آموزش

در سال های جنگ تحمیلی، شهر مشهد قطب پذیرش مجروحان جنگی بود

استاد پیشکسوت و معاون امور جنگ دانشگاه علوم پزشکی مشهد در دوران دفاع مقدس گفت: شهر مشهد در سال های جنگ تحمیلی به عنوان یکی از نقاط امن کشور برای درمان مجروحین به شمار می رفت و علاوه بر این، اساتید و دانشجویان بسیاری از دانشگاه علوم پزشکی مشهد، به شوق خدمت به مجروحین، داوطلبانه عازم خط مقدم جبهه ها شده و شماری از آنان در این مسیر به درجه رفیع شهادت نائل آمدند.

دکتر محمد تقی رجبی مشهدی در گفتگو با وبدا، ضمن گرامیداشت یاد حماسه سازان پر افتخار انقلاب اسلامی، در مقدمه ای به اقدامات غیرانسانی رژیم صهیونسیتی و به شهادت رساندن هزاران انسان بی‌گناه در مناطق فلسطین و لبنان اشاره و اظهار امیدواری کرد؛ با پایان یافتن اقدامات ضد بشری رژیم غاصب صهیونیسم در این مناطق، آرامش و ثبات در آینده ای نزدیک بر جهان حاکم شود.

وی، دوران دفاع مقدس و جنگ هشت ساله ایران در برابر رژیم بعث عراق را، عرصه خودسازی و بالندگی نسل جوان در آن سالها برشمرد و گفت: قطعاً نسل های بعدی و جوانانی که پس از دوران جنگ تحمیلی پا به عرصه جهاد و کار گذاشته اند، به تأسی از رزمندگان جوان دوران دفاع مقدس به صیانت از شرف و حیثیت جهان اسلام در مقابل استکبار جهانی و رژیم صهیونسیتی خواهند پرداخت.

دکتر رجبی مشهدی، با اشاره به دوران دانشجویی خود که مصادف با سالهای پایه گذاری انقلاب اسلامی و شروع جنگ تحمیلی بوده، اظهار کرد : در آغازین روزهای جنگ تحمیلی، بنده به عنوان انترن در بیمارستان قائم (عج) مشهد مشغول به تحصیل بودم و با توجه به اینکه همزمان در جهاد سازندگی هم فعالیت‌های درمانی را در روستاهای مختلف و مناطق محروم داشتیم و اساتید، دستیاران و انترن‌ها از بیمارستان‌های قائم (عج) و امام رضا(ع) به مناطق مذکور اعزام می‌شدند، با آغاز جنگ تحمیلی این افراد، در قالب تیم‌های اضطراری به مناطق جنگی اعزام شدند و بنده نیز در همین ایام به منطقه سوسنگرد رفتم و در آنجا مدیریت بیمارستانی را بر عهده گرفتم که در تیررأس توپ‌های خمسه خمسه صدام بود و پرسنل درمان آن ( که اغلب پزشکان خارجی بودند) به دلیل جنگی بودن منطقه بیمارستان را ترک کرده بودند.

وی ادامه داد: در این بیمارستان من به همراه یکی از استاژرهای دانشگاه تهران (آقای دکتر مسیح هاشمی) و چند تن از طلبه‌های شهر قم که به سوسنگرد آمده بودند و پس از آموزش‌هایی که به ایشان داده شد، به عنوان بهیار به ما در درمان مجروحان کمک می‌کردند، کار درمان مجروحان را انجام می دادیم و معمولاً بعد از انجام معالجات اولیه، مجروحین به اهواز اعزام می‌ شدند.

فرایند اعزام هم معمولاً در طول روز انجام می‌شد، چون شب ها نقاطی که در آن چراغی روشن می‌شد مورد هدف دشمن قرار می‌گرفت. این اولین تجربه من در خط مقدم جبهه و اورژانس خط بود، همچنین در آن ایام عملیاتی در منطقه دارخوین با نام " فرمانده کل قوا / خمینی روح خدا " انجام شد که بنده نیز شرکت داشتم و یکی از خاطراتی که از این عملیات به یاد دارم، حضور سردار صفوی در جمع مجروحین بود، ایشان پس از مداوای اولیه قرار بود برای ادامه فرایند درمان به اهواز اعزام شوند اما نپذیرفتند و در منطقه ماندند.

دکتر رجبی مشهدی که در دوران جنگ تحمیلی به عنوان معاون امور جنگ دانشگاه علوم پزشکی مشهد، خدمات شایانی را به مجروحین و بیماران سراسر کشور در شهر مشهد ارائه نموده، در این خصوص نیز گفت: با توجه به اینکه شهر مشهد در زمان جنگ به عنوان یکی از شهرهای امن و دور از تیرراس دشمن محسوب می‌شد و هواپیماهای بعثی نمی توانستند به این منطقه حمله کنند، معمولاً مجروحان از جبهه‌های شمال، غرب و جنوب به این شهر اعزام می شدند و در واقع مشهد قطب پذیرش مجروحان بود. بعدها هم مجروحان شیمیایی اضافه شدند و در بیمارستان امام رضا(ع) توسط استاد دکتر بلالی و استاد دکتر فرهودی برنامه‌های آموزشی برای سایر پزشکان فراهم و درمان مجروحان شیمیایی در مشهد انجام می‌شد.

وی همچنین گفت: در آن ایام، بنده رزیدنت جراحی در بیمارستان امام رضا(ع) بودم و با توجه به اینکه مسئولیت کمیته بهداشت و درمان جهاد سازندگی را هم عهده دار بودم، شیرخوارگاهی راکد را که متعلق به شهرداری بود و در جنب بیمارستان امدادی قرار داشت از شهرداری گرفتیم و حدود ۲۰۰ تخت فرسوده که در بهداری و دانشگاه بود را توسط نیروهای جهادی در آن مکان قرار دادیم و با کمک پرسنل داوطلب دانشگاه، بهداری، دستیاران رشته‌های جراحی، ارتوپدی و مغز و اعصاب برنامه‌های ویزیت مکرر گذاشتیم .( آقای دکتر توسلی که هم اکنون استاد جراحی بیمارستان قائم (عج) هستند در آن زمان دانشجو بودند و به عنوان مسئول نقاهتگاه فعالیت می کردند) این نقاهتگاه کمک بزرگی برای پذیرش مجروحانی بود که اقدامات سبک‌تر درمانی نیاز داشتند و به این ترتیب امکان بستری کردن مجروحانی که شرایط بحرانی‌تری داشتند در بیمارستان‌های قائم(عج) و امام رضا(ع) فراهم می شد؛ همینطور بیماران شهر مشهد و زائرین.

وی در خصوص زمان فعالیت خود در جایگاه معاونت امور جنگ دانشگاه نیز گفت: پس از فارغ التحصیل شدن در رشته جراحی عمومی در سال 1366 مشغول به فعالیت به عنوان معاون امور جنگ در دانشگاه علوم پزشکی مشهد شدم و تا سال 1368 که جنگ ادامه داشت به عنوان معاون جنگ دانشگاه علوم پزشکی مشهد فعالیت می‌کردم. در آن زمان، روند درمان مجروحین را در سطح شهر طوری برنامه‌ریزی کرده بودیم که با استفاده از ظرفیت‌های کلینیک ویژه، بتوانیم مجروحینی که مدت‌ها در نوبت عمل بودند را توسط همکاران متخصص جراحی و ارتوپدی در کمترین زمان ممکن درمان کنیم و در عرض مدت کوتاهی، عمل هایی که گاهاً تا ۹ ماه طول می‌کشید، به روز رسید و این سرعت کار، کمک شایانی به مجروحین کرد.

دکتر رجبی مشهدی، در رابطه با حضور منظم نیروهای متخصص و کادر درمان دانشگاه علوم پزشکی مشهد در جبهه های جنگ نیز گفت: در اعزام‌هایی که از معاونت امور جنگ دانشگاه داشتیم، معمولا همه همکاران متخصص دانشگاه، در طول سال یک ماه را به جبهه مأمور می‌شدند و تنظیم این برنامه هم توسط معاونت امور جنگ دانشگاه انجام می شد. همینطور از پزشکان سطح شهر هم گروه‌هایی حضور داشتند و شهدایی نیز تقدیم شد؛ از جمله دکتر ارسلان عزیزی و یکی از دستیاران ارتوپدی بیمارستان امام رضا(ع) که متأسفانه اکنون نام ایشان را در ذهن ندارم. وی اضافه کرد: دانشگاه علوم پزشکی مشهد بسیاری از اساتید و دانشجویان گرانقدر خود را در راه دفاع از وطن و تمامیت ارضی ایران تقدیم کرد و امیدواریم که دانشجویان عزیزمان، قدر شرایط فعلی کشور را بدانند و آگاه باشند که در چه شرایط سختی این امنیت و اقتدار میهن حاصل شد.

وی خاطرنشان کرد: در ایام جنگ تحمیلی همکاران ما ، هم در دانشگاه فعالیت می‌کردند و کشیک‌های بخش را داشتتند و هم در بازه‌های زمانی ۱۰ روزه و ۲۰ روزه به جبهه ها اعزام می شدند؛ بویژه در ایامی که حمله بود، معمولا روز قبل اعلام می‌کردند و ما با هواپیماهای ۱۳۰ در مناطق جنگی، بیمارستان‌های صحرایی و اورژانس‌های خط مستقر می شدیم.

حتی در زمانی که بنده امتحان بورد تخصصی جراحی داشتم، آزمون ما یک ماه به تأخیر افتاد تا بتوانیم در عملیات کربلای ۵ حضور داشته باشیم و مجروحان زیادی هم از آن عملیات برای درمان به بیمارستان ما منتقل شدند، در مجموع سختی‌های بسیاری در آن سال‌ها تجربه شد و امیدوارم که همگی قدر امنیت و داشته‌های کنونی کشورمان را بدانیم و علی رغم همه محدودیت‌ها و کمبودها، که البته نسبت به شرایط زمان جنگ تحمیلی بسیار  کمتر است، از تمامیت ارضی و هویت ملی و اسلامی خود دفاع کنیم، همچنین امیدوارم همکاران ما و کادر درمان در بیمارستان‌های دولتی که با پول مردم عزیز کشور ساخته شده، بتوانند به قشر محروم و نیازمند ایران خدمت رسانی شایسته داشته باشند.

دکتر رجبی مشهدی همچنین تأکید کرد: به لطف خداوند کشور ما امروز با توان دفاعی بالا در منطقه دارای اقتدار است و دشمنان را از حمله به ایران منصرف کرده‌ایم؛ این در حالی است که در زمان جنگ تحمیلی، حتی امکانات اولیه‌ای همچون سلاح و سیم خاردار در اختیار ما نبود و بعضاً افرادی با سلاح شکاری به میدان جنگ می‌رفتند.

این استاد پیشکسوت در خصوص درمان یکی از بیماران ویژه‌ی خود، در ایام جنگ تحمیلی هم گفت: در سال 1361 که مجروحین زیادی را با هواپیما به مشهد می‌آوردند، سردار عزیز شهید سلیمانی نیز که به عنوان یکی از فرماندهان جنگ دچار جراحت شده بود، در بیمارستان قائم (عج) بستری و دست ایشان ( همان دستی که در فرودگاه بغداد همراه با انگشتر باقی ماند ) در بخش جراحی بیمارستان مداوا شد و اکنون یادمان دست سردار شهید، در بیمارستان قائم (عج) قرار داده شده است... یاد همه شهدای راه حق سبز؛ به ذکر صلوات.

مدیر گروه طب اورژانس دانشگاه علوم پزشکی مشهد ضمن مطلوب برشمردن شاخص میزان رضایت شخصی در اورژانس‌های دانشگاه گفت: تلاش می‌کنیم با همکاری و تعامل با مسئولین بیمارستان‌ها و دانشگاه آن را اصلاح کنیم.

دکتر محمد موسوی، در گفتگو با وب دا، طی مقدمه ای در خصوص سوابق فعالیت های گروه طب اورژانس دانشگاه علوم پزشکی مشهد اظهار کرد: این گروه از سال 1389 مبادرت به پذیرش رزیدنت نموده و تا سال جاری حدود 13 دوره دستیار تخصصی طب اورژانس از گروه فارغ التحصیل شده اند که در اقصی نقاط کشور و استان مشغول به فعالیت هستند.  همچنین گروه طب اورژانس از حضور 23 عضو هیأت علمی برخوردار است که در سه بیمارستان بزرگ مشهد یعنی بیمارستان‌های امام رضا(ع) ، شهید هاشمی نژاد و بیمارستان قائم (عج) فعالیت آموزشی، پژوهشی و درمانی دارند.

مدیر گروه طب اورژانس دانشگاه علوم پزشکی مشهد ادامه داد: علاوه بر آموزش دستیاران تخصصی، آموزش پزشکی عمومی در دوره کارورزی و کارآموزی هم در گروه انجام می شود و خوشبختانه رضایت‌مندی بسیار خوبی در بین دانشجویان پزشکی عمومی از حضور در اورژانس‌های دانشگاه وجود دارد.

دکتر موسوی عملکرد فعالیت‌های درمانی گروه را نیز مطلوب برشمرد و گفت: در حال حاضر هر یک از سه اورژانس بزرگ دانشگاه علوم پزشکی مشهد، روزانه پذیرای حداقل ۳۰۰ تا حدود ۵۰۰ بیمار در ۲۴ ساعت شبانه روز است و همکاران ما به اتفاق دستیاران و دانشجویان پزشکی عمومی این بیماران را ویزیت و خدمات اولیه و مراقبت‌هایی که بیماران نیاز دارند را به آنها ارائه می‌کنند.

مدیر گروه طب اورژانس دانشگاه علوم پزشکی مشهد اضافه کرد: به لحاظ شاخص‌های اساسی که در اورژانس وجود دارد مثل: بحث تعیین تکلیف بیماران در عرض ۶ ساعت که یکی از شاخص‌های ملی اورژانس‌ها است ، بیمارستان‌های ما خوشبختانه از وضعیت مطلوبی برخوردار هستند و به عنوان نمونه حدود ۸۵ درصد از بیماران در بیمارستان امام رضا(ع) در زیر ۶ ساعت توسط طب اورژانس تعیین تکلیف می‌شود به این معنا که یک بخش از این بیماران ترخیص و یک بخش نیز به سایر گروه‌ها برای دریافت خدمات مرتبط منتقل میشوند.

دکتر موسوی همچنین گفت: از دیگر شاخص‌هایی که عملکرد اورژانس را نشان می‌دهد بررسی میزان ترک با رضایت شخصی در اورژانس‌ها است که در مراکز ما به لطف خداوند، این شاخص هم از وضعیت خوبی برخوردار است و به عنوان مثال؛ در بیمارستان هاشمی‌نژاد حدود 3.5 درصد بیماران ترک با رضایت شخصی داشتند که استاندارد ۵ درصد قابل قبول است و در بیمارستان‌های امام رضا(ع) و قائم (عج) هم این عدد تقریباً نزدیک به استاندارد است و میزان رضایت شخصی‌ها از شرایط مناسبی برخوردار است.

شرایط ویژه اورژانس ها، درک متقابل بیماران و کادر درمان را می طلبد

مدیر گروه طب اورژانس دانشگاه علوم پزشکی مشهد در ادامه، به شرایط خاص اورژانس‌ها در فضای درمان اشاره کرد و گفت: معمولاً هر بیماری که وارد فضای اورژانس می‌شود، حداقل یک یا دو همراهی دارد و این حجم زیاد از ورود بیماران، همراه با نگرانی که همراهان آنها دارند، سبب ایجاد یک فضای استرس زا و در نهایت فرسایش، خستگی و حتی خطای کاری در بین همکاران ما می شود، ضمن اینکه گاهی خشونت‌های فیزیکی و کلامی هم می‌تواند در این فضا اتفاق بیفتد، چون بیماران و همراهان آنها معمولاآگاهی کافی از فرایند ارائه خدمت در اورژانس ندارند و به عنوان مثال وقتی ما بیماری را تحت نظر می‌گیریم در حالی که نیاز به مداخله درمانی هم ندارد، همراهان بیمار تصور می‌کنند که همکاران ما نسبت به بیمار بی توجه هستند و حتماً باید یک کار درمانی یا مداخله‌ای برای بیمارشان انجام شود و در این شرایط است که گاهی اعتراض و حتی برخوردهای نامتعارف با کادر درمان اورژانس دارند؛ البته این مشکل و چالشی است که نیازمند یک آموزش عمومی بوده و لازم است خانواده‌ها با فرایند اورژانس آشنا بشوند.

دکتر موسوی همچنین، با اشاره به سطح بندی بیماران در فضای اورژانس گفت: بطور معمول بیماران بر اساس وخامت حال بیمار و تعداد خدماتی که دریافت می کنند، در سطوح 1 تا 5 تقسیم می‌شوند و مثلاً بیماران سطح 4 یا 5 افرادی هستند که از شرایط نسبتا خوبی برخوردارند و بیمار سطح یک فردی است که نیاز به اقدامات فوری و حتی احیاء دارد.  بنابراین در بیماران سطح ۱ و ۲ ما باید به فوریت تمام بر بالین بیمار حاضر و خدمات را ارائه کنیم و اغلب هم این کار زمانبر است اما برعکس بیماران سطح ۴ و ۵ می‌توانند منتظر باشند و گاهی ممکن است دقایق طولانی در انتظار بمانند که در این موارد بیمار سطح 4-5 با تصور اینکه یک کار درمانی جزئی دارد و باید فوراً این کار برای او انجام شود، ممکن است نسبت به طولانی شدن کار درمانی خود معترض شود؛ بدون اینکه درک این موضوع را داشته باشند که همکاران ما در حال رسیدگی به بیمار بدحال در سطح یک هستند .

ضرورت همدلی و تعامل بیشتر مدیران و مسئولان در فرایند خدمات دهی اورژانس ها

مدیر گروه طب اورژانس دانشگاه علوم پزشکی مشهد در ادامه بر ضرورت همدلی و تعامل هر چه بیشتر مدیران و مسئولان بخش های مختلف فضای درمان دانشگاه، در فرایند خدمات دهی اورژانس ها تأکید کرد و گفت: بطور معمول اورژانس ها یک ورودی دارند و یک خروجی که در بخش خروجی عده‌ای از بیماران ترخیص و عده‌ای هم باید در بخش‌های بیمارستان بستری بشوند و بر همین اساس چنانچه گردش بیمار با سرعت انجام نشود و ماندگاری او در اورژانس به سبب نبود تخت در بخش ها طولانی شود این قضیه می تواند مشکلات و چالش هایی را برای ما در محیط اورژانس بوجود آورد .

دکتر موسوی اضافه کرد: در واقع ما کارمان را در بخش اورژانس انجام داده‌ایم و بیمار ویزیت شده و انتقال به سرویس هم زده شده تا درمان بیمار در یکی از گروه‌های تخصصی دنبال شود اما با توجه به اینکه منابع سایر گروه‌ها در بخش ها محدود است، گاهی نمی‌توانند خدمت را به بیمار بدهند و بیمار در اورژانس می‌ماند.  این درحالی است که بطور معمول طی ۶ ساعت اول بیش از ۸۵ درصد بیماران در بخش اورژانس تعیین تکلیف می‌شوند و در واقع این گروه‌ها هستند که باید به وظیفه خود عمل کنند.

مدیر گروه طب اورژانس دانشگاه علوم پزشکی مشهد در ادامه، یکی از شاخص‌های کشوری در اورژانس ها را بازه زمانی خروج فیزیکی بیمار از اورژانس برشمرد و افزود: در حال حاضر متأسفانه خروج بیماران بیمارستان‌ امام رضا(ع) ظرف 12 ساعت اتفاق نمی‌افتد و این یکی از چالش‌هایی است که تلاش می‌کنیم با مسئولین بیمارستان‌ها و دانشگاه آن را اصلاح کنیم؛ البته با توجه به اینکه یک کار فرابخشی است و گروه‌های مختلف درگیر هستند و هر گروهی هم مشکلات خاص خود را دارد حل این چالش نیازمند یک پیگیری زمانبر است. لذا امیدواریم با تعامل و همدلی بین گروه‌ها و مسئولین این موضوع که یکی از دغدغه‌های مهم ریاست محترم دانشگاه هم هست حل بشود.

دکتر موسوی اضافه کرد: راه حل‌هایی برای این قضیه وجود دارد؛ از جمله اینکه در دستورالعمل جامع اورژانس که توسط وزیر بهداشت ابلاغ و به مقوله مدیریت تخت مربوط می‌شود، اعلام شده که چنانچه بیماری در بخش مخصوص به خود امکان بستری شدن نداشته باشد، می‌توان او را در یک بخش دیگر بستری کرد؛ مثلاً بیماری که مشکل گوارش دارد چنانچه در بخش مربوط به خود امکان بستری شدن نداشته باشد می‌توانیم او را به بخش اورولوژی منتقل کنیم، این کار اکنون در بیمارستان هاشمی‌نژاد انجام می‌شود و به همین دلیل آمار خروجی‌های اورژانس به ۱۰۰ درصد رسیده که زیر ۱۲ ساعت اتفاق می‌افتد، اما در بیمارستان‌های امام رضا(ع) و قائم(عج) به دلیل اینکه نیازهای آموزشی گروه‌ها هم مطرح است، مقداری نیاز به هم اندیشی و تدبیر بیشتر دارد و امیدواریم با همدلی و تعامل بهتر گروه‌ها این موضوع نیز به سرانجام برسد.

خدمات درمانی بیماران سطح 4 و 5  می تواند در درمانگاه‌ها و کلینیک‌ها ارائه شود

مدیر گروه طب اورژانس دانشگاه علوم پزشکی مشهد در بخش دیگری از صحبت های خود با اشاره به اینکه بیمارستان‌های بزرگی همچون بیمارستان امام رضا(ع)، جزو مراکز ریفرال محسوب و خدمات فوق تخصصی ارائه می‌کنند، افزود: اینکه ما  مثلا یک بیمار سرماخوردگی را در اورژانس ببینیم و یا بیماری را که می‌تواند در درمانگاه‌ها و کلینیک‌ها خدمات دریافت کند در بخش اورژانس پذیرش کنیم، منطقی نیست و اساساً وجود خدمات سرپایی مثل پانسمان و تزریقات در بیمارستان‌های ریفرال به نظر می رسد که امری غیر ضرور باشد، چون بیماران به راحتی می توانند در خارج از محیط اورژانس به آن دسترسی داشته باشند.

دکتر موسوی اضافه کرد: ما می‌توانیم با ایجاد دسترسی‌های بهتر مثل: کلینیک‌های مستقل دانشگاه و کلینیک‌های بخش خصوصی دسترسی مردم را به خدمات مطمئن فراهم کنیم و از طرفی به نظر می‌رسد که باید یک آموزش همگانی در راستای آشنایی مردم و درک آنها از عملکرد کادر درمان در اورژانس‌ها صورت بگیرد تا افکار عمومی با یک درک عمیق و دقیق از فعالیت‌های کادر درمان در اورژانس به این نتیجه برسد که در چنین فضاهایی باید صبور بود و ضمن اعتماد به نظرات و عملکرد کادر درمان، در راستای انجام هرچه بهتر امور درمانی بیماران، نهایت همکاری را با کادر اورژانس داشته باشند.

معاون آموزشی دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: در حوزه آموزش علوم پزشکی استفاده از ظرفیت هوش مصنوعی مورد توجه ویژه واقع شده است.

به گزارش وب دا،دکتر سیدعلی علمداران در جلسه با رئیس مرکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی که در سالن شورای مرکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد برگزار شد، اظهار کرد: خوشبختانه در سال‌های اخیر شاهد رشد خوبی در حوزه آموزش علوم پزشکی در دانشگاه علوم پزشکی مشهد بودیم و نمونه بارز آن ارسال و ارائه فرآیندهای باکیفیت در جشنواره آموزشی شهید مطهری بوده و ما در جشنواره امسال بالغ بر40 فرآیند ارسالی داشتیم.

وی تصریح کرد: در حوزه آموزش علوم پزشکی استفاده از ظرفیت هوش مصنوعی مورد توجه ویژه واقع شده است و ما یک نمونه موفق آن را در جشنواره آموزشی شهید مطهری به‌خوبی دیدیم.

معاون آموزشی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه مرکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی این دانشگاه یکی از زیرمجموعه‌های موفق آموزشی در این معاونت بوده است، خاطرنشان کرد: در مرکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد کارهای خوبی در طی سال‌های اخیر انجام شده که از جمله آن می‌توان به طراحی و برگزاری کارگاه‌های روش‌های یاددهی و یادگیری و نیز آموزش‌های مبتنی بر جامعه، بررسی کوریکولوم آموزشی و غنی سازی سرفصل‌های درسی با مشورت مدیرگروه‌ها و اساتید مربوطه، بررسی دروس غنی سازی شده در کمیته برنامه‌ریزی درسی و اخذ مصوبه شورای آموزشی، ابلاغ سرفصل‌های غنی شده درسی به اساتید و برگزاری هرچه بهتر جشنواره آموزشی شهید مطهری در سطح دانشگاه علوم پزشکی مشهد و کلان منطقه ۹ آمایشی اشاره کرد.

دکتر علمداران گفت: دانشگاه علوم پزشکی مشهد در ارزیابی‌های آموزشی وزارتخانه جزء دانشگاه‌های موفق کشور بوده و بسیاری از دانشگاه‌ها و دانشکده‌های علوم پزشکی کشور خواستار کمک از این دانشگاه در جهت پیشرفت در برنامه‌های آموزشی‌شان شده‌اند و ما هم با کمال افتخار این همکاری را با تمامی مجموعه‌های متقاضی در این خصوص داشته‌ایم.

وی افزود: معاونت آموزشی دانشگاه علوم پزشکی مشهد و مرکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی این دانشگاه همواره در تلاش بوده تا از طریق مشارکت در مجامع بین‌المللی، همراهی با سیاست‌های کشور و همکاری با وزارتخانه و دانشگاه‌ها و دانشکده‌های علوم پزشکی و سایر مراکز توسعه آموزش پزشکی ارتقاء روز افزون کیفیت آموزش پزشکی را محقق سازد و علاوه بر این با پژوهش و توسعه مستمر در زمینه آموزش پزشکی می‌کوشد تا مسیر ارائه خدمات بهداشتی و درمانی با کیفیت را با تربیت نسلی متعهد، با اخلاق و پژوهشگر هموار سازد.

دانشگاه علوم پزشکی مشهد از ظرفیت‌های بسیارخوبی در بخش‌های مختلف آموزشی از جمله حوزه EDC برخوردار است

در این جلسه دکتر حمیدرضا کیانی‌فر، مدیر مرکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، گفت: افتخار همه ما این است که خادم زائران و مجاوران امام رضا(ع) هستیم و باید متناسب با حرفه و تخصصی که داریم خدمتگزار مردم در تمامی حوزه‌ها از جمله حوزه سلامت باشیم.

وی افزود: در مرکز مطالعات دانشگاه از ظرفیت اساتید برجسته و پیشکسوت در حوزه آموزش برخوردار هستیم و در این مرکز ضمن ارائه و بررسی ایده‌های مختلف، مناسب‌ترین‌های آن را جهت ورود فاز اجرایی در حوزه آموزش استفاده می‌کنیم.

دکتر کیانی‌فر تصریح کرد: دانشگاه علوم پزشکی مشهد از ظرفیت‌های بسیارخوبی در بخش‌های مختلف آموزشی از جمله حوزه EDC برخوردار است و ما ضمن معرفی تجربیات موفق دانشگاه علوم پزشکی مشهد به دیگر نقاط کشور، از نمونه های موفق اجرا شده در دانشگاه‌ها و دانشکده‌های علوم پزشکی سراسر کشور هم به‌خوبی و در جهت پیشرفت در برنامه‌های در این حوزه استفاده کرده‌ایم.

وی تأکید کرد: در برنامه‌های مدیریت مرکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد موارد مهمی همچون استفاده از فناوری‌های آموزشی نوین و کاربردی در آموزش علوم پزشکی، تکنولوژی آموزشی در علوم پزشکی، بهره‌گیری از مهارت‌های بالینی و فناوری‌های نوین آموزشی، به‌کارگیری فناوری‌های نوین آموزشی در تدریس و برگزاری هرچه بهتر رویدادهای مهم آموزشی نظیر جشنواره شهید مطهری مورد توجه قرار گرفته است.

به دنبال تقویت برنامه‌های حوزه EDC و اجرای رسمی برنامه‌های مشترک هستیم

همچنین دکتر حوریه محمدی، رئیس مرکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی هم در این جلسه، گفت: حوزه EDC همواره از جایگاه بسیار مهمی در بحث آموزش علوم پزشکی در سطح وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و دانشگاه‌ها و دانشکده‌های علوم پزشکی تابعه این وزارتخانه برخوردار است و در دوره مدیریت کنونی این وزارتخانه هم این حوزه با توجه به جایگاه و اهمیتی که در حوزه آموزش علوم پزشکی داشته و دارد به‌طور ویژه مورد توجه واقع شده است.

وی افزود: در تمامی دانشگاه‌ها از EDC به عنوان مغز متفکر حوزه آموزش نام می‌برند، اما متأسفانه در سال‌های اخیر نیازهای این حوزه بسیار مهم، آن گونه که باید مورد توجه واقع نشده است و ما شاهد ضعف در چارت و ساختار وزارتخانه و تمامی دانشگاه‌ها و دانشکده‌های تابعه آن در این خصوص هستیم و ما با تلاش‌ها و پیگیری‌های صورت گرفته به دنبال رفع این مشکلات و معرفی هرچه بیشتر نقش و جایگاه حوزه EDC در آموزش علوم پزشکی بوده‌ایم.

رئیس مرکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ضمن تأکید بر اقدامات مهم و مؤثر صورت گرفته در سطح این وزارتخانه در جهت رفع مشکلات موجود در حوزه EDC، تصریح کرد: در همین خصوص و با همکاری معاونت‌های آموزشی و توسعه، مدیریت، منابع و برنامه‌ریزی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تشکیل چارت تشکیلاتی EDCهای وزارتخانه متبوع و دانشگاه‌ها و دانشکده‌های علوم پزشکی تابعه آن را داشته‌ایم تا بتوانیم با استفاده از نیروهای متخصص و آموزش دیده در حوزه علوم پزشکی زمینه ارتقاء کمی و کیفی خدمات حوزه EDC را در سطح کشور فراهم نماییم.

دکتر محمدی خاطرنشان کرد: حوزه EDC زیرمجموعه‌ای از معاونت آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و تمامی دانشگاه‌ها و دانشکده‌های تابعه آن بوده، اما معتقدیم که تمام کارش با حوزه آموزش نیست و نیازمند حمایت‌های لازم در سطوح وزارتخانه‌ای، دانشگاهی و دانشکده‌ای از سوی معاونت‌های تحقیقات و فناوری، فرهنگی و دانشجویی و توسعه، مدیریت، منابع و برنامه‌ریزی بوده تا شاهد آموزش‌های مؤثری در تمامی حوزه‌های آموزشی از جمله آموزش بالینی و اثرپذیری خدمات فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌ها و دانشکده‌های علوم پزشکی به بیماران و گروه‌های هدف مرتبط با رشته تخصصی‌شان باشیم.

وی بیان کرد: از سال گذشته برنامه‌ریزی بهتری در جهت توسعه‌ همکاری‌های معاونت‌های ذکر شده با معاونت آموزشی در جهت تقویت برنامه‌های حوزه EDC داشته‌ایم و در نظر داریم تا در همین خصوص یک تفاهم‌نامه ۳ جانبه را با امضای معاونان وزارتی (معاونان آموزشی، تحقیقات و فناوری، فرهنگی و دانشجویی) منعقد نماییم و در کنار آن بر حمایت‌ها و پشتیبانی‌های معاونت توسعه، مدیریت، منابع و برنامه‌ریزی هم در راستای تأمین بودجه موردنیاز و اجرای هرچه بهتر برنامه‌های حوزه EDC در سطح کشور و اثرپذیری هرچه بهتر این برنامه‌ها تأکید داریم، البته باید اشاره کنیم این همکاری‌ها به‌صورت فردی و غیر سازمان یافته در سطوح دانشگاهی و دانشکده‌ای است و ما درتلاش هستیم تا این کار به شکلی رسمی و با صدور ابلاغ آن به تمامی دانشگاه‌ها و دانشکده‌های علوم پزشکی سراسر کشور انجام شود و پیش بینی می‌کنیم که این کار از ابتدای سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ به‌صورت رسمی وارد فاز اجرایی و عملیاتی شود.

تأکید مسئولان مرکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی بر تربیت نیروی متخصص در رشته‌های مختلف پزشکی متناسب با نیاز جامعه

در این جلسه دکتر شبنم نیرومند، دکتر میترا احدی، دکتر مینا اکبری‌راد، دکتر مهری یاوری، دکتر نازیلا زرقی، دکتر لیلا مشهدی، دکتر نسرین موذن، دکتر محمدرضا فیاضی‌بردبار، دکتر اکرم مقدسی، دکتر حمیدرضا کیانی‌فر و دکتر مجید خادم‌رضائیان گزارشی از کمیته‌ها و واحدهای زیرمجموعه مرکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد ارائه کردند.

در این بخش گزارشی از فعالیت‌ها و اقدامات صورت گرفته درکمیته‌ها و واحدهای اعتباربخشی، آموزش اساتید، دانشجویی توسعه آموزش، برنامه‌ریزی، پژوهش در آموزش، ارزشیابی، استعدادهای درخشان، ارزشیابی دانشجو و دانش پژوهشی و همچنین مرکز تحقیقات آموزش علوم پزشکی و مجله اُفُق توسعه آموزش علوم پزشکی ارائه شد.

همچنین دکتر فاطمه رودی، دکتر مهسا نوغانی، دکتر بهمن خامنه‌باقری، دکتر حسین کریمی‌موفقی، دکتر وحید قوامی، دکتر سلمان نظری‌مقدم و دکتر علیرضا درخشان هم گزارشی از اقدامات صورت گرفته و برنامه‌های اجرا شده در دانشکده‌های پزشکی، دندانپزشکی، داروسازی، پرستاری و مامایی، بهداشت، علوم پیراپزشکی و توانبخشی و طب ایرانی و مکمل مشهد ارائه کردند.

بازدید رئیس مرکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی از زیرمجموعه‌های حوزه EDC دانشگاه علوم پزشکی مشهد

همچنین در خاتمه، رئیس مرکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی از مراکز مهارت‌های بالینی، آموزش مجازی و کوهورت آموزشی (مطالعه ارزیابی طولی رشد و پیشرفت) و همچنین قطب تکنولوژی آموزشی در علوم پزشکی بازدید کرد.

در این بازدیدها دکتر سیدرضا حبیب‌زاده، دکتر آرزو جهان‌بین و دکتر مجید خادم‌رضائیان، مدیران مراکز مهارت‌های بالینی، آموزش مجازی و کوهورت آموزشی (مطالعه ارزیابی طولی رشد و پیشرفت) و همچنین دکتر امیر محمدزاده مدیر قطب تکنولوژی آموزشی در علوم پزشکی گزارشی از فعالیت‌های مجموعه کاری خود به رئیس مرکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ارائه کردند و دکتر محمدی هم ضمن ابراز خرسندی از خدمات ارزنده صورت گرفته در مرکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، تقدیر کرد و خواستار انتقال تجربیات موفق این دانشگاه در حوزه EDC به دیگر نقاط کشور شد.

سخت بود ولی ماندم تا گره باز کنم

از چهارپنج سالگی پیش از آنکه علاقه پدر نسبت به پزشک شدنش را بداند، دلباخته پزشکی بود؛ آنقدر که تا از او غافل می شدند، می دیدند کیف پدر را برداشته و با همان دیسیپلین او به سمت دانشکده پزشکی که نزدیک خانه بود، می رود؛ در نهایت هم با اینکه خدمت پدر در دورترین و محرومترین نقاط کشور را دیده و سختی های این حرفه را با تمام وجود لمس کرده بود، با عشق و علاقه و شوق خدمتی مقدس و متفاوت به مردم، پزشک شد و حالا سال هاست که در قامت فوق تخصص نفرولوژی کودکان، عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد و مشغول طبابت و تدریس و نیز تحقیقات بالینی نفرولوژی و اورولوژی کودکان است که در سطح ملی و بین المللی به چاپ می رسد؛ گفتگوی ما با این بانوی موفق را در ادامه می خوانید.  

به عشق پدر و گره‌گشایی از مردم

دکتر میترا ناصری، فوق تخصص نفرولوژی کودکان، کلیه و سیستم ادراری، همزمان با دوره طرح خدمت عمومی پدر در استان کرمانشاه متولد شد و این روزها 59امین بهار زندگی را پشت سر می گذارد؛ «با اینکه خانواده ام خراسانی هستند، سال 45 برای گذران طرح تعهد پزشکی عمومی پدر، ساکن کرمانشاه بودند که من به عنوان چهارمین فرزند متولد شدم؛ دوسه سال بعد به کرمان رفتیم و چهارپنج ساله بودم که به مشهد برگشتیم؛ تا دوم راهنمایی همین جا تحصیل کردم، بعد از آن باز هم به خاطر کار پدر مدتی را در اسفراین گذراندیم و نهایتاً سال 57 بعد از پیروزی انقلاب دوباره ساکن مشهد شدیم».

از کودکی و نوجوانی هر چه به یاد دارد، کتاب است و مطالعه؛ اعم از درسی و غیردرسی؛ و البته علاقه وافری که به پزشکی داشت؛ «چهارپنج ساله بودم که رفت و آمد پدر به دانشکده پزشکی نزدیک منزلمان در خیابان دانشگاه مشهد را می دیدم و الگوبرداری می کردم؛ وقت هایی که شرایط را مناسب می دیدم یک کیف بزرگ برمی داشتم و مثل پدر راهی دانشکده می شدم! بعدها هم که علاقه پدر به پزشک شدنم را دیدم، در انتخاب رشته پزشکی تردید نکردم چراکه او مهمترین و مؤثرترین فرد زندگی ام بود. در پزشکی، عاشق ارتباط با مردم و گره گشایی از آن ها بودم و طبابت را به معنای واقعی مقدس می دانم که با توجه به نجات جان و سلامت انسان ها جوانب معنوی زیادی دارد».

اتمام پزشکی با طعم مادری

سال 63 با رتبه 63 وارد رشته پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهیدبهشتی تهران شد اما دو ماه بعد برای اینکه به خانواده نزدیک باشد، به علوم پزشکی مشهد آمد. در این بین سال 66 ازدواج کرد و پس از سه سال همزمان با اینترنی، مادر شد با همه چالش های خاص خودش اما خللی در عزم و اراده اش برای ادامه تحصیل پیش نیامد؛ «فقط 40 روز مرخصی زایمان داشتم و بی خوابی ها برای بچه یک طرف، کشیک ها طرف دیگر، فشار زیادی می آورد اما همسرم با اینکه پزشک نبود، همراهی خوبی داشت؛ از طرفی دوستان و همکاران هم هوایم را داشتند، گاهی کشیک ها را به جای من می ماندند تا بتوانم برای شیرخوردن فرزندم به خانه بروم و برگردم. برای فرزند دومم مرخصی زایمان چهارماه شده بود چهارماه هم خودم مرخصی گرفتم و راحت تر گذشت اما مشکل بعدی، مهدکودک بود که خوشبختانه چند سالی هست با رسیدگی مسئولان برای مادران امروز برطرف شده است».

ورود به تخصص و خروج از آن جزو برترین ها

بعد از اتمام دوره عمومی به عنوان یکی از برترین ها، به مدت یک سال در مرکز مبارزه با سل استان طرح خدمت را گذراند و سال 71 در حالی که فرزندش دو ساله بود، وارد دوره تخصص شد؛ «در سهمیه 10درصد برتر دوره عمومی، میان 140نفر ورودی های مشهد، نفر پنجم بودم؛ برای تخصص دوست داشتم جراحی عمومی بخوانم ولی هم پذیرش خانم نداشتند و هم دغدغه هایش زیاد بود، بعد از آن پاتولوژی را ترجیح می دادم اما از زمانی که در اینترنی کار بالینی بخش اطفال را دیدم به رشته های پاراکلینیکی علاقمند شدم؛ اصولاً کارهایی را که با تجزیه تحلیل همراه است، دوست دارم؛ برایم مثل یک پازل، جذاب است؛ از بالین اطلاعات می گیریم و جاهای خالی را با استفاده از دانشمان، پر و مساله را حل می کنیم. نهایتاً باتوجه به علاقه ام به بچه ها، تخصص اطفال را انتخاب کردم و در امتحان بورد اطفال که حدود 25 نفر شرکت داشتند، اول شدم».

فوق تخصص با اعمال شاقه اما موفق

بلافاصله پس از دوره تخصص، از آنجاکه رتبه برتر بورد بود، معاونت آموزش دانشگاه حکم عضویتش در هیأت علمی دانشگاه بجنورد را صادر کرد اما برای گذران طرح تخصص مأمور به خدمت در بیمارستان چناران شد و بعد از آن با توجه به ایجاد ظرفیت در مشهد، تا سال 78 طرح ضریب کا را در بیمارستان دکتر شیخ گذراند؛ «سال 75 حین گذران طرح تخصص فرزند دومم متولد شد ولی بعد از اتمام طرح نه تنها خانه نشین نشدم؛ بلکه ضریب کا را هم گذرانده و برای دوره فوق تخصص که آن زمان در مشهد نبود،  ناگزیر سال 79 همراه فرزندانم عازم تهران شدم در حالی که همسرم به خاطر شرایط کاری امکان حضور در تهران را نداشت؛ نگهداری بچه ها و امور منزل در نبود همسرم آن هم با وجود سنگینی دروس و امور تحصیل، کار آسانی نبود؛ بارها نیمه شب آمبولانس دنبالم می آمد و باید می رفتم بیمارستان در حالی که بچه ها تنها خانه می ماندند یا بعد از اتمام ساعت مهدشان چند ساعت منتظر می شدند تا بروم دنبالشان اما با تجربه ای که داشتم توانستم تعادل برقرار کنم به طوری که بچه ها نه تنها آسیب ندیدند بلکه هر دو بعدها پزشک شدند».

عضویت هیأت علمی به انگیزه پژوهش/ پژوهشگر بین‌المللی

سال 81 پس از اتمام دوره فوق تخصص نفرولوژی کودکان در مرکز طبی کودکان تهران، به مشهد بازگشت و به عنوان عضو هیأت علمی دانشگاه  علوم پزشکی مشهد، خدمت در بیمارستان دکتر شیخ مشهد را ادامه داد. دکتر ناصری با اینکه عضویت هیأت بورد تخصصی نفرولوژی کودکان به مدت دوسال، عضویت شورای پژوهشی دانشگاه به مدت یک سال، مسئولیت برنامه ریزی آموزشی کارآموزان گروه کودکان بیمارستان دکترشیخ، مسئولیت کتابخانه بیمارستان دکترشیخ و... را در کارنامه اجرایی خود دارد، بیشتر به حوزه تحقیق و پژوهش علاقمند است و علت اصلی عضویتش در هیأت علمی را تسهیل همین مسیر می داند؛ «در ایران برخلاف کشورهای دیگر که تحقیقات توسط مراکز علمی خصوصی انجام می شود، بیشتر مراکز و دانشگاه های دولتی عهده دار پژوهش های علمی هستند(اما بیشتر تحقیقات بالینی و کم هزینه) بنابراین هم انگیزه و هم زیرساخت ها و لوازم پژوهش در دانشگاه بیش از سایر مراکز فراهم است». 

انجام تحقیقات بالینی نفرولوژی و اورولوژی کودکان، اجرا یا همکاری در بیش از صد طرح تحقیقاتی، داوری طرح‌های تحقیقاتی، مشاوره و راهنمایی 60 پایان نامه، نگارش 60 مقاله، مشارکت در تألیف سه کتاب «تغذیه در بیماری های کودکان»، «ورزش در بیماری های کودکان» و «اختلالات ادراری کودکان» از جمله فعالیت های پژوهشی او در سطح داخلی و عضویت هیأت تحریریه مجله بهداشت کودک هند، نگارش کتاب درمان و پیش‌آگهی کودکان مبتلا بهFSGS(گلومرولهای کلیه) به سفارش کرواسی(2011)و نگارش یک فصل از دو کتاب تخصصی بین المللی در حوزه نفرولوژی، از اقدامات پژوهشی بین المللی می باشد.

چالش های رشته اطفال؛ کار زیاد است ولی نیرو کم

عضو هیأت مدیره انجمن نفرولوژی کودکان ایران، خوشحالی بی حد مادران بعد از دیدن بهبودی فرزندشان را شیرین ترین لحظات حرفه‌ایش می داند و درباره چالش های آن نیز می گوید: «از یک سو چند سال است ظرفیت تخصص اطفال تکمیل نمی شود و پزشکان کمتر برای ورود به این رشته تمایل دارند، از سوی دیگر جا برای تحقیقات در این عرصه زیاد است؛ گذشته از کمبود برخی داروها و تجهیزات، آنقدر بیماری های شایع(مانند بیماری های نارسی حاد کلیه و بهبود کیفیت زندگی در بیماران دیالیزی) یا ناشناخته وجود دارد که تحقیقات فردی کفایت نمی کند و باید گروهی کار کرد تا سریعتر پیش رود؛ به عنوان مثال فقط بنده در حال حاضر بیست پایان نامه خوب دارم که باید مقاله شود اما با توجه به کمبود رزیدنت، خودم باید انجام دهم در نتیجه بسیار کند پیش می رود و از طرفی اگر دیر منتشر شود، تازگی و کاربرد لازم را نخواهد داشت».

ضعف حمایت و کار گروهی؛ مهمترین چالش های پژوهش در ایران

دکتر ناصری که از سال 93 در مطب خودش هم فعالیت دارد، ضمن تأکید بر لزوم توانمندسازی اساتید در زمینه های IT و هوش مصنوعی، پس از 28 سال کار تحقیقاتی در ایران، علت مهاجرت احتمالی اش را موقعیت های تحقیقاتی بهتر عنوان می کند؛ «با اینکه دخترم ساکن امریکا و مشغول کارهای تحقیقاتی است، من صرفا برای پرزنت مقاله هایم در کنگره ها به خارج سفر کرده و اقامت نداشته ام.

ناهنجاری دستگاه ادراری؛ از شایعترین بیماری های مادرزادی

عضو هیأت علمی علوم پزشکی مشهد در پایان ناهنجاری دستگاه ادراری را از شایعترین ناهنجاری های مادرزادی معرفی و توصیه می کند: «این بیماری ها هرچه زودتر شناخته شود، احتمال درمان بیشتر و آسیبشان کمتر خواهد بود؛ بنابراین بهتر است مادران در صورت گزارش مشکل در غربالگری، بلافاصله پس از زایمان برای درمان مراجعه کنند. در موارد غیرمادرزادی نیز عفونت های سیستم ادرار را نباید ساده گرفت چراکه می تواند زنگ خطری برای ناهنجاری سیستم ادرار و آسیب کلیوی باشد؛ علامت شایع این عفونت ها تب بالای سه روز است. هرچند این ناهنجاری ها مرگ و میر ندارد اما عوارض آن ها از جمله فشارخون، نارسایی کلیه، کاهش کیفیت زندگی بیمار و...، آنقدر زیاد است که نمی توان به سادگی از کنارشان عبور کرد.