بهداشت و پیشگیری

رئیس گروه بیماری‌های غیرواگیر معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: افراد می‌توانند با انتخاب سبک زندگی سالم و ایجاد چند تغییر ساده، سلامت قلب خود را حفظ کرده و رفاه کلی زندگی‌شان را بهبود بخشند. وی تأکید کرد که این اقدامات باید به‌صورت مستمر در طول سال دنبال شود.

دکتر بابک اقبالی در گفت‌وگو با وب‌دا افزود: مصرف دخانیات و الکل، رژیم غذایی ناسالم و کم‌تحرکی از عوامل اصلی بروز بیماری‌های قلبی ـ عروقی و سکته مغزی است. این عوامل به شکل فشارخون بالا، افزایش قند و کلسترول خون، اضافه وزن و چاقی بروز کرده و سلامت قلب را به‌شدت تهدید می‌کنند.

او با بیان اینکه بیماری‌های قلبی ـ عروقی همچنان نخستین علت مرگ‌ومیر در جهان و کشور هستند، اظهار داشت: این بیماری‌ها همراه با سایر بیماری‌های غیرواگیر، بار سنگینی بر اقتصاد جوامع، به‌ویژه کشورهایی با درآمد کم و متوسط، تحمیل می‌کنند. در حالی که تغییرات ساده‌ای همچون ۳۰ دقیقه فعالیت بدنی روزانه، ترک سیگار و رعایت رژیم غذایی سالم می‌تواند نقش مهمی در پیشگیری از بیماری قلبی و سکته مغزی ایفا کند.

اقبالی ادامه داد: در حال حاضر، خطرسنجی بیماری‌های قلبی ـ عروقی از طریق اندازه‌گیری قند خون، فشار خون و چربی خون در تمامی مراکز خدمات جامع سلامت انجام می‌شود. افراد بالای ۳۰ سال می‌توانند با مراجعه به این مراکز از وضعیت سلامت قلب خود آگاه شوند.

مراسم گرامیداشت روز جهانی بهداشت محیط با حضور مسئولان دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مدیران استانی و شهری، جمعی از کارشناسان و فعالان حوزه سلامت و بهداشت محیط برگزار شد. در این آیین ضمن تقدیر از برگزیدگان، بر نقش مهم بهداشت محیط در ارتقای سلامت جامعه تأکید شد.

دکتر مهدی قلیان، معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد و رئیس مرکز بهداشت خراسان رضوی، در این مراسم اظهار داشت:حوزه بهداشت محیط ارتباطی مستقیم با سلامت مردم دارد و بازرسان و ناظران این حوزه به‌عنوان تأمین‌کنندگان سلامت جامعه در تمامی ایام سال نقش بسیار مهمی ایفا می‌کنند.

وی افزود: فعالان این حوزه یکی از زحمتکشان و اثرگذاران بخش سلامت هستند و اقدامات آنان همچون اکسیژنی است که جامعه با آن نفس می‌کشد. تلاش‌های این گروه موجب جلوگیری از سوءاستفاده سودجویان و آسیب‌زنندگان در عرصه سلامت شده است.

به گفته وی، شعار امسال روز جهانی بهداشت محیط یعنی «هوای پاک، مردم سالم» نشان‌دهنده پیوند مستقیم میان فعالیت‌های این حوزه و ارتقای سلامت جامعه است. دکتر قلیان با اشاره به مأموریت‌های متعدد بهداشت محیط تصریح کرد: نظارت بر آب آشامیدنی سالم، پایش مواد غذایی، مبارزه با دخانیات، مدیریت پسماند، نظارت بیمارستانی و اجرای طرح‌های سلامت از جمله اقدامات شاخص این حوزه بوده است.

تقدیر از عملکرد دانشگاه در مدیریت بهداشت محیط

در ادامه، دکتر محمدیوسف رحمتی، جانشین کمیته بهداشت و درمان ستاد خدمات سفر استان، گفت:فعالان حوزه بهداشت محیط در تمامی ایام سال به‌ویژه در ایام خاص به‌صورت ۲۴ ساعته در حال خدمت‌رسانی هستند. در مشهد به‌عنوان شهری که به ایران کوچک شهرت دارد و محل حضور زائرانی از قومیت‌ها و زبان‌های مختلف است، خدمات ارزشمند این حوزه به‌خوبی مشهود بوده است.

وی افزود: در جلسه‌ای با حضور استاندار خراسان رضوی از تلاش‌های دانشگاه علوم پزشکی مشهد به‌طور ویژه تقدیر شد. در ایام پایانی ماه صفر با وجود حضور بیش از ۸ میلیون زائر، هیچ‌گونه مشکل بهداشتی گزارش نشد که نشان از عملکرد مطلوب حوزه بهداشت محیط دارد.

دکتر رحمتی تأکید کرد که عملکرد این حوزه در ایام مذکور توسط وزارت بهداشت، استانداری، فرمانداری و دیگر دستگاه‌های نظارتی به‌صورت محسوس و نامحسوس مورد ارزیابی قرار گرفت و خوشبختانه مورد تقدیر واقع شد.

تأکید بر بهره‌گیری از ظرفیت‌های بین‌بخشی و بخش خصوصی

دکتر فرشید وفا، مدیر سلامت محیط و کار دانشگاه علوم پزشکی مشهد، نیز در سخنانی به اهمیت نقش بهداشت محیط اشاره کرد و گفت:این حوزه در طول سال با چالش‌هایی همچون گرما، سرما، خشکسالی، کمبود منابع آبی، سیل، زلزله و سایر بحران‌های طبیعی و غیرطبیعی مواجه است. امسال کمبود آب یکی از مأموریت‌های ویژه ما بود و نظارت‌های آبی در دستور کار جدی قرار گرفت.

وی با بیان اینکه در نیمه نخست امسال بیش از ۳۰ کانون گردوغبار داخلی شناسایی شد، ادامه داد: تعداد روزهای هوای پاک نسبت به سال گذشته ۵۰ درصد کاهش یافته است. از این رو، مشارکت بخش خصوصی و شرکای اجتماعی در نیمه دوم سال ۱۴۰۴ برای ارتقای سلامت جامعه بسیار ضروری است.

مدیر سلامت محیط و کار دانشگاه خاطرنشان کرد: دانشگاه علوم پزشکی مشهد جزو مجموعه‌های برتر کشور در بهره‌گیری از ظرفیت‌های دیگر نهادها برای تقویت فرآیندهای نظارتی بوده است. افزایش نظارت بر عرضه محصولات سالم و مقابله با کالاهای فاسد و تاریخ مصرف گذشته به‌صورت ویژه دنبال خواهد شد.

وی افزود: در دهه پایانی ماه صفر با وجود حضور نزدیک به ۸ میلیون زائر، حتی یک مورد طغیان بیماری مشاهده نشد که این دستاورد مرهون تلاش شبانه‌روزی کارشناسان حوزه بهداشت محیط است

.نقش حمایتی مسئولان استانی

در این مراسم، سیدحسن حسینی، فرماندار مشهد، نیز با تأکید بر اهمیت فعالیت‌های این حوزه گفت:فعالان بهداشت محیط با سوءاستفاده‌کنندگان حوزه سلامت مبارزه می‌کنند تا سلامت مردم حفظ شود. در دهه پایانی ماه صفر با وجود حضور بیش از ۷ میلیون زائر حتی یک مورد طغیان بیماری گزارش نشد و این موفقیت نشان‌دهنده دقت بالای بازرسان است.

وی ضمن اشاره به نقش خانه‌های بهداشت در ثبت دقیق آمارها، افزود: یکی از افتخارات شهر مشهد این است که در تمام ایام سال خدمتگزار زائران و مجاوران امام رضا(ع) هستیم. همچنین در فرآیند برگزاری انتخابات شوراهای شهر و روستا در اردیبهشت ۱۴۰۵، خانه‌های بهداشت مبنای آمار دقیق ما خواهند بود.

فرماندار مشهد در پایان تصریح کرد: رئیس‌جمهور فردی دغدغه‌مند و دلسوز در تمامی حوزه‌ها به‌ویژه سلامت است و باید در راستای تحقق اهداف حوزه سلامت، از سیاست‌های دولت حمایت کنیم.

پیام معاون بهداشت وزارت بهداشت

در این مراسم، پیام دکتر علیرضا رئیسی، معاون بهداشت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، قرائت شد. وی در این پیام روز جهانی بهداشت محیط را فرصتی مغتنم برای تأمل در اهمیت محیط زیست سالم دانست و اظهار داشت:شعار امسال با عنوان «هوای پاک، مردم سالم» بیانگر پیوند ناگسستنی کیفیت هوا با سلامت جسمی، روانی و اجتماعی مردم است. در شرایطی که آلودگی هوا به چالشی جدی در کلان‌شهرها تبدیل شده، اتخاذ رویکردهای علمی، مشارکتی و توسعه انرژی‌های پاک ضرورتی انکارناپذیر است.

معاون بهداشت وزارت بهداشت همچنین با قدردانی از تلاش‌های شبانه‌روزی کارشناسان این حوزه ابراز امیدواری کرد: با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و حمایت دستگاه‌های اجرایی بتوانیم شاهد ارتقای هرچه بیشتر بهداشت محیط در کشور باشیم.

تقدیر از برگزیدگان حوزه بهداشت محیط

در پایان مراسم، از ۴۰ برگزیده حوزه بهداشت محیط تقدیر شد؛ ۳۵ نفر از کارشناسان شاغل در مراکز بهداشت پنج‌گانه مشهد و شبکه‌های بهداشت و درمان شهرستان‌های تابعه، و ۵ نفر نیز به انتخاب فرمانداری مشهد.

این برگزیدگان به پاس خدمات صادقانه و مؤثر خود در حوزه‌های مختلف نظارتی از جمله بیمارستانی، محیطی، آبی و غذایی طی یک سال گذشته مورد تقدیر قرار گرفتند.

این مراسم به همت مدیریت سلامت محیط و کار دانشگاه علوم پزشکی مشهد و با حضور معاون استاندار خراسان رضوی، فرماندار مشهد، جانشین کمیته بهداشت و درمان ستاد خدمات سفر استان، رئیس مرکز بهداشت خراسان رضوی و جمعی از مسئولان دانشگاهی برگزار شد.

مدیر توسعه شبکه و ارتقاء سلامت دانشگاه علوم پزشکی مشهد از آغاز اجرای برنامه‌های سطح ۲ پزشک خانواده در مناطق روستایی شهرستان فریمان خبر داد و گفت: در قالب این طرح، ۴۴ هزار روستایی فریمانی تحت پوشش خدمات رایگان و تخصصی قرار می‌گیرند.

دکتر حسن عبدالله‌زاده در گفت‌وگو با خبرنگار وب‌دا اظهار کرد: برنامه پزشک خانواده در سطح ۲ با شهرستان فریمان به‌عنوان پایلوت آغاز شده و در ادامه شاهد اجرای برنامه‌های تکمیلی در سطح ۳ نیز خواهیم بود.

وی با اشاره به مزایای این طرح افزود: طبق دستورالعمل کشوری، میزان پرداختی بیماران در سطوح یک، دو و سه تنها ۱۵ درصد خواهد بود و تمامی خدمات بستری به‌صورت رایگان ارائه می‌شود، بنابراین هیچ‌گونه هزینه‌ای از سوی بیماران پرداخت نخواهد شد. 

مدیر توسعه شبکه و ارتقاء سلامت دانشگاه علوم پزشکی مشهد خاطرنشان کرد: در حال حاضر، این برنامه در مراکز روستایی فریمان اجرا می‌شود و به‌تدریج در سایر شهرستان‌های تحت پوشش دانشگاه نیز عملیاتی خواهد شد. در مجموع، یک‌میلیون و ۲۷۰ هزار نفر از جمعیت روستایی در حوزه دانشگاه علوم پزشکی مشهد از برنامه پزشک خانواده بهره‌مند هستند که از این تعداد ۴۴ هزار نفر در مناطق روستایی فریمان سکونت دارند. 

وی با بیان اینکه در حال حاضر ۱۹۰ مرکز روستایی شامل خانه‌های بهداشت و مراکز خدمات جامع سلامت روستایی در مشهد و شهرهای تابعه فعال است، تصریح کرد: ۴۰ مرکز از این تعداد شامل ۳۵ خانه بهداشت و ۵ مرکز خدمات جامع سلامت در روستاهای فریمان فعالیت دارند که پایلوت این طرح محسوب می‌شوند.

دکتر عبدالله‌زاده تأکید کرد: مطابق برنامه ملی، در سطح کشور بین هر چهار تا هشت هزار نفر یک مرکز روستایی فعال است و این مراکز خدمات گسترده‌ای را به گروه‌های مختلف از جمله کودکان، مادران باردار، سالمندان و دیگر اقشار جامعه ارائه می‌دهند.

معاون فنی معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد اعلام کرد: در سال گذشته بیش از ۲۰ هزار و ۴۰۰ مورد حیوان‌گزیدگی در مناطق تحت پوشش این دانشگاه گزارش شده است؛ آماری که نسبت به مدت مشابه در ده سال گذشته بیش از دو برابر افزایش نشان می‌دهد.

دکتر مهدی ایزدپناه در گفت‌وگو با وب‌دا با اشاره به مقایسه آماری اظهار کرد: در شش‌ماهه نخست سال ۱۳۹۳ حدود ۹ هزار مورد حیوان‌گزیدگی گزارش شد، در حالی‌که این رقم در سال گذشته به بیش از ۲۰ هزار و ۴۰۰ مورد رسیده است.

وی با بیان اینکه ۶ مهرماه هر سال به نام روز ملی هاری نامگذاری شده است، افزود: بیماری هاری در صورت عدم تشخیص و درمان به موقع می‌تواند مرگبار باشد و اصلی‌ترین راه انتقال آن از طریق گزش، پنجه یا خراش حیوان آلوده است.

معاون فنی معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اهمیت کنترل حیوانات ولگرد گفت: در مشهد آمار گزش توسط گربه‌های ولگرد یا خانگی رو به افزایش است. به طور کلی ۷۰ درصد موارد حیوان‌گزیدگی در مناطق تحت پوشش توسط سگ‌ها و ۲۸ درصد توسط گربه‌ها رخ داده است که روند افزایشی گزش گربه‌ها نگران‌کننده است.

وی واکسیناسیون حیوانات اهلی و جمع‌آوری حیوانات ولگرد را از راهکارهای مؤثر در کنترل بیماری دانست و خاطرنشان کرد: در حال حاضر سازمان محیط زیست و دامپزشکی برای پیشگیری از شیوع بیماری به صورت جدی وارد عمل شده‌اند.

دکتر ایزدپناه با ابراز تأسف از ثبت دو مورد فوت ناشی از بیماری هاری در سال گذشته به دلیل عدم مراجعه به مراکز درمانی، بر نقش آموزش و خودمراقبتی تأکید کرد و گفت: اجتناب از تماس با حیوانات ولگرد، آموزش کودکان برای پرهیز از نزدیک شدن به حیوانات، بهبود وضعیت دفع زباله و واکسیناسیون گروه‌های پرخطر مانند دامپزشکان، شکارچیان و کارکنان کشتارگاه‌ها از اقدامات ضروری در پیشگیری از این بیماری است.»

وی در پایان یادآور شد: در صورت حیوان‌گزیدگی، شست‌وشوی فوری زخم با آب و صابون به مدت ۲۰ دقیقه، خودداری از پانسمان یا فشار بر زخم و مراجعه سریع به مراکز درمانی، بهترین اقدامات برای حفظ سلامتی است. بیماری هاری از جمله بیماری‌های مشترک انسان و حیوان است که علاوه بر سگ و گربه، از حیواناتی چون شغال، روباه، گرگ و گاو نیز قابل انتقال است.