بهداشت و پیشگیری

کارشناس مسئول بیماری‌های آمیزشی،HIV و هپاتیت معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد از توزیع ۶ هزار کیت جدید تست رپید HIV در قالب پویش «من هم تست HIV می‌دهم» خبر داد.

دکتر علی حسین‌پور در گفتگو با وب دا اظهار کرد: از ابتدای امسال تاکنون ۲۵ هزار کیت تست رپید HIV در اختیار مراکز مشاوره بیماری‌های رفتاری قرار گرفته است و به‌منظور اجرای این پویش نیز ۶ هزار کیت جدید تحویل مراکز شده است.

وی با اشاره به اجرای سالانه پویش شناسایی موارد مثبت HIV از ۲۰ آبان تا ۲۰ آذر، افزود: هدف این پویش، انگ‌زدایی از جامعه و تشویق افراد به انجام تست، شناسایی به‌موقع مبتلایان و آغاز فرآیند درمان است. این اقدام در دانشگاه علوم پزشکی مشهد با همکاری فعال مراکز مشاوره بیماری‌های رفتاری انجام می‌شود.

کارشناس مسئول بیماری‌های آمیزشی،HIV و هپاتیت معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد بیان کرد: روند شناسایی مبتلایان HIV طی سال‌های اخیر مسیر صعودی داشته است؛ اما برخلاف گذشته که موارد عمدتاً ناشی از تزریق در میان مصرف‌کنندگان مواد مخدر بود، اکنون روابط جنسی ناایمن مهم‌ترین عامل انتقال است. اگرچه شیب افزایش شدید نیست، اما روند کلی رو به رشد است.

دکتر حسین‌پور با تأکید بر اهمیت آموزش، گفت: در این پویش جلساتی با مراکز بهداشتی برگزار شده و پزشکان، پرستاران، ماماها و مراقبین سلامت برای ارائه آموزش‌های لازم به مردم توجیه شده‌اند.

وی ادامه داد: پس از مثبت شدن تست رپید، تست تأییدی انجام می‌شود و در صورت مثبت بودن، آزمایش‌های ایمنی و فرآیند درمان آغاز و پیگیری می‌شود.

کارشناس مسئول بیماری‌های آمیزشی با اشاره به تفاوت الگوی مراجعه بیماران افزود: افرادی که سابقه روابط جنسی پرخطر دارند نسبت به مصرف‌کنندگان مواد، آگاهی بیشتری نسبت به درمان دارند و مراحل درمانی خود را دقیق‌تر دنبال می‌کنند؛ موضوعی که نقش مؤثری در پیشگیری از گسترش بیماری در جامعه دارد.

او شناسایی بیماران در شهرهای کوچک را یکی از چالش‌های مهم دانست و گفت: به دلیل آشنایی افراد با یکدیگر، برخی از مراجعه برای تست و درمان خودداری می‌کنند. در این موارد به بیماران اطلاع‌رسانی شده که می‌توانند برای پیگیری مراحل درمان در محیطی امن و محرمانه به مشهد مراجعه کنند.

وی با اشاره به رایگان بودن همه خدمات برای مبتلایان HIV، افزود: این خدمات شامل مشاوره اولیه، تست تأییدی، آغاز درمان، مشاوره خانواده، واکسیناسیون و پیگیری درمان است.

دکتر حسین‌پور همچنین درباره مراقبت‌های مربوط به ویروس HPV اظهار کرد: در مراکز بهداشتی خدمات غربالگری و انجام تست پاپ‌اسمیر برای بانوان ارائه می‌شود و واکسیناسیون نیز یکی از بهترین راهکارهای پیشگیری از این بیماری است. بانوانی که روابط مدیریت‌نشده دارند می‌توانند با مراجعه به مراکز مشاوره بیماری‌های زنان، خدمات درمانی مناسب دریافت کنند تا شیوع این بیماری در جامعه کنترل شود.

رئیس گروه بهبود تغذیه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: کم‌خونی فقر آهن شایع‌ترین و گسترده‌ترین اختلال تغذیه‌ای در جهان به شمار می‌رود و تأثیر چشمگیری بر سلامت عمومی، توان جسمی و عملکرد ذهنی افراد دارد.

دکتر زهرا اباصلتی در گفت‌وگو با وب دا اظهار کرد:دریافت کافی آهن از رژیم غذایی تنها با مصرف غذاهای غنی از آهن حاصل نمی‌شود، بلکه عوامل متعددی مانند نوع غذا، زمان مصرف و ترکیب مواد مغذی بر جذب آهن در بدن اثرگذار هستند. شناخت این عوامل و اتخاذ یک رژیم غذایی متعادل می‌تواند به بهبود سطح آهن بدن و کاهش بروز کم‌خونی کمک کند.

وی افزود:افراد مبتلا به کم‌خونی فقر آهن باید در رژیم غذایی خود به انتخاب مواد غذایی مناسب توجه ویژه‌ای داشته باشند. مصرف منابع غنی از آهن همراه با ویتامین C و پرهیز از غذاهایی که جذب آهن را کاهش می‌دهند، از مهم‌ترین راهکارهای تغذیه‌ای در بهبود این وضعیت است.

دکتر اباصلتی تصریح کرد:برای افزایش جذب آهن، مصرف مواد غذایی سرشار از ویتامین C مانند مرکبات، فلفل دلمه‌ای، توت‌فرنگی و سبزیجات تازه همراه با وعده‌های غنی از آهن توصیه می‌شود. در مقابل، مواد غذایی مانند چای، قهوه، شیر و لبنیات به دلیل داشتن ترکیباتی نظیر پلی‌فنل‌ها و کلسیم، جذب آهن را کاهش می‌دهند و بهتر است چند ساعت قبل یا بعد از وعده‌های غذایی مصرف شوند.

غذاهایی که جذب آهن را افزایش می‌دهند

• تخم‌مرغ: زرده آن سرشار از آهن است. افزودن ویتامین C (مثل آب پرتقال) به وعده غذایی می‌تواند جذب آهن را افزایش دهد.
• گوشت: منبع غنی آهن «هم» بوده و وجود آن در وعده‌های غذایی به جذب آهن از منابع گیاهی نیز کمک می‌کند.
• مرکبات: لیمو و سایر مرکبات سرشار از ویتامین C هستند که جذب آهن را به‌طور قابل توجهی افزایش می‌دهند.
• پسته: سرشار از آهن و ویتامین C بوده و به‌دلیل کلسیم پایین، جذب آهن را مختل نمی‌کند.
• کلم ترش: به‌دلیل تخمیر و تولید اسید لاکتیک، جذب آهن را تقویت می‌کند.
• شکلات تلخ: غنی از آهن و دارای پلی‌فنل کمتر در نتیجه فرآیند تخمیر است که جذب آهن را تسهیل می‌کند.
• طالبی: به‌دلیل وجود ویتامین C و بتاکاروتن، جذب آهن را افزایش داده و اثر منفی ترکیبات بازدارنده را کاهش می‌دهد.

غذاهایی که جذب آهن را کاهش می‌دهند

• قهوه: به‌دلیل وجود پلی‌فنل‌ها، حتی در نوع بدون کافئین نیز جذب آهن را مختل می‌کند.
• چای: تانن‌ها و پلی‌فنل‌های موجود در چای مانع جذب آهن می‌شوند؛ بهتر است چای بین وعده‌های غذایی مصرف شود
• شیر و لبنیات: کلسیم موجود در آن‌ها جذب آهن را کاهش می‌دهد؛ مصرف این مواد چند ساعت قبل یا بعد از وعده غذایی توصیه می‌شود.
• نان کامل: فیتات موجود در غلات کامل جذب آهن را کاهش می‌دهد، اما نان‌های تهیه‌شده با خمیر ترش گزینه بهتری هستند.
• زردچوبه: در مقادیر زیاد، به‌دلیل وجود کورکومین، جذب آهن را محدود می‌کند.
• بادام و سایر آجیل‌ها: به‌دلیل داشتن فیتات و کلسیم، جذب آهن را کاهش می‌دهند؛ مصرف همزمان با ویتامین C این اثر را کاهش می‌دهد.
• سویا: اگرچه منبعی از آهن است، اما فیتات و پروتئین‌های آن مانع جذب کامل می‌شوند؛ محصولات سویا تخمیرشده گزینه بهتری هستند.

رئیس گروه بهبود تغذیه معاونت بهداشت دانشگاه تأکید کرد:تنظیم رژیم غذایی متعادل و آگاهانه، کلید اصلی پیشگیری و کنترل کم‌خونی فقر آهن است. با رعایت توصیه‌های تغذیه‌ای و مشاوره با کارشناسان تغذیه، می‌توان به‌طور مؤثر سطح آهن بدن را بهبود بخشید و از پیامدهای ناشی از کم‌خونی، به‌ویژه در کودکان، زنان باردار و سالمندان، پیشگیری کرد.

بر اساس اعلام واحد بهداشت هوای معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکي مشهد، شاخص ۲۴ساعته کیفیت هوا با عدد 144 بیانگر وضعیت «ناسالم برای گروه‌های حساس» است.

به گزارش وب دا ، مدير سلامت محيط و کار معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد به شهروندان به ويژه گروههاي در معرض آسيب از جمله بیماران تنفسی و قلبی عروقی، زنان باردار، كودكان، بیماران مزمن و صعب العلاج و سالمندان توصیه کرد از تردد غیر ضروری در هوای آلوده خودداری کنند .

دکتر فرشید وفا گفت:ورزشكاران باید از فعالیت های ورزشی در روزهای آلوده خودداری کنند زیرا با افزایش حركت، بدن به اكسیژن بیشتری نیاز دارد و تنفس در هوای آلوده علاوه بر انباشت ذرات معلق در ریه ، روند اكسیژن رسانی كافی در خون و بافت¬ها را نیز مختل می كند.

وی همچنین افزود: افرادی که بیشترین زمان مواجهه با آلودگی هوا را دارند از جمله پرسنل نيروي انتظامي و پليس راهور ، کارکنان پايگاههاي اورژانس، هلال احمر، کارکنان شهرداري ها و خدمات شهري و همچنين کودکان و افراد سالخورده می باید از وسایل کمک حفاظت تنفسي(ماسک) مورد تاييد وزارت بهداشت ودرمان و آموزش پزشکی  استفاده کنند.

مدير سلامت محيط و کار معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد از شهروندان محترم خواست در خانه بمانند و در صورت لزوم برای خروج از منزل از وسایل نقلیه عمومی استفاده کنند.

رئیس گروه بیماری‌های غیرواگیر معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اهمیت آگاهی‌بخشی عمومی درباره دیابت گفت: بر اساس نتایج پیمایش ملی و برآوردهای بین‌المللی، بیش از ۲۰ میلیون ایرانی بالای ۲۵ سال مبتلا به دیابت یا در معرض ابتلا به آن هستند.

دکتر بابک اقبالی در گفت‌وگو با خبرنگار وب‌دا اظهار کرد:مطابق با یازدهمین نسخه اطلس دیابت که در ابتدای سال ۲۰۲۴ منتشر شد، شمار مبتلایان به دیابت در گروه سنی ۲۰ تا ۷۹ سال در جهان بیش از ۵۸۸ میلیون نفر برآورد شده است و پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۵۰ این رقم از مرز ۸۵۲ میلیون نفر فراتر رود.

وی افزود:در سال ۲۰۲۴ بیش از ۴۰ درصد از مبتلایان به دیابت، یعنی بیش از ۲۵۰ میلیون نفر از بیماری خود بی‌خبر بوده‌اند و حدود ۸۷ درصد موارد تشخیص‌داده‌نشده در کشورهای با درآمد پایین یا متوسط زندگی می‌کنند. دیابت در بسیاری از کشورها چهارمین یا پنجمین علت مرگ‌ومیر است و بیش از ۹ درصد از کل مرگ‌ها در گروه سنی ۲۰ تا ۷۹ سال به این بیماری نسبت داده می‌شود. به‌طور میانگین، در جهان هر ۱۰ ثانیه یک نفر به علت دیابت جان خود را از دست می‌دهد.

رئیس گروه بیماری‌های غیرواگیر دانشگاه تصریح کرد:حدود ۴۰ درصد از مرگ‌های ناشی از دیابت در سنین بهره‌وری (۲۵ تا ۶۰ سالگی) رخ می‌دهد. در سال ۲۰۲۴ برای نخستین بار، مخارج درمانی مرتبط با دیابت از مرز یک تریلیون دلار عبور کرده است که این رقم زنگ خطری برای نظام‌های سلامت در سراسر جهان محسوب می‌شود.

دکتر اقبالی با اشاره به نتایج هشتمین دوره پیمایش ملی عوامل خطر بیماری‌های غیرواگیر در سال ۱۴۰۰ گفت:بر اساس نتایج این مطالعه، حداقل ۱۴ درصد جمعیت بالای ۲۵ سال کشور مبتلا به دیابت هستند که شمار آنان بیش از ۷.۵ میلیون نفر برآورد می‌شود و حدود ۷۵ درصد از آن‌ها از بیماری خود آگاهند. اگر افراد دارای اختلال تحمل گلوکز یا پیش‌دیابت نیز به این جمع افزوده شوند، تعداد افراد دیابتی و در معرض خطر به حدود ۲۰ میلیون نفر خواهد رسید.

وی در ادامه اظهار کرد:روز جهانی دیابت، بزرگ‌ترین کمپین آگاهی از دیابت در جهان است که هر ساله در ۱۴ نوامبر (۲۴ آبان) برگزار می‌شود. شعار فدراسیون جهانی دیابت (IDF) برای سال ۲۰۲۵، دیابت و محیط کار (Diabetes and the Workplace) است و سازمان جهانی بهداشت نیز شعار دیابت در مراحل مختلف زندگی (Diabetes Across the Life Stages) را برگزیده است.

دکتر اقبالی افزود:دیابت تمام مراحل زندگی از جمله کودکی، سال‌های باروری، دوران کار و سالمندی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. شعار امسال سازمان جهانی بهداشت تأکید دارد که هر فرد مبتلا به دیابت باید به مراقبت‌های یکپارچه، محیط‌های حمایتی و سیاست‌های ارتقادهنده سلامت و خودمراقبتی دسترسی داشته باشد. هدف از برگزاری هفته ملی و روز جهانی دیابت، افزایش آگاهی عمومی، پیشگیری از بروز بیماری و بهبود کیفیت زندگی بیماران است.

وی تأکید کرد:مبارزه مؤثر با دیابت نیازمند ادغام برنامه‌های پیشگیری و مراقبت در تمامی مراحل زندگی از کودکی تا سالمندی و توانمندسازی افراد در زمینه خودمراقبتی است.