است که به عنوان یک طرح پژوهشی از سوی دکتر مریم صالحیان و تیم تحقیقاتی ایشان در دانشگاه علوم پزشکی مشهد در دستور کار قرار گرفته و  نتایج مثبتی را هم به همراه داشته است؛ نتایجی که می‌تواند به بهبود وضعیت سالمندان و کاهش آسیب‌های جسمانی آنها کمک کند. از همین رو پایگاه خبری وب دا گفتگویی با این محقق و عضو هیأت علمی گروه اتاق عمل و هوشبری و گروه سالمندی دانشگاه علوم پزشکی مشهد داشته که شرح آن را در ادامه می خوانید:

وب دا: ضمن خیرمقدم خدمت شما استاد گرامی،لطفا بیوگرافی مختصری ازخود عنوان بفرمایید و اینکه تحصیلات دانشگاهی را از چه زمان و در کجا آغاز کردید؟

دکتر مریم صالحیان هستم، متولد مردادماه سال ۱۳۴۷، دوران تحصیل در شهر مشهد را از دوره راهنمایی تا متوسطه در دبیرستان آزادگان که آن زمان به عنوان یکی از بهترین مدارس مشهد شناخته می‌شد گذراندم و در سال ۱۳۶۵ در رشته کاردانی پرستاری پذیرفته شدم. در آن زمان، به دلیل شرایط خاص کشور و جنگ، تلاش می‌شد که دانش‌آموزان و دانشجویان سریع‌تر مراحل تحصیل خود را بگذرانند و من نیز با رتبه‌ای خوب وارد این رشته شدم.

 دوره کاردانی را در زاهدان گذراندم، پس از اتمام تحصیل، طرح خود را نیز در شهر سراوان گذراندم و تجربه‌های بسیاری کسب کردم و این تجربه ها به من کمک کرد تا با مردم خونگرم و فداکار آن منطقه آشنا شوم، از مشکلات و دردهای آنها آگاهی یابم و در مجموع من را برای ادامه این مسیر مصمم تر کرد، با توجه به کمبود نیروی پرستاری، با تمام توان خود تلاش کردم و مقطع کارشناسی ناپیوسته‌ را در سال 1368به اتمام رساندم. مدرک مقطع کارشناسی ارشد را هم از دانشگاه علوم پزشکی مشهد در سال 1372 اخذ کردم.

وب دا: در چه سالی ازدواج کردید؟

 در سال ۱۳۷۲، با همسرم که ایشان نیز پزشک آزمایشگاه هستند، ازدواج کردم و به شهر ایشان نقل مکان کردیم .در سال ۱۳۸۹، در مقطع دکترای پرستاری در دانشگاه علوم پزشکی مشهد پذیرفته شدم و تحصیلاتم را در این مقطع ادامه دادم.

وب دا: آغاز فعالیت شغلی شما از چه سالی، در کجا و با چه مسئولیت‌هایی همراه بوده است؟

 در سال 1375 دانشگاه علوم پزشکی بجنورد تحت نظارت دانشگاه علوم پزشکی مشهد بود و تمام امتحانات هیأت علمی نیز از سوی این دانشگاه برگزار می‌شد. من پس از طی مراحل، به عنوان هیأت علمی در دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی مشغول به کار شدم. در این دوران، تجربه‌های زیادی در زمینه تدریس و مدیریت به دست آوردم. بعد از سه سال و نیم، به عنوان مدیر گروه پرستاری و سپس به مدت یک سال به عنوان مدیرکل آموزش و تحصیلات تکمیلی در دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی خدمت کردم. همچنین حدود چهار سال به عنوان مسئول دفتر هم‌اندیشی اساتید در دفتر نهاد رهبری دانشگاه مشغول به فعالیت بودم. به دلیل شرایط خانواده، تقاضای انتقال به مشهد را دادم و درخواست من پذیرفته شد و در سال 1392 به عنوان کارمند رسمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد مشغول به کار شدم.

از سال ۱۳۹۸ به دنبال شیوع کرونا، به عنوان مدیر گروه اتاق عمل و سالمندی انتخاب شدم. این چالش‌ها، به ویژه در شرایط بحرانی کرونا، به من کمک کرد که تجربه‌های زیادی در زمینه مدیریت، برنامه‌ریزی آموزشی و چگونگی تطبیق برنامه‌های آموزشی در شرایط مختلف به دست آورم و از سال 1396 به عنوان استاد مشاور دانشجویان گروه شاهد و ایثارگر در حال فعالیت هستم.

وب دا: حوزه های پژوهش و تحقیقاتی شما بیشتر در چه زمینه ای است؟

در حال حاضر در حوزه پژوهش، تمرکز من بیشتر بر سالمندی و طب مکمل و جایگزین است. یکی از پروژه‌های مهم من، بررسی تأثیر طب فشاری بر خودکارآمدی و کاهش خطر سقوط سالمندان بود. در این زمینه، با همکاری تیم تحقیقاتی‌ام، نتایج مثبتی به دست آوردیم که می‌تواند به بهبود وضعیت سالمندان و کاهش آسیب‌های جسمانی آنها کمک کند.

وب دا : لطفا در خصوص طرح ارائه شده و مزایا آن برای ما توضیحی بفرمایید؟

این پژوهش به بررسی تأثیر طب فشاری بر کاهش ترس از سقوط و افزایش خودکارآمدی در سالمندان می‌پردازد. با افزایش امید به زندگی و کاهش نرخ باروری، جمعیت سالمندان در حال افزایش است و این افراد به دلیل تغییرات فیزیولوژیکی در معرض خطر سقوط و آسیب‌های جدی قرار دارند. تحقیقات نشان داده که 35-40% سالمندان بالای 65 سال سالانه حداقل یک بار دچار سقوط می‌شوند و این آمار با افزایش سن بیشتر می‌شود.

راهکارهای مختلفی برای کاهش ترس از سقوط مانند آموزش تعادل، ورزش و رفتار درمانی شناختی مطرح شده است. یکی از این روش‌ها، طب فشاری است که از طریق تحریک گیرنده‌های مکانیکی لمسی می‌تواند تعادل و ثبات عملکردی سالمندان را بهبود دهد. این روش به دلیل امنیت، سادگی، عدم نیاز به تجهیزات خاص و هزینه کم، مزایای زیادی دارد. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که طب فشاری می‌تواند علائم روانی و جسمانی سالمندان را بهبود بخشیده و به طور معناداری احتمال سقوط آنها را کاهش دهد. به همین دلیل، استفاده از این روش به عنوان یک مداخله مؤثر و اقتصادی برای کاهش سقوط و بهبود کیفیت زندگی سالمندان، به ویژه در خانه‌های سالمندان، پیشنهاد می‌شود.

وب دا: چه توصیه ای برای افراد علاقه مند به این رشته داریدتوضیح بفرمایید؟

پژوهش و آموزش همیشه برای من در اولویت قرار داشته است. من باور دارم که تجارب عملی و بالینی می‌تواند به دانشجویان کمک کند تا در آینده در زمینه‌های مختلف پرستاری و مراقبت‌های سلامت موفق‌تر باشند. به عنوان یک معلم، همیشه تلاش کرده‌ام که تجاربم را با دانشجویانم به اشتراک بگذارم و آنها را برای مواجهه با چالش‌های دنیای واقعی آماده کنم.

سخن آخر...

از تمامی اساتیدم در دوران مختلف تحصیلی، از کاردانی تا دکترا، تشکر می‌کنم. بدون حمایت و هدایت آنها، هیچ‌کدام از این موفقیت‌ها ممکن نبود. امیدوارم که بتوانم به عنوان یک استاد و پژوهشگر، تجربیاتم را به نسل‌های آینده منتقل کنم و گامی در جهت ارتقای سلامت جامعه بردارم.