دانش

دکتر مجید خزاعی، مجری طرح پژوهشی «بررسی اثر جینکوبیلوبا و اسپیرولینا بر عوارض مسمومیت حاد سرب در رت‌های نر»، با اشاره به نتایج مثبت این مطالعه گفت: نتایج این تحقیق نشان داد مسمومیت با سرب منجر به افزایش قابل توجه سطح آنزیم‌های کبدی شامل SGOT، SGPT و AlkP و همچنین افزایش کراتینین در سرم خون می‌شود.

دکتر خزاعی در گفت‌وگو با وب‌دا، با اشاره به اینکه مسمومیت با سرب یکی از چالش‌های جدی زیست‌محیطی و بهداشتی محسوب می‌شود و می‌تواند اندام‌های حیاتی بدن از جمله کبد، کلیه و سیستم تولیدمثل را به شدت تحت تأثیر قرار دهد، افزود: این پژوهش بر روی ۴۰ رت نر ویستار انجام شد که به پنج گروه تقسیم شدند: گروه سالم، گروه مسموم‌شده با سرب بدون دریافت درمان و سه گروه دیگر که پس از القای مسمومیت، به ترتیب اسپیرولینا و جینکوبیلوبا دریافت کردند. برای القای مسمومیت حاد، استات سرب به مدت یک هفته به حیوانات تزریق شد و پس از آن مداخلات درمانی آغاز شد.

وی ادامه داد: در پایان دوره مطالعه، به منظور ارزیابی دقیق اثرات، نمونه‌های خون و بافت‌های کبد، کلیه و بیضه جمع‌آوری و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد مسمومیت با سرب باعث افزایش قابل توجه آنزیم‌های کبدی SGOT، SGPT و AlkP و نیز افزایش کراتینین در سرم خون می‌شود.

دکتر خزاعی در این باره توضیح داد: خوشبختانه مشاهده کردیم که تجویز اسپیرولینا و جینکوبیلوبا توانست این شاخص‌های آسیب کبدی و کلیوی را به طور چشمگیری کاهش دهد. علاوه بر این، بررسی‌های بافت‌شناسی نیز مؤید اثرات مثبت این دو ترکیب بود و یافته‌ها نشان داد هر دو ترکیب در کاهش التهاب، بهبود ساختار بافت کبد و کلیه و ترمیم آسیب‌های وارده به بافت بیضه نقش مؤثری ایفا کردند.

وی به طور ویژه به تأثیر این ترکیبات بر سیستم تولیدمثل اشاره کرد و گفت: مشاهدات ما نشان‌دهنده افزایش تعداد سلول‌های لیدیگ و اسپرماتوگونیا و نیز بهبود قابل توجه ساختار لوله‌های اسپرم‌ساز بود که از تغییرات کلیدی این مطالعه محسوب می‌شود.

دکتر خزاعی ادامه داد: این مطالعه همچنین نشان داد مسمومیت با سرب موجب افزایش سطح استرس اکسیداتیو در بدن حیوانات می‌شود. با این حال، تیم تحقیقاتی دریافت که جینکوبیلوبا و اسپیرولینا قادرند سطح مالون‌دی‌آلدئید (MDA) را کاهش داده و فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی مهمی مانند سوپراکسید دیسموتاز (SOD) و کاتالاز را در بافت‌های مورد بررسی افزایش دهند.

دکتر مجید خزاعی در پایان خاطرنشان کرد: یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد جینکوبیلوبا و اسپیرولینا می‌توانند به عنوان یک راهکار کمکی مؤثر در کاهش عوارض مسمومیت حاد با سرب مورد استفاده قرار گیرند.

وی همچنین پیشنهاد داد این نتایج امیدوارکننده در مطالعات آینده بر روی انسان نیز بررسی شود تا امکان بهره‌برداری درمانی از این ترکیبات طبیعی به طور دقیق مشخص شود.

در این مطالعه، دکتر خزاعی و تیم همراه ایشان تأثیر دو ترکیب طبیعی شناخته‌شده، یعنی جینکوبیلوبا و اسپیرولینا، را بر کاهش آسیب‌های ناشی از مسمومیت با سرب بررسی کردند. طرح تحقیقاتی یادشده با کد ۴۰۳۲۵۷۹ به ثبت رسیده است.

https://scholar.google.com/citations?user=h7abgFkAAAAJ

عضو هیأت علمی گروه علوم تغذیه دانشگاه علوم پزشکی مشهد و مدیر مرکز رشد سلامت، ایمنی و امنیت غذایی پارک علم و فناوری سلامت مشهد با اشاره به راه‌اندازی نخستین مرکز تخصصی در این حوزه در کشور گفت: این مرکز آماده پذیرش شرکت‌های تولیدکننده محصولات فناورانه و نوآورانه در حوزه غذا و محصولات سلامت‌محور است و افق پیش‌بینی‌شده برای سال اول فعالیت، استقرار ۲۰ شرکت فناور در این مجموعه است.

دکتر محمد هاشمی در گفتگو با وب دا  اظهار کرد: مرکز رشد سلامت، ایمنی و امنیت غذایی پارک علم و فناوری سلامت مشهد، نخستین مرکزی در کشور است که با این عنوان فعالیت خود را آغاز کرده است. این مرکز پس از اخذ مجوزهای لازم راه‌اندازی شده و در نظر داریم افتتاحیه رسمی آن با حضور مسئولان کشوری، استانی و شهری برگزار شود.

دکتر هاشمی با تشریح حوزه فعالیت مرکز افزود: فعالیت این مرکز بر محور غذا، محصولات سلامت‌محور و تولید محصولات فناورانه و نوآورانه متمرکز است و در پارک علم و فناوری سلامت مشهد استقرار دارد.

پر کردن خلأ حوزه غذا در پارک‌های علم و فناوری سلامت

مدیر مرکز رشد سلامت، ایمنی و امنیت غذایی پارک علم و فناوری سلامت مشهد با بیان اینکه پیش از راه‌اندازی این مرکز، به‌طور جدّی به محصولات غذایی در پارک‌های علم و فناوری سلامت کشور پرداخته نشده بود، خاطرنشان کرد: حوزه غذا در برنامه‌های پارک‌های علم و فناوری سلامت مغفول مانده بود. از آنجا که متولی سلامت و غذا، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سازمان غذا و دارو هستند، موضوع ایجاد این مرکز را از طریق مسئولان مربوطه در وزارتخانه و سازمان پیگیری کردیم تا مرکز رشد سلامت، ایمنی و امنیت غذایی در پارک علم و فناوری سلامت مشهد راه‌اندازی شود و خوشبختانه این پیگیری‌ها نتیجه داد و مرکز فعال شد.

وی با اشاره به سابقه آموزشی و پژوهشی این حوزه ادامه داد: آموزش سلامت و ایمنی غذا در دانشگاه‌های علوم پزشکی سابقه‌ای بیش از ۲۵ ساله دارد و این رشته در مشهد از سال ۱۳۹۴ فعال شده است. همچنین در حوزه پژوهش نیز در مشهد و کشور سابقه‌ای حدود ۲۰ ساله وجود دارد؛ اما در حوزه «ایمنی» غذا، که جای خالی آن به‌خوبی احساس می‌شد، هنوز جای کار بسیار بود و این مرکز برای پر کردن همین خلأ تخصصی در زمینه سلامت، ایمنی و امنیت غذایی ایجاد شد.

بهره‌گیری از ظرفیت دانشجویان؛ از پژوهش تا تولید

دکتر هاشمی با تأکید بر برنامه‌ریزی ویژه برای استفاده از ظرفیت دانشجویان در این مرکز گفت: ما به دنبال آن هستیم که در کنار حوزه پژوهش، در بحث تولید نیز از توان و ایده‌های دانشجویان به‌خوبی استفاده کنیم و معتقدیم این مرکز می‌تواند زمینه‌ساز ورود دانشجویان به حوزه تولید محصولات سلامت‌محور فناورانه و نوآورانه باشد؛ اقدامی که بدون تردید در مسیر ارتقاء، پیشرفت و آینده کاری آن‌ها مؤثر و مثمرثمر خواهد بود.

عضو هیأت علمی گروه علوم تغذیه دانشکده پزشکی مشهد با اشاره به نقش تغذیه سالم در حفظ و ارتقای سلامت بیان کرد: زمانی که یک برنامه تغذیه‌ای مناسب و پایدار داشته باشیم، بدن نیز قوی‌تر شده و از نفوذ و بروز بسیاری از بیماری‌ها جلوگیری می‌کند.

دعوت از شرکت‌ها و هدف‌گذاری استقرار ۲۰ شرکت در سال اول

مدیر مرکز رشد سلامت، ایمنی و امنیت غذایی پارک علم و فناوری سلامت مشهد در ادامه با اشاره به ساعات فعالیت این مجموعه اظهار کرد: این مرکز در ساعات اداری روزهای کاری فعال است و از شرکت‌های فعال در حوزه غذا برای استقرار و بهره‌مندی از حمایت‌ها دعوت به عمل آورده‌ایم. برای مدت فعالیت شرکت‌های مستقر نیز محدودیت زمانی سخت‌گیرانه‌ای در نظر نگرفته‌ایم.

وی اضافه کرد: ما آماده پذیرش شرکت‌های تولیدکننده محصولات فناورانه و نوآورانه در مرکز رشد سلامت، ایمنی و امنیت غذایی پارک علم و فناوری سلامت مشهد هستیم و افق دید ما برای سال اول فعالیت، استقرار ۲۰ شرکت در این مرکز است و ان‌شاءالله این تعداد را سال به سال افزایش خواهیم داد. در برنامه راهبردی مرکز، انواع غذاها به‌ویژه محصولات ویژه کودکان، مادران و سالمندان به‌طور خاص لحاظ شده است.

۹ ماه پیگیری مستمر تا اخذ مجوز

دکتر هاشمی با اشاره به فرآیند راه‌اندازی این مرکز تأکید کرد: با هماهنگی پارک علم و فناوری سلامت مشهد، طی ۹ ماه پیگیری مستمر، تأسیس و راه‌اندازی مرکز رشد سلامت، ایمنی و امنیت غذایی دنبال شد و خوشبختانه این تلاش‌ها با موافقت وزارتخانه و اخذ مجوز قانونی همراه شد.

وی افزود: پس از راه‌اندازی مرکز رشد سلامت، ایمنی و امنیت غذایی پارک علم و فناوری سلامت مشهد، دیگر شهرهای کشور نیز پیگیر ایجاد مرکزی با این عنوان شده‌اند و بدون شک فعال شدن چنین مراکزی در سطح کشور می‌تواند در ارتقای سلامت جامعه نقش‌آفرین باشد.

سرپرست کمیته تحقیقات دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی مشهد از انتخاب «امید علیزاده» دبیر کمیته تحقیقات و فناوری دانشجویی این دانشگاه، به عنوان نماینده دبیران دانشگاه‌های تیپ یک و عضو شورای سیاست‌گذاری کمیته تحقیقات و فناوری دانشجویی وزارت بهداشت خبر داد.

دکتر رزیتا خداشاهی، سرپرست کمیته تحقیقات دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در گفتگو با وب دا کرد: با رأی دبیران دانشگاه‌های تیپ یک و در پی ابلاغ معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت، «امید علیزاده» دبیر کمیته تحقیقات و فناوری دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی مشهد به عنوان «نماینده دبیران دانشگاه‌های تیپ یک و عضو شورای سیاست‌گذاری کمیته تحقیقات و فناوری دانشجویی وزارت بهداشت» منصوب شد. علیزاده پیش‌تر نیز در سال ۱۴۰۳ این مسئولیت را برعهده داشته است.

سرپرست کمیته تحقیقات دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به جایگاه شورای سیاست‌گذاری کمیته تحقیقات دانشجویی وزارت بهداشت گفت: این شورا به عنوان نهاد سیاست‌گذار و تصمیم‌گیر در حوزه پژوهش‌های دانشجویی علوم پزشکی، زیر نظر معاونت تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی فعالیت می‌کند.

وی درباره مهم‌ترین وظایف این شورا افزود: تعیین سیاست‌ها و برنامه‌های کلان برای توسعه پژوهش و فناوری میان دانشجویان علوم پزشکی، حمایت از فعالیت کمیته‌های تحقیقات دانشجویی در دانشگاه‌ها، برنامه‌ریزی برای ارتقای مهارت‌های پژوهشی از طریق کارگاه‌ها و بازدیدهای تحقیقاتی، تسهیل انتشار نتایج تحقیقات دانشجویان در سطح ملی و بین‌المللی، ایجاد هماهنگی میان دانشگاه‌ها و شبکه‌های پژوهشی دانشجویی، تدوین آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های اجرایی، ارزیابی عملکرد کمیته‌های تحقیقات و فناوری دانشجویی و نیز حمایت از دانشجویان پژوهشگر و استعدادهای درخشان از جمله مأموریت‌های این شورا به شمار می‌رود.

دکتر خداشاهی با تأکید بر اهمیت جایگاه نماینده دبیران دانشگاه‌های تیپ یک خاطرنشان کرد: این جایگاه، پل ارتباطی و صدای کمیته‌های تحقیقات دانشجویی دانشگاه‌های بزرگ و سطح‌یک کشور در شورای سیاست‌گذاری است. وی افزود: انتقال مسائل و پیشنهادهای دبیران به شورا، مشارکت در تصمیم‌گیری‌های کلان، اشتراک‌گذاری تجربیات و الگوهای موفق دانشگاه‌های تیپ یک، پیگیری مسائل اجرایی کمیته‌ها، مشارکت در طراحی برنامه‌های ملی از جمله کارگاه‌ها، مدارس پژوهشی و جشنواره‌ها، ایجاد هماهنگی و هم‌افزایی میان دبیران و همچنین حق رأی در تصویب مصوبات شورا از جمله نقش‌های اصلی این نماینده محسوب می‌شود.

سرپرست کمیته تحقیقات دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در پایان تصریح کرد: حضور نماینده‌ای فعال از دانشگاه‌های تیپ یک با توجه به ظرفیت بالای پژوهشی این دانشگاه‌ها، می‌تواند نقش مؤثری در جهت‌دهی به سیاست‌های کلان پژوهش دانشجویی کشور و انعکاس نیازها و پیشنهادهای بدنه دانشجویی در سطح وزارتخانه ایفا کند.

دانشیار پزشکی مولکولی دانشگاه علوم پزشکی مشهد و مدیر واحد توسعه تحقیقات بالینی بیمارستان قائم (عج)، از مراکز درمانی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی مشهد، به نقش این واحد در پیشبرد پژوهش‌های کاربردی اشاره کرد و افزود: هدف اصلی، ساماندهی ظرفیت‌های علمی بیمارستان و هدایت پژوهش‌ها به سمت حل مسائل واقعی بالینی است.

دکتر حسن مهرادمجد در گفتگو با وبدا، با بیان اینکه فعالیت خود را از سال ۱۳۹۴ به عنوان عضو هیأت‌علمی پژوهشی آغاز کرده است، گفت: تمرکز اصلی در این سال‌ها بر توسعه پژوهش‌های کاربردی و مسأله‌محور در حوزه بالین بوده است.

وی افزود: از ابتدای حضور در واحد توسعه تحقیقات بالینی، تلاش شد این واحد به عنوان پلی میان پژوهش‌های پایه و نیازهای واقعی بالین عمل کند. فلسفه ایجاد این واحد، استفاده از ظرفیت‌های بالقوه بیمارستان‌ها، اعضای هیأت‌علمی و دانشجویانی است که در محیط بالینی فعالیت می‌کنند.

مدیر واحد توسعه تحقیقات بالینی بیمارستان قائم (عج) گفت: با کمال افتخار اعلام می‌کنم که در آخرین ارزشیابی سال ۱۴۰۴، واحد توسعه تحقیقات بالینی بیمارستان قائم (عج) مشهد موفق به کسب رتبه دوم کشوری در بین بیمارستان‌های دانشگاه‌های تیپ یک کشور شد.

 وی افزود: واحد توسعه تحقیقات بالینی بیمارستان قائم (عج) که به‌صورت رسمی از سال ۱۳۹۵ متعاقب اخذ موافقت از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی فعالیت خود را آغاز نموده است، برای هفتمین بار موفق به کسب این موفقیت ارزشمند شده که نشان‌دهنده تداوم تلاش‌های جمعی و راهبردی مؤثر در حوزه پژوهش‌های بالینی بیمارستان است. امید است که ضمن تداوم تلاش‌ها با توکل به خدا و با برنامه‌ریزی دقیق‌تر و با همت خانواده بزرگ بیمارستان قائم (عج)  در سال‌های آتی گام بلندی به سمت رتبه اول برداریم.

از ظرفیت‌سازی تا برونداد پژوهشی

دکتر مهرادمجد درباره نحوه ارزشیابی و انتخاب پژوهشگرهای برتر گفت: ارزشیابی سالیانه واحدهای توسعه تحقیقات بالینی هر ساله بر اساس دستورالعمل ابلاغی از سوی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی انجام می‌شود و به تفکیک تیپ دانشگاهی (تیپ یک، دو و سه) صورت می‌گیرد. این ارزیابی در دو محور اصلی «ظرفیت‌سازی» و «برونداد پژوهشی» انجام می‌شود. در مجموع ۸ شاخص اصلی و ۱۴ زیرشاخص برای سنجش عملکرد واحدها در نظر گرفته شده که امتیازدهی کاملاً علمی و ساختاریافته دارد.

وی در ادامه افزود: در محور ظرفیت‌سازی می‌توان به ظرفیت‌های مشاوره‌ای، ساختار فیزیکی، وب‌سایت اختصاصی و برگزاری کارگاه‌های توانمندسازی پژوهشی اشاره کرد. در محور برونداد پژوهشی نیز می‌توان به انتشار مقالات، راه‌اندازی بانک داده‌ها، فعالیت پژوهشی نوآورانه، ثبت اختراع و غیره اشاره کرد که هر کدام واجد امتیازات است. نکته بسیار حائز اهمیت این است که امتیازات کسب‌شده در این ارزشیابی، صرفاً حاصل فعالیت هسته مرکزی واحد نیست، بلکه برگرفته از تمامی مستندات و بروندادهای پژوهشی تمام اعضای هیأت‌علمی بیمارستان، دانشجویان، دستیاران و پرسنل محترمی است که ذیل واحد توسعه تحقیقات بالینی و با بهره‌مندی از خدمات مشاوره‌ای و توانمندسازی آن، فعالیت‌های پژوهشی خود را انجام داده‌اند.

وی تصریح کرد: بیمارستان قائم (عج) مشهد به عنوان یکی از بزرگ‌ترین و مهم‌ترین مراکز آموزشی و درمانی شرق کشور، در گروه دانشگاه‌های تیپ یک قرار دارد و موفقیت در این سطح، حاکی از رقابت با بزرگ‌ترین و مجهزترین بیمارستان‌های کشور است.

بیمارستان قائم (عج) پیشتاز پژوهش‌های بالینی؛ انتشار ۵۰۰ مقاله و ثبت ۴۵ اختراع از سال ۱۳۹۵ تاکنون

مدیر واحد توسعه تحقیقات بالینی بیمارستان قائم (عج) ضمن ابراز خرسندی از اینکه فعالیت‌های پژوهشی در سطح بیمارستان قائم (عج) از ابتدا تاکنون از تنوع و حجم بسیار خوبی برخوردار بوده است، تأکید کرد: کلیه آمار و ارقام ارائه‌شده در این بخش، حاصل زحمات و تلاش‌های جمع کثیری از اعضای هیأت‌علمی، دانشجویان، دستیاران و پرسنل بیمارستان است که با بهره‌مندی از خدمات مشاوره‌ای، آموزشی و هماهنگی‌های واحد توسعه تحقیقات بالینی، موفق به تولید این بروندادهای ارزشمند شده‌اند. در حوزه مشاوره و همکاری در اجرای طرح‌های پژوهشی، حدود ۱۲۰۰ طرح پژوهشی با همکاری و نظارت این واحد در حال اجرا یا تکمیل شده است.

وی ادامه داد: «همچنین بیش از ۱۳۰۰ پایان‌نامه در مقاطع مختلف پزشکی، تخصصی و فلوشیپ با مشاوره و هماهنگی این واحد در سطح بیمارستان دفاع گردیده است. در زمینه انتشار یافته‌های پژوهشی، از سال ۱۳۹۵ تاکنون حدود ۵۰۰ مقاله توسط اساتید، دستیاران و دانشجویان مرتبط با واحد در پایگاه‌های معتبر بین‌المللی نظیر ISI، PubMed و SCOPUS منتشر شده است. علاوه بر این، پژوهشگران بیمارستان موفق به ارائه بیش از ۱۰۰ خلاصه مقاله و سخنرانی در کنگره‌ها و همایش‌های معتبر داخلی و بین‌المللی شده‌اند. در حوزه نوآوری و اختراعات نیز تاکنون ۴۵ مورد اختراع با همکاری اساتید بالینی و پژوهشگران بیمارستان به ثبت رسیده است. برای توانمندسازی اساتید، دانشجویان و دستیاران نیز بیش از ۸۰ عنوان کارگاه آموزشی تخصصی و عمومی در زمینه‌های مختلف روش تحقیق، آمار، مقاله‌نویسی و اخلاق پژوهش توسط واحد برگزار شده است. همچنین تعداد ۱۵ طرح پژوهشی تأثیرگذار که مستقیماً به حل یک معضل یا مشکل مشخص در حوزه سلامت و بهداشت منجر شده‌اند، در این بازه زمانی به سرانجام رسیده و نتایج آن‌ها به مراتب بالادستی ارائه گردیده است.

از مطالعات بنیادی تا طرح‌های تأثیرگذار سلامت

دکتر مهرادمجد به رسالت مهم این واحد اشاره کرد و گفت: رسالت و مأموریت واحد توسعه تحقیقات بالینی در راستای ساماندهی و هدایت تحقیقات در بستر بیمارستان به سمت پژوهش‌های بالینی کاربردی و مسأله‌محور با رویکرد مستقیم به حل معضلات واقعی حوزه سلامت ترسیم شده است. با این حال، عمده پژوهش‌هایی که در سنوات گذشته انجام شده، شامل هر دو دسته مطالعات بنیادی و کاربردی بوده است.

وی در پایان افزود: این موفقیت ارزشمند را به همه اعضای هیأت‌علمی محترم بیمارستان قائم (عج)، دانشجویان، دستیاران و پرسنل پرتلاش و همچنین به همکاران گرانقدر در سایر دانشکده‌ها و بخش‌های دانشگاه علوم پزشکی مشهد که در قالب طرح‌های مشترک و بین‌رشته‌ای با این واحد همکاری داشته‌اند، صمیمانه تبریک می‌گویم. کسب این رتبه، حاصل تلاش‌های فردی نیست و ثمره سال‌ها تلاش جمعی، همدلی و پشتیبانی تمامی پژوهشگران دانشگاه است. بستر واحد توسعه تحقیقات بالینی به روی همه علاقه‌مندان به پژوهش در حوزه بالین، اعم از استاد، دانشجو، دستیار تا پرستار، کارشناس و سایر کارکنان محترم، همواره باز است.

وی ضمن قدردانی از حمایت‌های ریاست بیمارستان، معاونت پژوهشی دانشگاه و هسته مرکزی واحد، ابراز امیدواری کرد: ان‌شاءالله در سال‌های پیش رو بتوانیم گام نهایی را برداشته و با کسب رتبه اول کشوری، افتخار دیگری برای بیمارستان قائم (عج)، دانشگاه علوم پزشکی مشهد و تمام همکاران پژوهشی خود به ارمغان آوریم.