پزشکی

فوق تخصص جراحی عروق و آنژیوپلاستی عروق محیطی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با اشاره به افزایش روزافزون ابتلا به دیابت در کشور، بر ضرورت آموزش بیماران و انجام معاینات منظم برای پیشگیری از بروز زخم پای دیابتی تأکید کرد.

دکتر سعید نمازی بایگی در گفتگو با وب دا با بیان اینکه دیابت یکی از پرهزینه‌ترین بیماری‌های غیرواگیر در جهان است، گفت:دیابت کنترل‌نشده می‌تواند منجر به عوارض خطرناکی همچون قطع عضو، نارسایی کلیه، نابینایی و سکته‌های مغزی و قلبی شود. در بسیاری از بیماران، زخم پای دیابتی آخرین مرحله این عوارض است که در صورت بی‌توجهی ممکن است به از دست دادن اندام منتهی شود.

دکتر نمازی با اشاره به عوامل خطر مؤثر در بروز زخم پای دیابتی افزود:چهار عامل اساسی شامل سابقه زخم قبلی، درگیری عصبی (نوروپاتی)، اختلال عروقی و تغییر شکل پا در بروز این زخم‌ها نقش دارند. از میان این عوامل، آسیب عصبی شایع‌ترین علت است، زیرا موجب از بین رفتن حس درد، گرما و سرما در اندام می‌شود و بیمار متوجه آسیب‌های کوچک نیز نمی‌گردد.

وی تأکید کرد:بیماران دیابتی باید مراقبت از پاهای خود را به یک عادت روزانه تبدیل کنند. شست‌وشوی پا با صابون ملایم، خشک کردن دقیق به‌ویژه بین انگشتان، و بررسی روزانه پوست پا برای مشاهده هرگونه قرمزی، تورم، ترک یا زخم ضروری است. در صورت عدم امکان مشاهده کف پا، استفاده از آینه یا کمک گرفتن از اعضای خانواده توصیه می‌شود.

وی افزود:افراد مبتلا به دیابت نوع یک باید پنج سال پس از تشخیص، و افراد مبتلا به دیابت نوع دو بلافاصله پس از تشخیص، هر سال تحت معاینه کامل عصبی و عروقی قرار گیرند.

دکتر نمازی خاطرنشان کرد:کنترل دقیق قند خون، پرهیز از استعمال دخانیات، رعایت رژیم غذایی سالم و انجام فعالیت بدنی منظم از اصول اساسی پیشگیری از زخم پای دیابتی است. بیماران باید از کفش‌های مخصوص دیابتی با پنجه پهن و اندازه مناسب استفاده کنند و حتی در منزل نیز بدون کفش راه نروند.

وی در بخش دیگری از سخنان خود اظهار داشت:زخم‌های دیابتی به هیچ عنوان نباید در منزل درمان شوند. این بیماران باید حتماً به پزشک متخصص عروق یا تیم‌های درمانی مجرب مراجعه کنند تا وضعیت خون‌رسانی پا ارزیابی شود و از گسترش عفونت جلوگیری گردد. بی‌توجهی به زخم، می‌تواند موجب عفونت‌های مقاوم و حتی از دست دادن پا شود.

دکتر نمازی ضمن هشدار نسبت به استفاده از روش‌های غیرعلمی مانند «زالودرمانی» در بیماران دیابتی گفت:زالودرمانی یا روش‌های مشابه نه‌تنها موجب بهبود واریس یا زخم دیابتی نمی‌شود، بلکه در صورت وجود اختلال در خون‌رسانی پا می‌تواند منجر به سیاه شدن و نکروز بافت گردد.

وی در پایان اظهار داشت:پیشگیری همواره آسان‌تر و کم‌هزینه‌تر از درمان است. بیماران دیابتی باید به‌صورت مستمر سطح قند خون خود را کنترل کنند، به پزشک معالج مراجعه منظم داشته باشند و مراقبت‌های روزانه از پا را جدّی بگیرند تا بتوانند از بروز عوارض جبران‌ناپذیر این بیماری پیشگیری کنند.

دکتر محمود شبستری، رئیس دانشگاه علوم پزشکی مشهد، در نامه‌ای خطاب به دکتر ناصحی، مدیرعامل سازمان بیمه سلامت ایران، خواستار پرداخت فوری مطالبات انباشته دانشگاه از این سازمان شد.

فوق تخصص غدد درون‌ریز و متابولیسم و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اهمیت بیماری دیابت و شیوع روزافزون آن در ایران و جهان اظهار کرد:دیابت یکی از شایع‌ترین و پرهزینه‌ترین بیماری‌های غیرواگیر در دنیاست و بر اساس پیش‌بینی‌ها، تعداد مبتلایان جهانی تا سال ۲۰۳۰ به بیش از دو برابر افزایش خواهد یافت. در ایران نیز حدود چهار و نیم میلیون نفر مبتلا به این بیماری هستند.

دکتر مژگان افخمی‌زاده در گفتگو با وب دا با تأکید بر این‌که بخش قابل‌توجهی از موارد دیابت نوع دو با اصلاح سبک زندگی قابل پیشگیری است افزود:اصلاح رژیم غذایی، فعالیت فیزیکی منظم، پرهیز از مصرف دخانیات و حفظ وزن مناسب از مؤثرترین راهکارهای جلوگیری از بروز دیابت هستند. دیابت نوع دو برخلاف نوع یک، با رعایت همین موارد تا حد زیادی قابل کنترل و پیشگیری است.

وی با اشاره به این‌که «دیابت مهم‌ترین علت نارسایی کلیه، نابینایی، سکته‌های قلبی و مغزی و قطع عضو در دنیاست» تصریح کرد:آگاهی و تشخیص زودهنگام نقش مهمی در جلوگیری از عوارض این بیماری دارد. خوشبختانه تشخیص دیابت با یک آزمایش ساده قند خون ناشتا ممکن است.

استاد دانشگاه علوم پزشکی مشهد افزود:تمام افراد بالای ۴۵ سال، افرادی با اضافه وزن یا سابقه خانوادگی دیابت، زنان دارای سندرم تخمدان پلی‌کیستیک و بیماران قلبی یا دارای فشار و چربی خون بالا، باید قند خون خود را حداقل هر سه سال یک‌بار بررسی کنند.

وی همچنین درباره اهمیت خودمراقبتی در بیماران دیابتی اظهار داشت:افراد مبتلا باید به بهداشت پا، سلامت چشم و کنترل چربی و فشار خون خود توجه ویژه داشته باشند. کنترل مستمر قند خون و مراجعه منظم به پزشک می‌تواند از بسیاری از عوارض جبران‌ناپذیر پیشگیری کند.

دکتر افخمی‌زاده با اشاره به نقش اصلاح سبک زندگی در سلامت عمومی گفت:فعالیت بدنی مستمر، تغذیه متعادل و خواب کافی از ارکان پیشگیری از دیابت است. افراد باید روزانه حداقل ۳۰ دقیقه در پنج روز هفته فعالیت بدنی متوسط داشته باشند. همچنین خواب کمتر از شش ساعت و بیشتر از هشت ساعت توصیه نمی‌شود، چرا که بر تنظیم قند خون تأثیر منفی می‌گذارد.

وی در بخش دیگری از سخنانش افزود:رعایت رژیم غذایی سالم نه تنها در پیشگیری از دیابت بلکه در کنترل آن نیز حیاتی است. مصرف سبزیجات تازه، غلات سبوس‌دار و پروتئین‌های سالم باید جایگزین غذاهای پرچرب، شیرینی‌ها و نوشیدنی‌های قندی شود.

دکتر افخمی‌زاده در پایان با تأکید بر لزوم افزایش آگاهی عمومی گفت:دیابت را باید جدّی بگیریم اما از آن نترسیم. با آموزش، خودمراقبتی و همراهی جامعه پزشکی، می‌توان با دیابت زندگی سالم و باکیفیتی داشت.

رئیس مرکز اورژانس پیش‌بیمارستانی و مدیریت حوادث دانشگاه علوم پزشکی مشهد اعلام کرد: از ابتدای امسال تاکنون، در مجموع ۲۴۷ هزار و ۲۹۷ مأموریت اورژانس، به بیش از ۱۶۰۸ بیمار دیابتی خدمات فوریت‌های پزشکی ارائه شده است.

دکتر علی یزدانی در گفت‌وگو با خبرنگار وب‌دا با بیان اینکه بیماری دیابت و اورژانس‌های مرتبط با آن از مهم‌ترین موارد مأموریت‌های فوریت‌های پزشکی به شمار می‌رود، اظهار داشت: با تماس بیماران یا خانواده آنان با اورژانس ۱۱۵، مشاوره تخصصی تلفنی ارائه می‌شود و در صورت نیاز، آمبولانس برای بیماران بدحال یا دارای کاهش سطح هوشیاری ناشی از افت قند خون اعزام می‌گردد.

وی افزود: از مجموع بیماران دیابتی تحت پوشش خدمات اورژانس، ۴۲۲ نفر به بیمارستان منتقل و ۹۶۲ نفر به‌صورت سرپایی درمان شدند.

رئیس مرکز اورژانس پیش‌بیمارستانی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به نتایج بررسی‌های انجام‌شده در مأموریت‌های مرتبط با بیماران دیابتی گفت: بیشترین تماس‌ها و موارد مربوط به کاهش یا افزایش قند خون، مربوط به آقایان با ۷۰۴ مورد بوده است.

وی افزود: بسیاری از تماس‌ها در ساعات ابتدایی صبح گزارش می‌شود که علت اصلی آن، اُفت قند خون و کاهش سطح هوشیاری بیماران در اثر تزریق انسولین در ساعات پایانی شب است.

دکتر یزدانی با اشاره به عوارض چندوجهی بیماری دیابت اظهار کرد: اگرچه بسیاری از عوارض این بیماری در سال‌های پس از ابتلا بروز می‌کند، اما هم‌زمانی آن با بیماری‌های قلبی‌عروقی، تنفسی و فشار خون بالا، مأموریت‌های اورژانس را دشوارتر و پیچیده‌تر می‌سازد.

وی تأکید کرد: آموزش بیماران دیابتی و خانواده‌های آنان نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش حوادث اورژانسی مرتبط با این بیماری دارد.

رئیس مرکز اورژانس پیش‌بیمارستانی و مدیریت حوادث دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اهمیت آموزش صحیح به بیماران گفت:بیماران باید زمان تزریق انسولین را به‌صورت منظم و با آگاهی مدیریت کنند. در صورت بروز کاهش سطح هوشیاری، اطرافیان باید از خوراندن آب قند یا هر نوع مایعات به بیمار خودداری کنند، زیرا این کار می‌تواند موجب خفگی شود.

وی افزود: در چنین شرایطی، ضروری است فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس گرفته شود و تا زمان رسیدن نیروهای امدادی، بیمار به پهلوی چپ خوابانده شود تا راه هوایی وی باز بماند.

دکتر یزدانی در پایان با تأکید بر لزوم توسعه آموزش‌های همگانی خاطرنشان کرد: ارتقای آگاهی عمومی درباره نحوه مواجهه با بیماران دیابتی می‌تواند از بروز بسیاری از حوادث اورژانسی جلوگیری کرده و میزان مرگ‌ومیر ناشی از عوارض حاد دیابت را به‌طور چشمگیری کاهش دهد.