بهداشت و پیشگیری

بر اساس اعلام واحد بهداشت هوای معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکي مشهد، شاخص لحظه‌ای کیفیت هوای تا ساعت انتشار این خبر عدد 220را نشان می‌دهد که بیانگر وضعیت «بسیار ناسالم » است.

به گزارش وب دا، مدير سلامت محيط و کار معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد به شهروندان به ويژه گروههاي در معرض آسيب از جمله بیماران تنفسی و قلبی عروقی، زنان باردار، كودكان، بیماران مزمن و صعب العلاج و سالمندان توصیه کرد از تردد غیر ضروری در هوای آلوده خودداری کنند .

دکتر فرشید وفا گفت: ورزشكاران باید از فعالیت های ورزشی در روزهای آلوده خودداری کنند زیرا با افزایش حركت، بدن به اكسیژن بیشتری نیاز دارد و تنفس در هوای آلوده علاوه بر انباشت ذرات معلق در ریه ، روند اكسیژن رسانی كافی در خون و بافت ها را نیز مختل می كند

وی  افزود: افرادی که بیشترین زمان مواجهه با آلودگی هوا را دارند از جمله پرسنل نيروي انتظامي و پليس راهور ، کارکنان پايگاههاي اورژانس، هلال احمر، کارکنان شهرداري ها و خدمات شهري و همچنين کودکان و افراد سالخورده می باید از وسایل کمک حفاظت تنفسي(ماسک) مورد تاييد وزارت بهداشت ودرمان و آموزش پزشکی  استفاده کنند.

وی از شهروندان محترم خواست در خانه بمانند و در صورت لزوم برای خروج از منزل از وسایل نقلیه عمومی استفاده کنند.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اهمیت خدمات بهداشتی به زائران و مجاوران بارگاه منور رضوی گفت: در تعطیلات نوروزی گذشته بیش از ۱۶ هزار خدمت بهداشتی به زائران ارائه شده و به‌طور میانگین روزانه ۳۰۰ تا ۴۰۰ خدمت در مراکز فعال ثبت شده است.

به گزارش وب دا، دکتر مهدی قلیان اول در جلسه شورای مدیران مرکز بهداشت استان با اشاره به اهمیت نقش خدمات بهداشتی در حفظ سلامت جامعه اظهار کرد: اهمیت مراقبت‌های بهداشتی به حدی است که بی‌توجهی به یک مورد حیوان‌گزیدگی می‌تواند به مرگ بیمار بر اثر هاری منجر شود؛ از این‌رو ضروری است برنامه‌های جاری بهداشتی را جدی بگیریم و با ارائه خدمات شایسته به مردم، در ارتقای سلامت جامعه نقش‌آفرین باشیم.

وی افزود: خدمت‌رسانی مؤثر در حوزه بهداشت، علاوه بر صیانت از سلامت عمومی، می‌تواند باری از دوش نظام سلامت و کشور بردارد و نقش مهمی در مدیریت مخاطرات بهداشتی ایفا کند.

در ادامه این نشست، مدیر سلامت محیط و کار معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به تدوین برنامه جامع عملیاتی ماه مبارک رمضان، گزارشی از هماهنگی‌های انجام‌شده در ستاد خدمات سفر ارائه کرد و گفت: در ایام رمضان و نوروز، ۳۰۳ نفر بازرس بهداشت در قالب ۱۶۳ تیم در مناطق تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی مشهد فعالیت خواهند داشت که از این تعداد، ۱۹۰ بازرس در قالب ۱۰۲ تیم در شهر مشهد مشغول به کار هستند.

دکتر فرشید وفا اظهار داشت: این بازرسان وظیفه نظارت بر سلامت و بهداشت مواد غذایی در ۷۴ هزار و ۲۰۹ مرکز تهیه و توزیع مواد غذایی و ۲۶ هزار و ۹۴۰ اماکن عمومی را بر عهده دارند. همچنین ۱۷ دفتر خدمات سلامت، ۱۱ هزار و ۲۳ مکان را تحت پوشش طرح خوداظهاری و خودکنترلی قرار داده‌اند و ۶۳ نفر مشاور آزاد نیز نظارت بهداشتی بر ۳۳۴ مکان را انجام می‌دهند.

وی با اشاره به آغاز ماه مبارک رمضان، بازرسی از مراکز حساس تهیه و توزیع مواد غذایی از جمله قنادی‌ها، مراکز عرضه زولبیا و بامیه، رستوران‌ها و مراکز عرضه آش، حلیم و شله را از اولویت‌های بازرسی برشمرد و افزود: با نزدیک شدن به تعطیلات پایان سال، نظارت بر مراکز خدمات رفاهی بین‌شهری، مراکز اسکان موقت، دائم و اضطراری از جمله هتل‌ها، آپارتمان‌ها، کمپ‌ها، مدارس محل اسکان و مساجد تشدید خواهد شد.

مدیر سلامت محیط و کار معاونت بهداشت دانشگاه تصریح کرد: با فرارسیدن شب‌های قدر، نظارت بر مساجد و مراکز تجمعی محل برگزاری مراسم و همچنین نحوه توزیع نذورات از نظر رعایت ضوابط بهداشتی تشدید می‌شود. همچنین در راستای حفظ سلامت عمومی زائران و مسافران، نظارت بر پایانه‌های مسافربری ریلی، زمینی و هوایی نیز با حساسیت بیشتری دنبال خواهد شد.

رئیس گروه بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با هشدار نسبت به روند رو‌به‌افزایش اضافه‌وزن و چاقی در کشور، این معضل را نه‌تنها یک شاخص سلامت، بلکه شاخصی مرتبط با عملکرد همه دستگاه‌ها و سازمان‌ها دانست و تأکید کرد: اگر مداخلات مؤثر و هماهنگ انجام نشود، در دهه‌های آینده بخش بزرگی از جمعیت کشور با اضافه‌وزن و چاقی مواجه خواهند بود.

به گزارش وب دا، دکتر زهرا اباصلتی در کارگروه تخصصی اجتماعی، فرهنگی، سلامت، زنان و خانواده و دومین نشست روسای دبیرخانه های سلامت و امنیت غذائی دانشگاه های علوم پزشکی کلان منطقه 9 آمایشی کشور با بیان اینکه «کیفیت زندگی مردم» هدف نهایی همه دستگاه‌هاست، اظهار کرد: اضافه‌وزن و چاقی تنها یک موضوع بهداشتی نیست، بلکه شاخصی اجتماعی و اقتصادی است که مستقیماً بر بهره‌وری، توان کاری، هزینه‌های درمان و حتی امید به زندگی اثر می‌گذارد.

وی با تشریح تعریف چاقی و نقش برهم‌خوردن تعادل بین دریافت و مصرف انرژی در بروز این عارضه افزود: هر زمان تعادل در الگوی تغذیه و میزان تحرک به هم بخورد، زمینه برای اضافه‌وزن، چاقی یا لاغری مفرط فراهم می‌شود و این اختلال می‌تواند تقریباً تمام سیستم‌های بدن را درگیر کند؛ از بیماری‌های قلبی‌–عروقی، دیابت نوع دو و فشار خون گرفته تا مشکلات اسکلتی‌–عضلانی، کبد چرب، اختلالات تنفسی و حتی پیامدهای روانی مانند افسردگی و کاهش اعتماد به نفس. 

رئیس گروه بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اینکه تنها حدود ۱۵ درصد علل چاقی به عوامل ژنتیکی مربوط می‌شود، گفت: سهم اصلی به عوامل محیطی و سبک زندگی، از جمله تغذیه ناسالم، مصرف بالای غذاهای فرآوری‌شده و فست‌فودها، نوشیدنی‌های شیرین و کم‌تحرکی بازمی‌گردد. به گفته وی، مطالعات جهانی نشان می‌دهد اضافه‌وزن و چاقی یکی از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر سال‌های از دست‌رفته عمر و افزایش بار بیماری‌هاست. 

دکتر اباصلتی با تشریح پیامدهای اقتصادی این پدیده تصریح کرد: هزینه‌ها تنها به درمان محدود نمی‌شود؛ علاوه بر هزینه‌های مستقیم درمانی، هزینه‌های غیرمستقیم ناشی از کاهش بهره‌وری نیروی کار، ناتوانی زودرس و مرگ‌های زودهنگام و همچنین هزینه‌های نامحسوس مرتبط با افت کیفیت زندگی نیز بر دوش جامعه و اقتصاد کشور تحمیل می‌شود. 

وی با اشاره به برآوردهای بین‌المللی افزود: هزینه‌های ناشی از اضافه‌وزن و چاقی در سطح جهان روندی صعودی دارد و پیش‌بینی می‌شود این هزینه‌ها در دهه‌های آینده به‌طور چشمگیری افزایش یابد؛ روندی که با افزایش شیوع این پدیده در جهان، منطقه و کشور ما هم‌خوانی دارد. 

این مقام مسئول با بیان اینکه ایران نیز در زمره کشورهایی است که با رشد بیماری‌های غیرواگیر مرتبط با اضافه‌وزن و چاقی مواجه است، گفت: بر اساس داده‌های موجود، شیوع اضافه‌وزن و چاقی در جمعیت بالای ۱۸ سال به حدود ۶۰ درصد رسیده و پیش‌بینی‌ها حاکی از تداوم این روند افزایشی تا سال‌های آینده است؛ به‌گونه‌ای که در برخی گروه‌های سنی و به‌ویژه در میان زنان، وضعیت نگران‌کننده‌تر گزارش می‌شود. 

وی با شاره به نقش کم‌تحرکی در تشدید این مشکل اظهار کرد: فعالیت بدنی ناکافی یکی از عوامل اصلی افزایش وزن است و آمارها نشان می‌دهد میزان کم‌تحرکی در کشور، به‌ویژه در میان زنان، بالاست که همین موضوع به افزایش شیوع اضافه‌وزن و چاقی در این گروه‌ها منجر شده است. 

دکتر اباصلتی با ارائه تصویری از وضعیت خراسان رضوی خاطرنشان کرد: بر اساس آخرین نقشه‌های اپیدمیولوژیک مورد تأیید وزارت بهداشت، این استان در بازه شیوع ۵۰ تا ۵۴ درصد اضافه‌وزن و چاقی قرار دارد و روند چند سال اخیر نیز نشان‌دهنده افزایش تدریجی این شاخص، به‌ویژه در گروه سنی فعال جامعه (۱۸ تا ۵۹ سال)، است؛ به‌طوری که حتی در مناطق روستایی نیز درصد قابل‌توجهی از جمعیت با این مشکل مواجه‌اند. 

وی با اشاره به اسناد بالادستی حوزه سلامت از جمله سند کنترل بیماری‌های غیرواگیر گفت: هدف این اسناد، مهار روند رو‌به‌افزایش چاقی و دیابت بوده است، اما آمارها نشان می‌دهد نه‌تنها این شاخص‌ها ثابت نمانده، بلکه روند افزایشی داشته‌اند؛ موضوعی که ضرورت بازنگری در سیاست‌ها و تقویت اقدامات اجرایی بین‌بخشی را دوچندان می‌کند.

رئیس گروه بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر نقش همه دستگاه‌ها در پیشگیری از این بحران افزود: اولویت نخست، آموزش، حساس‌سازی و اطلاع‌رسانی هدفمند است. هر سازمان می‌تواند در حوزه مأموریت خود بر سبک زندگی سالم، تغذیه مناسب و افزایش تحرک بدنی اثرگذار باشد و نتیجه این اقدامات، مستقیماً به بهبود بهره‌وری و سلامت نیروی انسانی همان سازمان بازمی‌گردد. 

وی در پایان خاطرنشان کرد: چاقی یکی از مهم‌ترین عوامل خطر مرگ‌ومیر و بروز بیماری‌های غیرواگیر است و مقابله با آن نیازمند سیاست‌گذاری روشن، مبتنی بر شواهد و تدوین «نقشه راه» ملی و استانی است؛ نقشه راهی که نه‌تنها اهداف، بلکه مسیر تحقق آن‌ها را برای مجریان و تصمیم‌گیران ترسیم کند تا بتوان از بروز بحران‌های جدی‌تر در حوزه سلامت و اقتصاد کشور پیشگیری کرد.

رئیس گروه بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر لزوم رعایت الگوی غذایی متنوع و متعادل در ماه مبارک رمضان گفت: روزه‌داری در صورت رعایت اصول تغذیه‌ای می‌تواند نقش مؤثری در بهبود شاخص‌های سلامت، از جمله تنظیم چربی خون و پیشگیری از اضافه‌وزن داشته باشد.

دکتر زهرا اباصلتی در گفت‌وگو با وب‌دا اظهار کرد: در ماه مبارک رمضان نیز همانند سایر ایام سال، پیروی از یک برنامه غذایی متنوع و متعادل شامل شش گروه اصلی غذایی شامل نان و غلات، میوه‌ها، سبزی‌ها، گوشت و حبوبات، مغزها و لبنیات ضروری است و با رعایت این اصول می‌توان نیازهای بدن به انرژی، پروتئین، ویتامین‌ها، املاح و آب راتأمین کرد. وی افزود: مطالعات متعدد نشان داده‌اند روزه‌داری در بهبود برخی بیماری‌ها به‌ویژه بیماری‌هایی که با چاقی و عادات نادرست غذایی مرتبط هستند، اثرگذار است و حتی می‌تواند به تنظیم چربی‌های خون کمک کند.

وی با اشاره به باور نادرست مصرف غذاهای پرچرب و پرکالری در وعده سحری گفت: این‌گونه غذاها به‌ویژه در هوای گرم موجب تشنگی شدید و کم‌آبی بدن می‌شوند. به گفته وی، توصیه می‌شود در وعده سحری از مواد غذایی پرفیبر مانند میوه‌ها و سبزی‌ها استفاده شود تا با جذب تدریجی آب در بدن، احساس تشنگی دیرتر بروز کند. همچنین مصرف زیاد آب در هنگام سحر و نوشیدن بیش از حد چای به دلیل افزایش دفع ادرار و از دست رفتن املاح معدنی توصیه نمی‌شود. 

رئیس گروه بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد تأکید کرد: مصرف مواد غذایی شیرین در وعده سحری مناسب نیست، زیرا باعث اُفت سریع قند خون و بروز گرسنگی زودهنگام می‌شود. به همین دلیل بهتر است میوه‌ها بیشتر در وعده افطار یا فاصله افطار تا سحر مصرف شوند. وی افزود: برای کاهش تشنگی می‌توان از سبزی‌خوردن، سالاد و مقدار کمی لیموترش در وعده سحری استفاده کرد و از مصرف غذاهای خشک، پرادویه، سرخ‌شده و همچنین نوشیدنی‌های کافئین‌دار پرهیز نمود.

دکتر اباصلتی با اشاره به اصول تغذیه در وعده افطار گفت: توصیه می‌شود افطار با غذاهای سبک و مختصر شامل گروه‌های غذایی لبنیات، میوه و سبزی و نان و غلات آغاز شود؛ مصرف شیر گرم، فرنی یا شیربرنج و نیز غذاهای آبکی مانند سوپ و آش کم‌چرب می‌تواند به حفظ تعادل آب و املاح بدن کمک کند. وی افزود: استفاده از سبزی‌ها و میوه‌ها به دلیل دارا بودن فیبر، از بروز یبوست پیشگیری می‌کند و مصرف مایعاتی مانند آب، آب‌میوه طبیعی، شیر کم‌چرب و دوغ کم‌نمک در فاصله افطار تا خواب به حفظ تعادل الکترولیت‌های بدن کمک می‌کند. 

وی با هشدار نسبت به مصرف غذاهای سرخ‌شده و پرچرب تصریح کرد: این نوع غذاها علاوه بر افزایش چربی خون، موجب سوءهاضمه، التهاب معده و اضافه‌وزن می‌شوند. همچنین مصرف زیاد شیرینی‌هایی مانند زولبیا و بامیه، باقلوا، حلوا و شله‌زرد شیرین و چرب، خطر افزایش وزن و بالا رفتن قند خون را به دنبال دارد. به گفته وی، به‌جای آش‌های غلیظ و پرروغن، بهتر است از آش‌های رقیق و کم‌چرب در وعده افطار استفاده شود. 

رئیس گروه بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد خاطرنشان کرد: افطار بهتر است با نوشیدنی‌های گرم یا ولرم مانند آب ولرم، چای کمرنگ یا شیر گرم آغاز شود و پس از آن مصرف ۳ تا ۵ عدد خرما یا مقداری کشمش می‌تواند به کنترل اشتها و تنظیم قند خون کمک کند. وی تأکید کرد: پرهیز از پرخوری در وعده‌های افطار و سحر و جایگزینی شیرینی‌های طبیعی مانند خرما و میوه‌ها به‌جای شیرینی‌های مصنوعی، نقش مهمی در پیشگیری از اضافه‌وزن دارد.

دکتر اباصلتی در پایان با اشاره به تغذیه سالمندان، کودکان و نوجوانان روزه‌دار گفت: مصرف غذاهای سبک، لبنیات کم‌چرب، سوپ‌ها و آش‌های ساده و نیز تأمین کافی پروتئین از طریق گوشت سفید، تخم‌مرغ و لبنیات برای این گروه‌ها ضروری است. وی توصیه کرد افطار با غذاهای سبک آغاز شود و شام با فاصله زمانی مناسب صرف شود تا دستگاه گوارش دچار مشکل نشود و همچنین از مصرف نوشابه‌های گازدار به‌ویژه در ماه رمضان پرهیز شود.